PSEB CLASS 9 SOCIAL SCIENCE GUESS PAPER MARCH 2026 SET 1

ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ: ਜਮਾਤ ਨੌਵੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (2025-26)

(ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਬੋਰਡ ਪੈਟਰਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ)

ਵਿਸ਼ਾ: ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (Social Science) ਕੁੱਲ ਅੰਕ: 80 | ਸਮਾਂ: 3 ਘੰਟੇ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਦਾਇਤਾਂ (Exam Instructions):

• (i) ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਪੱਤਰ 6 ਭਾਗਾਂ (ੳ, ਅ, ੲ, ਸ, ਹ, ਕ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
• (ii) ਭਾਗ- ੳ: ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 1 ਦੇ 10 ਉਪ-ਭਾਗ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ।
• (iii) ਭਾਗ- ਅ: ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 2 ਦੇ 10 ਉਪ-ਭਾਗ ਹਨ (ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ, ਸਹੀ/ਗਲਤ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ/ਵਾਕ)। ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ।
• (iv) ਭਾਗ- ੲ: ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 3 ਦੇ 8 ਉਪ-ਭਾਗ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ 30-50 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਣਾ ਹੈ (ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3 ਅੰਕ)।
• (v) ਭਾਗ- ਸ: ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 4 ਦੇ 4 ਉਪ-ਭਾਗ (100% ਅੰਦਰੂਨੀ ਛੋਟ) ਹਨ। ਉੱਤਰ 80-100 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ (ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5 ਅੰਕ)।
• (vi) ਭਾਗ- ਹ: ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 5 ਸਰੋਤ ਆਧਾਰਿਤ (Source-based) ਹੈ। 4-4 ਅੰਕ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨ।
• (vii) ਭਾਗ- ਕ: ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 6 ਮਾਨ-ਚਿੱਤਰ (ਨਕਸ਼ੇ) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। 4-4 ਅੰਕ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨ।

ਭਾਗ (ੳ) - ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (MCQs)

1. ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। (10x1=10)

1. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਤਮ ਵਰਖਾ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
   • ਮੁੰਬਈ
   • ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ
   • ਮਸੀਨਰਮ
   • ਕੋਲਕਾਤਾ
2. ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?
   • ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ
   • ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ
   • ਰੇਤਲੀ ਧਰਤੀ
   • ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ
3. ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਕ ਅਚਲ ਹੈ?
   • ਭੂਮੀ
   • ਉੱਦਮੀ
   • ਪੂੰਜੀ
   • ਕਿਰਤ
4. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਉਮਰ ਹੱਦ ਕੀ ਹੈ?
   • 15 ਤੋਂ 59 ਸਾਲ
   • 18 ਤੋਂ 58 ਸਾਲ
   • 16 ਤੋਂ 60 ਸਾਲ
   • 20 ਤੋਂ 60 ਸਾਲ
5. ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
   • ਨਿਊਨਤਮ ਸਮਰਥਨ ਕੀਮਤ
   • ਈਸ਼ੂ ਕੀਮਤ
   • ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤ
   • ਉਚਿੱਤ ਕੀਮਤ
6. ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਸੀ?
   • ਹੜੱਪਾ
   • ਸਪਤ ਸਿੰਧੂ
   • ਪੰਚਨਦ
   • ਪੈਂਟਾਪੋਟਾਮੀਆ
7. ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਚ ਕਦੋਂ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ?
   • 1849 ਈ.
   • 1887 ਈ.
   • 1889 ਈ.
   • 1901 ਈ.
8. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੁਆਰਾ ਕਦੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ?
   • 24 ਮਈ, 1606 ਈ
   • 30 ਮਈ, 1606 ਈ.
   • 30 ਮਈ, 1581 ਈ.
   • 24 ਮਈ, 1675 ਈ.
9. ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਟੈਨਿਸ ਕੋਰਟ ਸਹੁੰ ਕਦੋਂ ਚੁੱਕੀ ਗਈ?
   • 4 ਜੁਲਾਈ, 1789 ਈ.
   • 20 ਜੂਨ, 1789 ਈ.
   • 4 ਅਗਸਤ, 1789 ਈ.
   • 5 ਮਈ, 1789 ਈ.
10. ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ਰਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
    • ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੋਕ
    • ਸੁਚੇਤ ਨਾਗਰਿਕ
    • ਬਾਲਗ-ਮਤ ਅਧਿਕਾਰ
    • ਉਕਤ ਸਾਰੀਆਂ

ਭਾਗ (ਅ) - ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (Objective Type Questions)

2. ਸਹੀ/ਗਲਤ, ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ/ਵਾਕ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ: (10x1=10)

1. ਖਾਡਰ ਜਾਂ ਬੇਟ ..................... ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਇਲਾਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। (ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਭਰੋ)
2. ਸਾਡੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। (ਸਹੀ/ਗਲਤ)
3. ਭੂਮੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਸੀਮਤ ਹੈ। (ਸਹੀ/ਗਲਤ)
4. ਸੁਨਾਮੀ ਕਿਹੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ?
5. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੰਗਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ?
6. ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਨ ਕਿਰਿਆ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?
7. ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ?
8. ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਨੀਂਹ ਕਿਸ ਨੇ ਰੱਖੀ?
9. ‘ਪੰਜਾਬ’ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
10. ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸਭਾ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮੈਂਬਰ ਕਿੰਨੇ ਸਨ?

ਭਾਗ (ੲ) - ਛੋਟੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (Short Answer Type)

3. ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ 30-50 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਓ:- (8x3=24)

1. ਪੂਰਬੀ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹਨ? (ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਅੰਤਰ ਲਿਖੋ)
2. ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰੋ।
3. ਬਹੁ-ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਧੀ ਕੀ ਹੈ? ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰੋ।
4. ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋ?
5. ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
6. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਤਤਕਾਲੀ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸੀ?
7. ਝੂਮ ਪ੍ਰਥਾ 'ਤੇ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
8. ਵੀਟੋ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਵਿਚ ਵੀਟੋ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਹੈ?

ਭਾਗ (ਸ) - ਵੱਡੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (Long Answer Type)

4. ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ 80-100 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਓ (ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਛੋਟ):- (4x5=20)

1. ਗੰਗਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵੱਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?
   ਜਾਂ (OR)
   ਵਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ? ਲਿਖ ਕੇ ਸਮਝਾਓ।


2. ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਅਣ-ਆਰਥਿਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਲਿਖੋ।
   ਜਾਂ (OR)
   ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?


3. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ? ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
   ਜਾਂ (OR)
   ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਜ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ?


4. ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਲ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਗੱਡੀ ਦੇ ਪਹੀਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਥਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।
   ਜਾਂ (OR)
   ਭਾਰਤ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਦੇਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲਾਂ ਦਿਓ।

ਭਾਗ (ਹ) - ਸਰੋਤ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (Source Based Questions)

5. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪੈਰ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ:- (4x2=8)

(ਓ) ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ (Economics)

ਅਲਪ-ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹਟਾ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਲੋਕ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰੰਤੂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।... ਅਣ-ਇੱਛੁਕ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਉਹ ਹਾਲਾਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਦਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਨਾ ਮਿਲੇ।... ਸੰਘਰਸ਼ਾਤਮਿਕ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਘਾਟ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਗਤੀਹੀਣਤਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

• (i) ਛੁਪੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋ? (2 ਅੰਕ)
• (ii) ਅਣ-ਇੱਛੁਕ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਕੀ ਹੈ? (1 ਅੰਕ)
• (iii) ਸੰਘਰਸ਼ਾਤਮਿਕ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੇ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? (1 ਅੰਕ)

(ਅ) ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰ (Civics)

ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਗਰੀਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ-ਡਿਮੋਸ ਅਤੇ ਕਰੇਤੀਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਡਿਮੋਸ ਦਾ ਅਰਥ ਲੋਕ ਅਤੇ ਕਰੇਤੀਆ ਦਾ ਭਾਵ ਸ਼ਾਸਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡੈਮੋਕਰੇਸੀ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਹੈ। ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਆਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।... ਲੋਕਤੰਤਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਜਨਤਾ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।... ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿੱਚ ਝਗੜਿਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਢੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੱਭਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

• (i) ਲੋਕਤੰਤਰ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਿਆ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ? (2 ਅੰਕ)
• (ii) ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? (1 ਅੰਕ)
• (iii) ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਝਗੜਿਆਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? (1 ਅੰਕ)

ਭਾਗ (ਕ) - ਮਾਨ-ਚਿੱਤਰ (Map Work)

6. ਨਕਸ਼ੇ ਸੰਬੰਧੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ:- (4x2=8)

• (ਓ) ਭੂਗੋਲ (Geography): ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ 6 ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ 4 ਸਥਾਨ ਭਰੋ:
  ਕਰਕ ਰੇਖਾ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਮਾਲਵਾ ਪਠਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਲਾ ਰਾਜ, ਕੰਚਨਜੰਗਾ, ਨਾਥੂਲਾ ਦੱਰਾ। (4 ਅੰਕ)


• (ਅ) ਇਤਿਹਾਸ (History): 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਨ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ 6 ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ 4 ਸਥਾਨ (ਨਦੀਆਂ/ਦੱਰੇ) ਭਰੋ:
  ਸਤਲੁਜ, ਰਾਵੀ, ਬਿਆਸ, ਖੈਬਰ, ਕੁਰਮ, ਟੋਚੀ। (4 ਅੰਕ)

```

TET BIG BREAKING: ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਟੀਈਟੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁਕਮ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਕਰੇਗੀ ਰਿਵਿਊ ਪਟੀਸ਼ਨ, 40 ਹਜ਼ਾਰ ਅਧਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ

ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਟੀਈਟੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁਕਮ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਕਰੇਗੀ ਰਿਵਿਊ ਪਟੀਸ਼ਨ, 40 ਹਜ਼ਾਰ ਅਧਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 26 ਫ਼ਰਵਰੀ:( ਜਾਬਸ ਆਫ ਟੁਡੇ) ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਟੀਚਰ ਐਲੀਜਬਿਲਿਟੀ ਟੈਸਟ (TET) ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਨ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਰਿਵਿਊ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 40,000 ਅਧਿਆਪਕਾਂ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਬਿੰਦੂ:
• 31 ਅਗਸਤ 2027 ਤੱਕ ਟੀਈਟੀ ਪਾਸ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ
• 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਧਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
• ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟ ਸੰਭਵ
• ਸਰਕਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਰਹੀ ਹੈ

ਕੌਣ ਹਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਅਧਿਆਪਕ?

ਇਹ ਹੁਕਮ ਉਹਨਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ 2011 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਟੀਈਟੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਅਦਾਲਤੀ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 31 ਅਗਸਤ 2027 ਤੱਕ ਟੀਈਟੀ ਪਾਸ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨੌਕਰੀ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕਿਹੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਛੋਟ?

ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅੰਤਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਗਲਾ ਕਦਮ

ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਨਿਊਜ਼ ਸਰਵਿਸ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰਕਾਰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਰਿਵਿਊ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕਰੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੋਧ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਟੀਈਟੀ ਕਿਉਂ ਹੈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ?

ਟੀਈਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ (RTE Act) ਅਧੀਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੁਧਾਰੀ ਜਾ ਸਕੇ।

ਅਧਿਆਪਕ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ

ਅਧਿਆਪਕ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਟੈਸਟ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰਨਾ ਅਨੁਚਿਤ ਹੈ। ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਆੰਦੋਲਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।Join us on WhatsApp channel

ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ‘ਤੇ ਅਸਰ

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ 19,000 ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ‘ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਦਮ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਗੇ।

Source Credit: Adapted from reporting published by The Tribune.

---

Related Keywords:

Punjab TET Latest News, Supreme Court Order on Teachers, Punjab Education Department Update, Punjab Govt Review Petition 2026, Punjab Teachers Protest News

Special PSTET ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 7 ਮਾਰਚ ਨੂੰ; SCERT ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਅਹਿਮ ਨਿਰਦੇਸ਼

ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ. ਨਗਰ (ਮੋਹਾਲੀ): ਰਾਜ ਵਿੱਦਿਅਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (SCERT), ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ 'Special PSTET' ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਜ਼ਾ ਨੋਟਿਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 7 ਮਾਰਚ 2026 (ਦਿਨ ਸ਼ਨੀਵਾਰ) ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।

---

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ:

• ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਮਿਤੀ: 07 ਮਾਰਚ 2026, ਦਿਨ ਸ਼ਨੀਵਾਰ।
• ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਮੋਡ: ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਨਲਾਈਨ (Online Mode) ਰਾਹੀਂ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ।
• ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ: ਸਮੂਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਡੀ.ਈ.ਓ. (ਸੈ.ਸਿੱ.) ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਸੁਚਾਰੂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਸਮੁੱਚਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤਾਂ:

ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਕਿ:

1. ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨੋਡਲ ਅਫ਼ਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਏ ਜਾਣ।
2. ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਆਨਲਾਈਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
3. ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ (Excel Sheet ਵਿੱਚ) 26 ਫਰਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 5 ਵਜੇ ਤੱਕ SCERT ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਈ-ਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜੀ ਜਾਵੇ।
4. ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਦੋਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੂਬੇ ਦੇ ਹਰੇਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪਵੇ। ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ਼ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

also Read

*ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੀ.ਐਸ.ਟੈੱਟ. (PS-TET) ਬਾਰੇ ਅਹਿਮ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਜਾਰੀ**

**ਐਸ.ਏ.ਐਸ. ਨਗਰ, 23 ਫਰਵਰੀ 2026: ( ਜਾਬਸ ਆਫ ਟੁਡੇ) 

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ (ਸੈਕੰਡਰੀ) ਵੱਲੋਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੀ.ਐਸ.ਟੈੱਟ. (Special PS-TET) ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪਬਲਿਕ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨੋਟਿਸ ਡਾਇਰੈਕਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਸਕੂਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਸੈੱਲ ਵੱਲੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ:

ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੀ.ਐਸ.ਟੈੱਟ. (PS-TET) ਪਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਸ **ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੀ.ਐਸ.ਟੈੱਟ. ਪ੍ਰੀਖਿਆ** ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।

---

*ਨੋਟਿਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ:**

* **ਜਾਰੀ ਕਰਤਾ:** ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ), ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ।

* **ਵਿਸ਼ਾ:** ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੀ.ਐਸ.ਟੈੱਟ. ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ।

* **ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ ਛੋਟ?** ਉਹ ਯੋਗ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਟੈੱਟ (TET) ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਹਨ।

ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਸਾਬਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਵਿਦਿਅਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (SCERT) ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ 20 ਫਰਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਹੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

 

PSEB CLASS 8 PHYSICAL EDUCATION GUESS PAPER MARCH 2026

ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ

ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਮਾਰਚ 2026

ਸ਼੍ਰੇਣੀ - ਅੱਠਵੀਂ

ਵਿਸ਼ਾ - ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ (ਮਾਡਲ ਟੈਸਟ ਪੇਪਰ)

ਸਮਾਂ: 3 ਘੰਟੇ ਕੁੱਲ ਅੰਕ = 40

ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ (ਸਿਧਾਂਤਕ):

• ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 23 ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ।
• ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਦੇ ਕੁੱਲ 3 ਭਾਗ (ੳ, ਅ ਅਤੇ ੲ) ਹੋਣਗੇ।
• ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।

ਭਾਗ-ੳ

(1 X 15 = 15 ਅੰਕ)

ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ:

1.

ਵਿਟਾਮਿਨ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ?

2.

ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?

3.

ਭੋਜਨ ਕੀ ਹੈ ?

4.

ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਵਿਟਾਮਿਨ ਕਿਹੜੇ ਹਨ ?

ਖਾਲੀ ਸਥਾਨ ਭਰੋ:

5.

ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ .................... ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

6.

ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ......................... ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

7.

ਭੋਜਨ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ......................... ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ।

8.

ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ............ ਅਤੇ ............ ਵਿਟਾਮਿਨ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ ।

ਸਹੀ / ਗਲਤ:

9.

ਦੁੱਧ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਭੋਜਨ ਹੈ ।

10.

ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।

11.

ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ।

12.

ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਹਰ ਕੋਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ।

ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ:

13.

ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਢੰਗ ਹਨ :-

(ੳ) 5 (ਅ) 2 (ੲ) 3 (ਸ) 4

14.

ਵਿਟਾਮਿਨ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ :-

(ੳ) 5 (ਅ) 6 (ੲ) 8 (ਸ) 4

15.

ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ :-

(ੳ) 4 (ਅ) 2 (ੲ) 3 (ਸ) 4

ਭਾਗ-ਅ

(2 X 5 = 10 ਅੰਕ)

16.

ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਲਿਖੋ ।

17.

ਫਸਟ ਏਡ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ-ਕਿਹੜਾ ਸਮਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?

18.

ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਿਖੋ ।

19.

ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ-ਕਿਹੜੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਖੇਡਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ?

20.

ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਿਖੋ ।

ਭਾਗ-ੲ

(5 X 3 = 15 ਅੰਕ)

21.

ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਲਿਖੋ ।

22.

ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਲਿਖੋ ।

23.

ਵਿਟਾਮਿਨ ਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭ ਲਿਖੋ ।

SET 2

ਜਮਾਤ 8ਵੀਂ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ
ਬੋਰਡ 2026 ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ
ਕੁੱਲ ਅੰਕ: 40    ਸਮਾਂ: 2 ਘੰਟੇ

---

ਭਾਗ-ੳ (ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ 1 ਅੰਕ ਹੈ ) 15 Marks

ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਭਰੋ

1. ਖ਼ੂਨ ਵਗਣ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ _________ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2. _________ ਇੱਕ ਐਂਟੀ-ਆਕਸੀਡੈਂਟ ਵਿਟਾਮਿਨ ਹੈ।
3. ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਮੇਲਾ ਹਰ ਸਾਲ _________ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
4. ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ੂਟਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ _________ ਓਲੰਪਿਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ।
5. ਸੂਰਿਆ ਨਮਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ _________ ਕਦਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਹੀ/ਗਲਤ ਦੱਸੋ

6. ਆਇਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਅਨੀਮੀਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
7. ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀਆਂ।
8. ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ।
9. ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਟੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
10. ਨਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।

ਬਹੁਪਸੰਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (MCQ)

11. ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਧੜਕਣ ਰੁਕ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
    • ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣਾ
    • ਛੱਡ ਦੇਣਾ
    • CPR ਦੇਣੀ
    • ਨੱਚਣਾ
12. ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
    • 1 ਲੀਟਰ
    • 2-3 ਲੀਟਰ
    • 5 ਲੀਟਰ
    • 10 ਲੀਟਰ
13. ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
    • ਰਿਕਟਸ
    • ਅਨੀਮੀਆ
    • ਸਕਰਵੀ
    • ਗੋਇਟਰ
14. ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
    • 28 ਸਤੰਬਰ
    • 28 ਅਕਤੂਬਰ
    • 15 ਅਗਸਤ
    • 1 ਜਨਵਰੀ
15. ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
    • ਸਖਤ ਸਜ਼ਾ ਨਾਲ
    • ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ
    • ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਕੇ
    • ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ

ਭਾਗ-ਅ: ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10 Marks

16. ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ?
17. ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਖੇਡ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?
18. ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਜੇਤਾ ਕਦੋਂ ਬਣਿਆ?
19. ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਹੀਣਤਾ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਕਿਉਂ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ?
20. ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਿਖੋ।

ਭਾਗ-ੲ: ਛੋਟੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 15 Marks

21. ਪਾਗਲ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਕੱਟਣ ਉੱਤੇ ਜੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੁਰੰਤ ਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
22. ਵਿਟਾਮਿਨ ਕੇ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਰੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
23. ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਮੇਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਸਨੇ ਕਰਵਾਈ ਸੀ?

PSEB CLASS 8 SOCIAL SCIENCE SOLVED QUESTION PAPER 2026

