ਕਲਾਸ VI — ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ — ਸੈਂਪਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ
ਸਮਾਂ: 3 ਘੰਟੇ ਕੁੱਲ ਅੰਕ: 80
ਨਿਰਦੇਸ਼:
-
ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
-
ਅੰਦਰੂਨੀ ਛੋਟ ਜਿੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਥੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
-
ਜਵਾਬ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਅਤੇ ਨੰਬਰਵਾਰ ਲਿਖੋ।
ਭਾਗ-ੳ
ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (1 × 10 = 10 ਅੰਕ)
Question 1. ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣੋ।
i) ਧਰਤੀ ਆਪਣੀ ਧੁਰੀ ਤੋਂ ਕਿੰਨੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ?
A) 12 ਘੰਟੇ B) 24 ਘੰਟੇ C) 365 ਦਿਨ D) 30 ਦਿਨ
ii) 21 ਜੂਨ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਘਟਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
A) ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ B) ਗਰਮੀ ਦਾ ਉਚਚ ਬਿੰਦੂ C) ਬਰਸਾਤ D) ਵਰ੍ਹਾ
iii) ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ (IST) ਦਾ ਲੰਬਕਾਰ ਹੈ:
A) 75°E B) 82.5°E C) 90°E D) 76°E
iv) ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ “ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ” ਦਾ ਲੇਖਕ ਕੌਣ ਸੀ?
A) ਚਾਣਕ੍ਯਾ B) ਚੰਦਰਗੁਪਤ C) ਅਸ਼ੋਕ D) ਸਿਕੰਦਰ
v) ਪੁਰਾਤਨ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਹਾਰ-ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ:
A) ਖੇਤੀ B) ਸ਼ਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗ੍ਰਾਹਿਕ C) ਉਦਯੋਗ D) ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ
vi) ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਕਿਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ?
A) ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ B) ਬੁੱਧ ਧਰਮ C) ਇਸਲਾਮ D) ਯਹੂਦੀ ਧਰਮ
vii) ‘ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ’ ਕਿਸ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ?
A) ਆਰਥਿਕ B) ਸਿਆਸੀ C) ਨਾਗਰਿਕ D) ਫੌਜੀ
viii) “ਸਮਾਜ” ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਹੈ:
A) ਸਕੂਲ B) ਪਰਿਵਾਰ C) ਦਫਤਰ D) ਰਾਜ
ix) 'ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜ' ਦਾ ਮੁੱਖ ਲਕਸ਼ ਹੈ:
A) ਆਦਰਸ਼ ਰਾਜ B) ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ C) ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ D) ਸਿੱਖਿਆ
x) ਸਥਾਨਕ ਸਮਾਂ (local noon) ਕਿਸ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
A) ਘੜੀ B) ਸੂਰਜ ਦੀ ਛੋਟੀ ਛਾਂ ਨਾਲ C) ਟੀਵੀ D) ਚਾਨਣ
ਭਾਗ-ਅ
ਵਸਤੁਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (1 × 10 = 10 ਅੰਕ)
Question 1 (xi–xx).
xi) ਧਰਤੀ ਆਪਣੀ ਧੁਰੀ 'ਤੇ ______° ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
xii) ਲੀਪ ਸਾਲ ਹਰ ਸਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। (ਸਹੀ/ਗਲਤ)
xiii) ਪੁਰਾਤਨ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ______ ਕਰਦੇ ਸਨ।
xiv) ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ______ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਬਣਾਇਆ।
xv) ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨੇ 106 ਈ. ਤੋਂ 130 ਈ. ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। (ਸਹੀ/ਗਲਤ)
xvi) IST = _______.
xvii) ਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਦੇ ਲੋਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ______ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸਨ।
xviii) ਉਦਯੋਗਿਕੀਕਰਨ (industrialisation) ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ। (ਸਹੀ/ਗਲਤ)
xix) ਸਮਾਜ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈ = _______.
xx) ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਧਿਕਾਰ = _______.
ਭਾਗ-ੲ
ਛੋਟੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (6 × 3 = 18 ਅੰਕ)
Q2. ਦਿਨ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਗਤੀ ਵਿਚ ਫਰਕ ਦੱਸੋ।
Q3. ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਅਤੇ IST ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਨੂੰ ਉਦਾਹਰਣ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।
Q4. ਪੁਰਾਤਨ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਨਵ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਖੋ।
Q5. ਚਾਣਕ੍ਯਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਛੋਟਾ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
Q6. ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਮਝਾਓ।
Q7. ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।
ਭਾਗ-ਸ
ਵੱਡੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (4 × 5 = 20 ਅੰਕ)
Q8. ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦੇ ਝੁਕਾਅ ਨਾਲ ਰੁੱਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ? ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਕੇ ਸਮਝਾਓ।
Q9. ਅਸ਼ੋਕ ਨੂੰ “ਮਹਾਨ” ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਾਰਨ ਸਮਝਾਓ।
Q10. ਨਵ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਬਾਰੇ ਲਿਖੋ।
Q11. ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ? ਦੋ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਕੇ ਸਮਝਾਓ।
ਭਾਗ-ਹ
ਸਰੋਤ ਅਧਾਰਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (2 × 6 = 12 ਅੰਕ)
Q12. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ:
"ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸਨੇਹਾ ਫੈਲਾਇਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਈ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ। ਉਸਨੇ ਜੰਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚਲਿਆ।"
i) ਪੈਰਾ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?
ii) ਕਿਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ?
iii) ਉਸਨੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤੇ?
iv) ਅਹਿੰਸਾ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
v) ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਦੋ ਬਿੰਦੂ ਲਿਖੋ।
Q13. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅੰਸ਼ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ:
"IST ਦਾ ਮਿਆਰੀ ਲੰਬਕਾਰ 82.5°E ਹੈ। ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦਾ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"
i) IST ਦਾ ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ?
ii) IST ਦਾ ਲੰਬਕਾਰ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
iii) ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਿੰਨਾ ਫਰਕ ਹੈ?
iv) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਕੋ IST ਕਿਉਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
v) ਸਥਾਨਕ ਸਮਾਂ ਕਿਹੜੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਭਾਗ-ਕ
ਨਕਸ਼ਾ ਕਾਰਜ (10 × 1 = 10 ਅੰਕ)
Q14. ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ 10 ਸਥਾਨ ਦਰਸਾਓ:
-
: ਦਿੱਲੀ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਗੁਜਰਾਤ, ਸਤਲੁਜ ਨਦੀ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ,: ਪਟਨਾ, ਤਕਸਿਲਾ, ਮਦੁਰਾਇ)
✅