```html

Roll No. .........................

[Map of India]

Total No. of Questions : 6

VIII
2326

Total No. of Printed Pages : 15

ਸਲਾਨਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
SOCIAL SCIENCE
(Punjabi, Hindi and English Versions)
(Morning Session)

Time allowed : 3 Hours

Maximum Marks :80

(Punjabi Versions)

ਨੋਟ: i)	ਆਪਣੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀ ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਾ ਕੋਡ/ਪੇਪਰ-ਕੋਡ ਵਾਲੇ ਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾ ਕੋਡ/ਪੇਪਰ-ਕੋਡ 810 ਜ਼ਰੂਰ ਦਰਜ ਕਰੋ ਜੀ
ii)	ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਪੰਨੇ ਗਿਣ ਕੇ ਦੇਖ ਲਓ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਟਾਈਟਲ ਸਹਿਤ 16 ਪੰਨੇ ਹਨ ਅਤੇ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਨ।
iii)	ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਪੰਨਾ/ਪੰਨੇ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨ/ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
iv)	ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
v)	ਹਰ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਨੋਟ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨ।
vi)	ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਛੇ ਭਾਗ ਹਨ। ਭਾਗ-ੳ ਵਿੱਚ ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਭਾਗ-ਅ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਭਾਗ-ੲ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਭਾਗ-ਸ ਵੱਡੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (100% ਅੰਦਰੂਨੀ ਛੋਟ), ਭਾਗ-ਹ ਸਰੋਤ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਾਗ-ਕ ਨਕਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ।
vii)	ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਨਾਲ ਨੱਥੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।
viii)	ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀ ਨਾਲ ਨੱਥੀ ਕਰ ਦਿਓ।

ਭਾਗ-ੳ

1. ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ। ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ: (10x1=10)

i) ਜਿਸ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਚੂਨਾ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਫਾਸਫੇਟ, ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਮਾਦਾ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

(ੳ) ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ

(ਅ) ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ

(ੲ) ਮਾਰੂਥਲੀ ਮਿੱਟੀ

(ਸ) ਲੈਟਰਾਇਟ ਮਿੱਟੀ

ii) ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਗਏ ਕਿਹੜੇ ਸਾਧਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ?

(ੳ) ਸੂਰਜੀ ਸ਼ਕਤੀ

(ਅ) ਪੌਣ ਸ਼ਕਤੀ

(ੲ) ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਹਿਰਾਂ

(ਸ) ਅਬਰਕ

iii) ਖੇਤੀ ਦੀ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਨ?

(ੳ) ਖੁਸ਼ਕ ਖੇਤੀ

(ਅ) ਸਥਾਈ ਖੇਤੀ

(ੲ) ਵਪਾਰਕ ਖੇਤੀ

(ਸ) ਗਿੱਲੀ ਖੇਤੀ

iv) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਰੈਗੂਲੇਟਿੰਗ ਐਕਟ ਕਦੋਂ ਪਾਸ ਹੋਇਆ?

(ੳ) 1700 ਈ.

(ਅ) 1900 ਈ.

(ੲ) 1773 ਈ.

(ਸ) 1857 ਈ.

v) ਪਟਸਨ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਖਾਨਾ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ?

(ੳ) 1853 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ

(ਅ) 1950 ਈ. ਵਿੱਚ ਰਾਣੀਗੰਜ

(ੲ) 1834 ਈ. ਵਿੱਚ ਆਸਾਮ

(ਸ) 1854 ਈ. ਵਿੱਚ ਸੈਰਮਪੁਰ (ਬੰਗਾਲ)

vi) ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1917 ਈ. ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਕਮੇਟੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ?

(ੳ) ਸੈਡਲਰ ਕਮੇਟੀ

(ਅ) ਹਰਟੋਗ ਕਮੇਟੀ

(ੲ) ਸਾਰਜੈਂਟ ਕਮੇਟੀ

(ਸ) ਹੰਟਰ ਕਮਿਸ਼ਨ

vii) ਜੁਹੂ ਬੀਚ, ਚੌਪਾਟੀ, ਕੋਲਾਬਾ ਅਤੇ ਮਾਲਾਬਾਰ ਹਿਲ ਕਿਸ ਮਹਾਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ?

(ੳ) ਮਦਰਾਸ

(ਅ) ਬੰਬਈ (ਮੁੰਬਈ)

(ੲ) ਕਲਕੱਤਾ

(ਸ) ਦਿੱਲੀ

viii) ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਅਨੁਛੇਦ 'ਚ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਛੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ?

(ੳ) ਅਨੁਛੇਦ-18

(ਅ) ਅਨੁਛੇਦ-14

(ੲ) ਅਨੁਛੇਦ-19

(ਸ) ਅਨੁਛੇਦ-17

ix) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੈ?

(ੳ) 4 ਅਗਸਤ 2009

(ਅ) 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010

(ੲ) ਦਸੰਬਰ 2002

(ਸ) 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2009

x) ਉੱਚ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਕਿੱਥੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

(ੳ) ਰਾਜ ਪੱਧਰ

(ਅ) ਤਹਿਸੀਲ ਪੱਧਰ

(ੲ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰ

(ਸ) ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ

ਭਾਗ-ਅ

2. ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ : (ਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਇਕ ਅੰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ) (10x1=10)

ਖਾਲੀ ਸਥਾਨ ਭਰੋ :
i) ਆਈ.ਐਫ.ਐਸ.ਸੀ. (IFSC) ਕੋਡ ........................ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ii) ਜੋਤਿਬਾ ਫੂਲੇ ਨੂੰ ........................ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
iii) ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਦਾ ਆਰੰਭ ........................ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
iv) ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਨ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ........................ ਸਾਲ ਉਮਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸਹੀ ਜਾਂ ਗਲਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉ :
v) ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਰਿਕਟਰ ਪੈਮਾਨਾ 'ਤੇ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਹੀ/ਗਲਤ
vi) ਬਿਰਸਾ ਮੁੰਡਾ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਦੇ ਦੇਣ। ਸਹੀ/ਗਲਤ
vii) ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਸਹੀ/ਗਲਤ

ਇੱਕ ਤੋਂ 15 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿਉ :
viii) ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਿਖੋ।
ix) ਕਿਸ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ-ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ?
x) ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਫਾਇਦਾ ਲਿਖੋ।

ਭਾਗ-ੲ

3. ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅੰਕ ਹਨ। ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ 30 ਤੋਂ 50 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਉ : (6x3=18)
i) ਬਾਕਸਾਈਟ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
ii) ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਹਨ।
iii) ਲੈਪਸ ਦੀ ਨੀਤੀ ਕੀ ਸੀ?
iv) ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
v) ਭਾਰਤ 'ਚ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ?
vi) ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਾਰਨ ਲਿਖੋ।

ਭਾਗ-ਸ

4. ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ 80 ਤੋਂ 100 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਉ । ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪੰਜ ਅੰਕ ਹਨ। (4x5=20)

i) ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਅ ਸਾਨੂੰ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਵਰਗੀ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਜਾਂ

ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫੀ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ii) ਸਥਾਈ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੀ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਏ?

ਜਾਂ

19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਲਘੂ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਪਤਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖੋ?

iii) ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਬਾਰੇ ਲਿਖੋ।

ਜਾਂ

ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?

iv) ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਿਆਂ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?

ਜਾਂ

ਸਰਵ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ 'ਤੇ ਇਕ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।

ਭਾਗ-ਹ

5. ਸਰੋਤ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ : (2x6=12)

(ੳ) ਅੰਗਰੇਜ਼ 1600 ਈ. ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸੂਤੀ ਅਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜਾ, ਭਾਰਤੀ ਗਰਮ ਮਸਾਲੇ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਵਪਾਰ ਰਾਹੀਂ ਲਾਭ ਕਮਾਉਣਾ ਸੀ। ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਵਪਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸੈਨਿਕ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਜਮਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। 1757 ਈ. ਦੀ ਪਲਾਸੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ 1764 ਈ. ਦੀ ਬਕਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਜਿੱਤਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਉਦਯੋਗ, ਰੇਲਵੇ, ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਡਾਕ-ਸੇਵਾਵਾਂ ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਸੈਨਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਕਲਾ ਅਤੇ ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਸ਼ੀਨੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਵਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਸਤਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।

ਉਪਰੋਕਤ ਪੈਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਉ:

i) ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ?	2
ii) ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਕਿਵੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ?	2
iii) ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਉਦਯੋਗ ਤਬਾਹ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਿਉਂ?	2

(ਅ) ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਾ, ਨਿਆਂ ਦਿਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਤਿੰਨ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ, ਹਾਈ ਕੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਕੇ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਕੋਲ ਨਿਆਂਇਕ-ਪੁਨਰ ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਣ 'ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ। ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਜਾਂ ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ ਇਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਖਲ-ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਜੱਜ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਂਦਿਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਨਾ ਆਉਣ। ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਰਖਾਸਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚਤਾ (Rule of Law) ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ 'ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਪਰੋਕਤ ਪੈਰ੍ਹੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਉ :

i) ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੰਸਥਾ ਕਿਹੜੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੀ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹਨ?	2
ii) ਨਿਆਂਇਕ-ਪੁਨਰ ਨਿਰੀਖਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ?	2
iii) ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ?	2

ਭਾਗ-ਕ

6. ਨਕਸ਼ਾ ਭਰੋ : (10x1=10)

(ੳ) ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ 7 ਸਥਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਭਰੋ :

i) ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ	ii) ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਦਰਿਆ
iii) ਡੈਲਟਾ ਬਨਸਪਤੀ ਵਾਲਾ ਇਕ ਖੇਤਰ	iv) ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖੇਤਰ
v) ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖੇਤਰ	vi) ਤਾਂਬੇ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖੇਤਰ
vii) ਅਬਰਕ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖੇਤਰ	viii) ਕਪਾਹ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖੇਤਰ
ix) ਪਟਸਨ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖੇਤਰ	x) ਚਾਹ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਖੇਤਰ

(ਅ) ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ 3 ਸਥਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਭਰੋ :

i) ਸਥਾਈ ਬੰਦੋਬਸਤ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਰਾਜ	ii) ਮੇਰਠ
iii) ਦਿੱਲੀ	iv) ਗੇਟਵੇ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ
v) ਬਨਾਰਸ

ਉੱਤਰ ਕੁੰਜੀ (Answer Key)

ਭਾਗ-ੳ (ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ)

1. (ੳ) ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ (Red Soil)
2. (ਸ) ਅਬਰਕ (Mica) - ਨੋਟ: ਅਬਰਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਖਣਿਜ ਹੈ।
3. (ੲ) ਵਪਾਰਕ ਖੇਤੀ (Commercial Farming)
4. (ੲ) 1773 ਈ. (1773 AD)
5. (ਸ) 1854 ਈ. ਵਿੱਚ ਸੈਰਮਪੁਰ (ਬੰਗਾਲ) (1854 AD at Serampur, Bengal)
6. (ੳ) ਸੈਡਲਰ ਕਮੇਟੀ (Saddler Committee)
7. (ਅ) ਬੰਬਈ (ਮੁੰਬਈ) (Bombay/Mumbai)
8. (ੲ) ਅਨੁਛੇਦ-19 (Article 19)
9. (ਅ) 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 (1st April, 2010)
10. (ੳ) ਰਾਜ ਪੱਧਰ (State Level)

ਭਾਗ-ਅ (ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ)

• ਖਾਲੀ ਸਥਾਨ ਭਰੋ:
  1. 11
  2. ਮਹਾਤਮਾ (Mahatma)
  3. 16ਵੀਂ (16th)
  4. 35
• ਸਹੀ/ਗਲਤ:
  5. ਸਹੀ (True)
  6. ਗਲਤ (False)
  7. ਸਹੀ (True)
• ਇੱਕ ਤੋਂ 15 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ:
  8. ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ: ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰਲੀ ਪਰਤ ਜੋ ਪੌਦਿਆਂ/ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
  9. ਵਿਧਵਾ-ਵਿਆਹ ਆਗਿਆ: 1856 ਈ. ਵਿੱਚ।
  10. ਡੈਬਿਟ ਕਾਰਡ ਦਾ ਫਾਇਦਾ: ਇਸ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਨਕਦ ਪੈਸੇ ਰੱਖੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਭਾਗ-ਹ (ਸਰੋਤ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ)

(ੳ) ਪੈਰ੍ਹਾ 1

1. ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1600 ਈ. ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਏ ਸਨ।
2. ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ 1757 ਈ. ਦੀ ਪਲਾਸੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ 1764 ਈ. ਦੀ ਬਕਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਿੱਤ ਕੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ।
3. ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਕਲਾ ਅਤੇ ਕੱਪੜਾ ਉਦਯੋਗ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਸ਼ੀਨੀ ਵਸਤਾਂ ਸਸਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਾਫ/ਵਧੀਆ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ ਜਿਸਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।

(ਅ) ਪੈਰ੍ਹਾ 2

1. ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਾ, ਨਿਆਂ ਦਿਵਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ।
2. ਨਿਆਂਇਕ-ਪੁਨਰ ਨਿਰੀਖਣ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਣ 'ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
3. ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਰਖਾਸਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਸਖਤ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਸੰਸਦ ਰਾਹੀਂ ਸੰਭਵ ਹੈ।

ਨੋਟ: ਭਾਗ-ੲ, ਭਾਗ-ਸ (ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ) ਅਤੇ ਭਾਗ-ਕ (ਨਕਸ਼ੇ) ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹੋਣਗੇ।

PSEB Non Board Classes 6, 7, 9, 11 Guess Paper March 2026 | All Subjects PDF Download

PSEB Guess Papers 2026 – Class 8, 10 & 12 Question Papers | PB.JOBSOFTODAY.IN

```

PSEB CLASS 6 SCIENCE GUESS PAPER MARCH 2026 ( SET 1)

 

Roll No. ____________

Class - VI
Paper - Science

M.M. 80

Time : 3 hrs.

Note :- All questions are compulsory. (ਨੋਟ :- ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।)

Section - (A)

1. Multiple Choice Questions :- ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ :- (16x1=16)

(1) ਕਾਪਰ ਸਲਫੇਟ ਦਾ ਰਸਾਇਣਿਕ ਸੂਤਰ __________ਹੈ?

(a) CuSO4 (b) NaOH

(c) ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ (d) ਦੋਵੇਂ 1 ਅਤੇ 2

(2) ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਕਿਸ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

(a) ਵਸਤੂ ਦੀ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਗੁਣ (b) ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ

(c) ਵਸਤੂ ਦੀ ਬਣਨ ਦੀ ਮਿਤੀ (d) ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ

(3) ਊਠ ਦਾ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਗੁਣ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰੂਥਲ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ?

(a) ਊਠ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੂਤਰ ਤਿਆਗ ਕਰਦੇ ਹਨ (b) ਊਠ ਦਾ ਮਲ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

(c) ਊਠ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ (d) ਇਹ ਸਾਰੇ

(4) ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਸਤੂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆਉਣਾ ਕੀ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ?

(a) ਵਿਰਾਮ (b) ਦੂਰੀ (c) ਗਤੀ (d) ਮਾਪਣ

(5) ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਰੋਤ ਨਹੀਂ ਹੈ?

(a) ਸੂਰਜ (b) ਲੱਕੜ (c) ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਮੋਮਬੱਤੀ (d) ਤਾਰੇ

(6) ਮੈਗਨੇਟਾਈਟ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਧਾਤ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

(a) ਤਾਂਬਾ (b) ਜਿਸਤ (c) ਲੋਹਾ (d) ਚਾਂਦੀ

(7) ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਗੈਸ _________ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

(a) ਆਕਸੀਜਨ (b) ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ (c) ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ (d) ਓਜੋਨ

(8) ਕੂਹਣੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

(a) ਗੇਂਦ-ਗੁੱਤੀ ਜੋੜ (b) ਸਥਿਰ ਜੋੜ (c) ਕਬਜ਼ੇਦਾਰ ਜੋੜ (d) ਕੇਂਦਰੀ ਜੋੜ

(9) ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?

(a) 180 (b) 206 (c) 200 (d) 100

(10) ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

(a) ਸਕਰਵੀ (b) ਗਿੱਲੜ (c) ਰਿਕਟਸ (d) ਅੰਧਰਾਤਾ

Match the columns :- ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ :-

Column - I (ਕਾਲਮ - I)	Column - II (ਕਾਲਮ - II)
(11) ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ	(i) ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ
(12) ਪ੍ਰੋਟੀਨ	(ii) ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ

Write True/False :- ਸਹੀ / ਗਲਤ ਲਿਖੋ :-

(13) ਮੱਛੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਕੁੰਡਲ ਬਣਾ ਕੇ ਤੈਰਦੀ ਹੈ। (ਸਹੀ / ਗਲਤ)

(14) ਤਣੇ ਦੁਆਰਾ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। (ਸਹੀ / ਗਲਤ)

Fill in the blanks :- ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਭਰੋ :-

(15) ਪ੍ਰਕਾਸ਼ __________ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

(16) ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਬੂੰਦ ਕਣ ਨੂੰ ___________ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Section - (B)

Two marks questions. Do any 14 questions.
ਦੋ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ । ਕੋਈ 14 ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਹਨ । (14x2=28)

2. ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ?

3. ਨਮੀ ਕੀ ਹੈ?

4. ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਸਾਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ?

5. ਸੁੱਕਾ ਸੈੱਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

6. ਬਿਜਲਈ ਸੈੱਲ ਦੇ ਕੋਈ ਦੋ ਉਪਯੋਗ ਦੱਸੋ।

7. ਫਿਊਜ਼ ਹੋਇਆ ਬਲਬ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜੱਗਦਾ?

8. ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਸੋਮੇ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖੋ?

9. ਦੋ ਅਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ?

10. ਕਬਜ਼ੇਦਾਰ ਜੋੜ ਦੀਆਂ ਦੋ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿਓ?

11. ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੱਡੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸੋ?

12. ਤਿੰਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਾਰਾ ਰੇਖੀ ਸਰੀਰ ਹੈ?

13. ਬੂਟਿਆਂ (herbs) ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਪੌਦੇ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸੋ।

14. ਲੈਮਿਨਾ (Lamina) ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

15. ਹਰੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ (sepals) ਕੀ ਹਨ? ਇਸਦਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ?

16. ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ?

17. ਦੋ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸੋ ਜੋ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹਨ?

18. ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਡਣ ਦੇ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਅਨੁਕੂਲਨ ਲੱਛਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?

Section - (C)

Three marks questions. Do any 7 questions.
ਤਿੰਨ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ । ਕੁੱਲ 7 ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਹਨ । (7x3=21)

19. ਹਵਾ ਦੇ ਦੋ ਉਪਯੋਗਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰੋ।

20. ਅੱਗ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਕਾਰਬਨ-ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਗੈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

21. ਊਠ ਮਾਰੂਥਲ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?

22. ਫਿਲਟਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਨਿਤਾਰਨਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅੰਤਰ ਹੈ?

23. ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਨਮਕ ਨਿਖੇੜਨ ਦੀ ਵਾਸ਼ਪੀਕਰਨ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।

24. ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਫਾਇਦੇ ਲਿਖੋ।

25. ਮਾਰੂਥਲ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਕਿਸ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕੋਈ ਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੱਸੋ।

26. ਚੁੰਬਕੀ ਅਤੇ ਅਚੁੰਬਕੀ ਪਦਾਰਥ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਉਦਾਹਰਣ ਵੀ ਦਿਓ।

27. ਬਿਜਲੀ ਸੰਦ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੇਚਕਸ ਅਤੇ ਪਲਾਸ ਦੇ ਹੱਥੇ ਪਲਾਸਟਿਕ, ਰਬੜ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਕਿਉਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

Section - (D)

Five marks questions.
ਪੰਜ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ । (3x5=15)

28. ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।

OR ਜਾਂ

ਖਾਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਕਿਹੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਸਾਡੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

29. ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਰਕਟ ਅਤੇ ਬੰਦ ਸਰਕਟ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਦੱਸੋ।

OR ਜਾਂ

ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਲੋਹੇ ਦੀ ਪੱਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਖੁਦ ਦਾ ਚੁੰਬਕ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਉਗੇ? ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।

30. ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ, ਅਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਲਪ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਉਦਾਹਰਣ ਸਹਿਤ ਲਿਖੋ।

OR ਜਾਂ

ਗਤੀ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਹਰੇਕ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿਓ।

```

PSEB CLASS 11 PHYSICS GUESS PAPER MARCH 2026 SET 2

CLASS XI PHYSICS EXAMINATION (2026) 
Maximum Marks: 70 | Time Allowed: 3 Hours

SECTION A: 1-MARK QUESTIONS (MCQs) (20 Questions | 1 Mark Each)

1. Which of the following is the smallest practical unit of time? (a) Solar Day (b) Lunar Month (c) Shake (d) Leap Year

2. One Light Year distance is equal to: (a) 9.462 x 1015 m (b) 9.462 x 1012 m (c) 9.462 x 1015 cm (d) 9.462 x 1012 km

3. The numerical value of the ratio of displacement to distance is:

(a) Always less than 1 (b) Always equal to 1 (c) Equal to or less than 1 (d) Always more than 1

4. What is the angle between velocity and acceleration at the highest point of an angular projectile?

(a) 0° (b) 45° (c) 90° (d) 180°

5. When a bus suddenly takes a turn, the passengers are thrown outwards because of:

(a) Inertia of direction (b) Inertia of motion (c) Inertia of rest (d) Speed

6. A batsman hits a ball with a force of 5N. The force experienced by the bat is: (a) 5N (b) 10N (c) 15N (d) 20N

7. 1 Joule is equal to how many ergs? (a) 105 (b) 107 (c) 109 (d) 1010

8. If a person walks on a horizontal road with a suitcase in hand, the work done by gravity is:

(a) Positive (b) Negative (c) Zero (d) Maximum

9. The moment of momentum is called: (a) Couple (b) Torque (c) Impulse (d) Angular Momentum

10. The centre of mass of a system of particles depends on:

(a) Only the masses (b) Only the axis (c) Direction of motion (d) The masses and their distribution

11. The weight of an object at the centre of the Earth is: (a) Zero (b) Infinite (c) Same as surface (d) R times weight at surface

12. The value of acceleration due to gravity (g): (a) Is same everywhere (b) Is least at poles (c) Is least at the equator (d) Increases with height

13. The dimensional formula of Stress is the same as that of: (a) Impulse (b) Force (c) Pressure (d) Strain

14. Substances which can be stretched to cause large strains are called: (a) Plastic (b) Elastomers (c) Ductile (d) Brittle

15. Sudden bursting of a bicycle tyre is an example of: (a) Isothermal process (b) Adiabatic process (c) Isobaric process (d) Isochoric process

16. Efficiency of a Carnot engine depends on: (a) Nature of gas (b) Temperature of source only (c) Temperature of sink only (d) Temperatures of both source and sink

17. At absolute zero temperature, which property of a gas becomes zero? (a) Potential energy (b) Molecular motion (c) Mass (d) Density

18. A gas behaves as an ideal gas at: (a) High pressure, low temperature (b) Low pressure, high temperature (c) High pressure, high temperature (d) Low pressure, low temperature

19. If the length of a simple pendulum is quadrupled, its time period becomes: (a) Half (b) Double (c) Four times (d) Unchanged

20. The to and fro motion about mean position is called: (a) Periodic motion (b) Oscillatory motion (c) Circular motion (d) Linear motion

Get pdf of this question paper @ 49 sms 9464496353

SECTION B: 2-MARKS QUESTIONS (7 Questions | 2 Marks Each)

21. What are the three main applications of dimensional analysis?

22. State the first law of limiting friction. OR

Calculate the net force acting on a body of mass 10 kg moving with a uniform velocity of 2 ms-1.

23. Define Power. Show that P = F · v.

24. Explain why it is difficult to open a door by pushing or pulling it near the hinge.

25. Explain why a body weighs more at poles and less at equator. OR

Calculate the force of attraction between two balls each of mass 1kg, when their centres are 10 cm apart.

26. Define an Isothermal process. State the conditions for it to occur.

27. Define Simple Harmonic Motion (SHM). OR

A simple pendulum performs 4 oscillations in a second. Find its time period.

SECTION C: 3-MARKS QUESTIONS (7 Questions | 3 Marks Each)

28. Derive the relation v2 - u2 = 2as using velocity-time graph. OR

A player throws a ball upwards with an initial speed of 29.4 ms-2. To what height does it rise?

29. State the law of conservation of linear momentum. Why does a gun recoil after firing?

30. State and prove work-energy theorem. OR

Two masses of 1 g and 4 g move with equal K.E. Calculate the ratio of their momenta.

31. Discuss the variation of acceleration due to gravity (g) with depth (d) below the surface.

32. Which is more elastic, rubber or steel? Explain. OR

A wire stretches by 1mm when a weight of 200N is attached. Find the elastic energy stored.

33. State the postulates of the Kinetic Theory of Gases.

34. Derive the expression for the total energy of a particle executing SHM. OR 

The time period of a simple pendulum is 2s. What is its period if the length is quadrupled?

SECTION D: 5-MARKS QUESTIONS (3 Questions | 5 Marks Each)

35. COMPREHENSION TYPE

Read the passage and answer the questions (35.1 to 35.5):

"Angular momentum (L) is the moment of linear momentum, L = Iω. According to the Law of Conservation of Angular Momentum, if the external torque is zero, the total angular momentum remains constant (I1&omega1 = I2&omega2). This is demonstrated by a child standing at the centre of a turntable; if he folds his hands, his moment of inertia reduces and his angular speed increases."

.1. SI unit of angular momentum is: (a) Nm (b) kg m2s-1 (c) kg ms-1 (d) Js

.2. If external torque is zero, then: (a) L is constant (b) L is zero (c) ω is zero (d) I is zero

.3. Analogue of mass in rotational motion is: (a) Torque (b) MI (c) Velocity (d) Force

.4. Relation between τ and L is: (a) τ = dL/dt (b) τ = Iω (c) L = dτ/dt (d) τ = mv

.5. A skater pulls arms in to: (a) increase MI (b) decrease MI (c) stop (d) lose energy

36 . What is a Projectile? Derive expressions for Time of Flight, Maximum Height, and Horizontal Range.OR

Define Centripetal acceleration. Derive ac = v2/r and discuss its direction.

37. State and prove Bernoulli's Theorem for an ideal liquid. OR

Define Terminal Velocity. Derive an expression for it using Stoke's Law.

ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਮਨਿਸਟੀਰੀਅਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਐਲਾਨ: 8 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵੱਲ ਕੂਚ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ / ਫਰੀਦਕੋਟ - 24 ਫਰਵਰੀ, 2026 ( ਜਾਬਸ ਆਫ ਟੁਡੇ)

ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਮਨਿਸਟੀਰੀਅਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ (PSMSU) ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲਟਕਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਆਰ-ਪਾਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਧਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ:

• 5 ਮਾਰਚ, 2026: ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰਾਂ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧੇ ਦਿਨ ਲਈ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕੰਮ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਰੋਸ ਰੈਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਵਿਰੋਧੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਫੂਕੇ ਜਾਣਗੇ।
• 6 ਮਾਰਚ, 2026: ਪਹਿਲੇ ਅੱਧੇ ਦਿਨ ਲਈ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਬੰਦ ਰੱਖ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਅਰਥੀ ਫੂਕ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
• 8 ਮਾਰਚ, 2026: ਸਮੂਹਿਕ ਛੁੱਟੀ (ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੀਵ) ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵੱਲ ਵੱਡਾ ਕੂਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਮੁੱਖ ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਮੰਗਾਂ:

ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ:

• ਸਾਲ 2004 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਨਿਊ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਦਾ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ।
• 2015 ਦੀ ਨਵੀਂ ਭਰਤੀ 'ਤੇ ਲਾਗੂ 3 ਸਾਲ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਤਨਖਾਹ ਦਾ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ।
• ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੇਂਦਰੀ ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ।
• ਪੁਰਾਣੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਅਧੂਰਾ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ।

ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਲਦ ਮੰਗਾਂ ਨਾ ਮੰਨੀਆਂ ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਗਲੇਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਲਈ 26 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਹੋਰ ਭਰਾਤਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਰਿਪੋਰਟ: ਨਿਊਜ਼ ਡੈਸਕ | PSMSU ਅਪਡੇਟਸ

PSEB CLASS 11 BIOLOGY GUESS PAPER MARCH 2026 SET 2

PUNJAB SCHOOL EDUCATION BOARD

PSEB CLASS 11 BIOLOGY GUESS PAPER MARCH 2026 (SET 2)

Max Marks: 70 Time allowed: 3 Hours

General Instructions:

1. Question paper will consist of four sections A, B, C and D with a total of 19 questions.
2. Section-A will contain question number 1 having 20 parts of 1 mark each. 12 questions will be of Multiple-choice question type, 4 fill in the blanks, and 4 are True/False.
3. Section-B will contain questions number 2 to 11 (total 10 short answer type questions) of 2 marks each. Questions 4, 5, 9, 11 will have internal choice.
4. Section-C will contain questions number 12 to 16 (total 5 questions) of 3 marks each. Questions 12 and 15 will have internal choice.
5. Section-D will consist of questions 17 to 19 (total 3 questions) of 5 marks each. One choice question in each of question numbers 17 and 18 will necessarily be of a diagram/illustrative/graph-based question. One choice question in question number 19 will be a comprehension type question. All questions will have 100% internal choice.

SECTION - A (1 Mark Each)

1. Answer the following questions:

Multiple Choice Questions:

(i) The term "taxon" refers to:
(a) Name of a species    (b) Name of genus    (c) Name of family    (d) A taxonomic group of any rank

(ii) Mucor is a kind of:
(a) Algae    (b) Fungus    (c) Protista    (d) Bacteria

(iii) Which pigment is responsible for the green color in algae?
(a) Phycobilins    (b) Chlorophyll    (c) Xanthophyll    (d) Carotenoids

(iv) What type of symmetry do porifera have?
(a) Asymmetrical    (b) Bilateral    (c) Radial    (d) Exoskeleton

(v) Flower is modified shoot meant for:
(a) Vegetative Reproduction    (b) Asexual Reproduction    (c) Beautification    (d) Sexual Reproduction

(vi) Cork is the product of:
(a) Xylem    (b) Dermatogens    (c) Phellogen    (d) Vascular cambium

(vii) In frog heart, there are cardiac muscles which consist of fibers called:
(a) Purkinje fibers    (b) Myonemes    (c) Telodenria    (d) Columned carnal

(viii) Which of the following is a double membrane bound organelle?
(a) Chloroplast    (b) Mitochondria    (c) Nucleus    (d) All of these

(ix) Inulin is a polymer of:
(a) Fructose    (b) Glucose    (c) Galactose    (d) Sucrose

(x) The longest stage in the cell cycle is:
(a) Interphase    (b) Anaphase    (c) Metaphase    (d) None of the above

(xi) The first acceptor of CO2 in C4 pathway is:
(a) Phosphoenol pyruvate    (b) Ribulose bisphosphate    (c) Oxaloacetic acid    (d) Phosphoglyceric acid

(xii) Flight and fight hormone is:
(a) Thyroxine    (b) Oxytocin    (c) ADH    (d) Adrenaline

Fill in the blanks:

(xiii) ________ is the most abundant chemical in living organisms.
(xiv) The ________ is the functional unit of the kidney.
(xv) ________ is the largest endocrine gland.
(xvi) ________ is an organelle called the powerhouse of the cell.

True / False:

(xvii) Leeuwenhoek was the first to observe the bacteria.
(xviii) Three molecules of ATP are synthesized during glycolysis.
(xix) Plant cells lack a cell wall.
(xx) Rana tigrina is the scientific name of cockroach.

SECTION - B (2 Marks Each)

2. What is the need for Classification?

3. Write the important characteristic features of phylum Porifera.

4. Differentiate between heart wood and sap wood.

OR

What are closed vascular bundles? Give one example.

5. Differentiate between actin and myosin filaments.

OR

What are the characteristics of a prokaryotic cell?

6. Define the term "growth rate".

7. Why do we call our heart myogenic?

8. Name the blood group which is a universal donor and universal recipient.

9. What is the RQ value for proteins and fats?

OR

Differentiate between diffusion and osmosis.

10. Why is meiosis called reductional division?

11. Write one function each of cytokinins and ethylene.

OR

Distinguish between diabetes mellitus and diabetes insipidus.

SECTION - C (3 Marks Each)

12. Differentiate between Racemose inflorescence and Cymose inflorescence.

OR

Describe the structure and importance of Pteridophytes.

13. Explain the role of Na+ in the generation of an action potential.

14. Explain the different types of placentation in flowering plants.

15. Explain the double circulation in the human heart.

OR

Show diagrammatically non-cyclic and cyclic photophosphorylation.

16. Write a short note on the economic importance of algae.

SECTION - D (5 Marks Each)

17. Draw a well-labelled diagram of the T.S. of a monocot stem and explain its structure.

[Please paste the illustrative diagram of the T.S. of monocot stem here]

OR

Draw a neat and well-labelled diagram of the male reproductive system of a frog and explain its parts.

[Please paste the illustrative diagram of the frog's male reproductive system here]

18. Describe the Cell Cycle with the help of suitable diagrams.

[Please paste the diagram of the Cell Cycle here]

OR

Explain the fluid mosaic model of the plasma membrane. What are its key components and functions?

[Please paste the diagram of the Fluid Mosaic Model here]

19. Comprehension Question:
Mary’s mother often complained of severe headaches, severe anxiety, shortness of breath, and nosebleeding. She was taken to a nearby hospital, where the doctor checked her blood pressure. The doctor confirmed it as a case of hypertension and prescribed medicines to be taken daily. The doctor also imposed certain restrictions on her diet.

Read the above passage and answer the following questions:
(i) What is considered normal blood pressure in a healthy human?
(ii) What is hypertension?
(iii) What are the common causes of high blood pressure?
(iv) Name the instrument used to measure blood pressure.

OR

Comprehension Question:
A closer examination reveals that the relative abundance of carbon, hydrogen, and oxygen is higher in living systems when compared to inanimate matter. The most abundant chemical in living organisms is water. There are thousands of small molecular weight biomolecules. Proteins are heteropolymers made of amino acids, while nucleic acids serve as the genetic material. Enzymes are proteins which catalyze biochemical reactions in the cells.

Read the above passage and answer the following questions:
(i) What is the most abundant chemical in living organisms?
(ii) What are the building blocks (monomers) of proteins?
(iii) What is the primary function of enzymes in a living cell?
(iv) Name the biomolecule that serves as the genetic material in living systems.

Get pdf of this question paper @ 49 sms 9464496353 ```

PSEB CLASS 11 BIOLOGY GUESS PAPER MARCH 2026 SET 1

PUNJAB SCHOOL EDUCATION BOARD

PSEB CLASS 11 BIOLOGY GUESS PAPER MARCH 2026

Max Marks: 70 Time allowed: 3 Hours

General Instructions:

1. Question paper will consist of four sections A, B, C and D with a total of 19 questions.
2. Section-A will contain question number 1 having 20 parts of 1 mark each. 12 questions will be of Multiple-choice question type, 4 fill in the blanks, 4 are True/False.
3. Section-B will contain questions number 2 to 11 (total 10 short answer type questions) of 2 marks each. Questions 4, 5, 9, 11 will have internal choice.
4. Section-C will contain questions number 12 to 16 (total 5 questions) of 3 marks each. Questions 12 and 15 will have internal choice.
5. Section-D will consist of questions 17 to 19 (total 3 questions) of 5 marks each. One choice question in each of question numbers 17 and 18 will necessarily be of a diagram/illustrative/graph-based question. One choice question in question number 19 will be a comprehension type question. All questions will have 100% internal choice.

SECTION - A (1 Mark Each)

1. Answer the following questions:

Multiple Choice Questions:
(i) Biological organisation starts with:
(a) Cellular level    (b) Organism level    (c) Atomic level    (d) Sub microscopic molecular level

(ii) Viruses are:
(a) Multicellular    (b) Unicellular    (c) Acellular    (d) Dead cell

(iii) The most advanced group in the plant kingdom is:
(a) Pteridophytes    (b) Gymnosperms    (c) Angiosperms    (d) Bryophytes

(iv) In sponges structure corresponding to mouth of other animals is:
(a) Osculum    (b) Ostium    (c) In current canal    (d) Excurrent canal

(v) The phenomenon where the ovary develops into a fruit without fertilization is called:
(a) Parthenocarpy    (b) Sexual reproduction    (c) Asexual reproduction    (d) None of the above

(vi) Casparian thickenings are found in the cells of:
(a) Pericycle of root    (b) Endodermis of root    (c) Pericycle of stem    (d) Endodermis of the stem

(vii) Which organelle is called power house of the cell?
(a) Golgi bodies    (b) Mitochondria    (c) Nucleus    (d) Plastids

(viii) DNA is a polymer of:
(a) Nucleotide    (b) Nucleoside    (c) Amino acids    (d) All of the above

(ix) Mitosis is also known as:
(a) Equational division    (b) Reductional division    (c) Multiplied division    (d) None of the above

(x) C4 pathway is also called as:
(a) Calvin cycle    (b) Hatch and Slack pathway    (c) Dicarboxylic acid pathway    (d) Both (b) & (c)

(xi) In which of the following processes CO2 is not released?
(a) Aerobic respiration in plants    (b) Aerobic respiration in animals    (c) Alcoholic fermentation    (d) Lactate fermentation

(xii) Full form of IAA is:
(a) Indole-3-acetic acid    (b) Indole-2-acetic acid    (c) Indole Acetic acid    (d) Indole Butyric acid

Fill in the blanks:
(xiii) ________ is a gaseous PGR.
(xiv) ________ is called the suicidal bag of the cell.
(xv) The outermost layer of porifera is called ________.
(xvi) The pH value of human urine is ________.

True / False:
(x7) The SA node is called the pacemaker of the heart.
(xviii) Left ventricle is the thickest chamber of the heart.
(xix) Duplication of DNA is called Replication.
(xx) Flatworms have true coelom.

SECTION - B (2 Marks Each)

2. What is the difference between Taxonomy and Systematics?

3. Differentiate between Notochord and nerve cord.

4. What is the function of companion cells in phloem?

OR

What are guard cells?

5. Give two identifying features of an adult male frog.

OR

Frog is poikilotherm, exhibits camouflage & undergoes aestivation and hibernation. How are these beneficial to it?

6. What is mesosome? Mention its functions.

7. Define the term “callus”.

8. Name the major site where RBCs are formed.

9. What are podocytes?

OR

What is GFR?

10. Name two natural, synthetic auxins.

11. List the functions of cerebrum.

OR

Define reflex actions. What is their significance?

SECTION - C (3 Marks Each)

12. What are the limitations of two kingdom system of classification?

OR

Write a note on reproduction in Fungi.

13. Draw a well labelled diagram of V.S. of maize seed.

14. Compare the structure and components of prokaryotic and eukaryotic cells.

15. Explain sigmoid growth curve with the help of a diagram.

OR

Describe the role of gibberellins in plant growth and development.

16. What physiological circumstances lead to erythroblastosis foetalis?

SECTION - D (5 Marks Each)

17. Explain how sexual reproduction in angiosperms takes place through double fertilization and triple fusion. Also draw a labelled diagram of embryo sac to explain the phenomena.

OR

Describe the alternation of generations in plants with a labelled diagram.

18. Explain the major steps in Krebs cycle. Why is this cycle called as citric acid cycle?

OR

Diagrammatic view of human respiratory system is given below. Identify A, B, C, D and E.
[

]

19. Describe the different types of symmetry found in animals and give examples for each.

OR

Comprehension Question:
To escape the summer heat, Sharat made a sightseeing tour to Manali with his friends. After reaching the hill station, he felt dizziness, shortness of breath, and increased heart rate. One of Sharat’s friends, a medical student, told him that his was an acute mountain sickness. Read the above passage and answer the following questions:
(i) What is the cause of acute mountain sickness?
(ii) What is the treatment for this condition?
(iii) Which people should avoid high altitudes?

Get pdf of this question paper @ 49 sms 9464496353 ```