JOBS OF TODAY

PEN DOWN STRIKE: ਡੀ.ਸੀ. ਦਫ਼ਤਰ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਲਮਛੋੜ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਐਲਾਨ

ਡੀ.ਸੀ. ਦਫ਼ਤਰ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ 16 ਅਤੇ 17 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਲਮਛੋੜ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਐਲਾਨ

ਜਲੰਧਰ/ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ:15 ਮਾਰਚ 2026 (‌ਜਾਬਸ ਆਫ ਟੁਡੇ) ਦਿ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਜਿਲ੍ਹਾ (ਡੀ.ਸੀ.) ਦਫ਼ਤਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੰਗਲ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਥਿਤ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਰੋਸ ਵਜੋਂ 16 ਅਤੇ 17 ਮਾਰਚ 2026 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮੂਹ ਡੀ.ਸੀ. ਦਫ਼ਤਰਾਂ, ਐਸ.ਡੀ.ਐਮ. ਦਫ਼ਤਰਾਂ, ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬ-ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕਲਮਛੋੜ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਹੜਤਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੀ ਹੈ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ?

ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂਆਂ ਅਨੁਸਾਰ 9 ਮਾਰਚ ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਥਾਣਾ ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਦੇ ਐਸ.ਐਚ.ਓ. ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੰਗਲ ਦੇ ਘਰ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ। ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਗਲਤ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਰਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ।

ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ:

  • 16 ਮਾਰਚ: ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਠੱਪ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ 11:00 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 1:30 ਵਜੇ ਤੱਕ ਜਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਧਰਨੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।
  • 17 ਮਾਰਚ: ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ. (ਦਿਹਾਤੀ) ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦਾ ਘਿਰਾਓ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਯੂਨੀਅਨ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਮੰਗਾਂ:

ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਐਸ.ਐਚ.ਓ. ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਮਲੂਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਖਿਲਾਫ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹੇਠ ਪਰਚਾ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

"ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਤਿੱਖੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ 17 ਮਾਰਚ ਦੀ ਰੈਲੀ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।"
- ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ, ਸੂਬਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ

ਨੋਟ: ਇਸ ਹੜਤਾਲ ਕਾਰਨ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

PSTET ART AND CRAFT QUESTION PAPER 2026 WITH ANSWER KEY

 

Art & Craft and Geometry Practice Paper

Art & Craft and Geometry PSTET QUESTION PAPER 2026 With Answer key

91. A road drawn straight ahead appears to narrow and finally meet at one point on the horizon. This spatial arrangement demonstrates:
ਸਿੱਧਾ ਅੱਗੇ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਤੰਗ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੇਸ਼ੀਅਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ:
(A) Foreshortening / ਪੂਰਵ-ਛੋਟਾਕਰਨ
(B) One-point perspective / ਇੱਕ-ਬਿੰਦੂ ਪਰਿਪੇਖ
(C) Balance / ਸੰਤਲਨ
(D) Aerial perspective / ਹਵਾਈ ਪਰਿਪੇਖ
Correct Answer: (B) One-point perspective

92. Asymmetrical balance occurs when both sides of a composition are:
ਅਸਮਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਰਚਨਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
(A) Identical in shape, colour and size / ਸ਼ਕਲ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ
(B) Unequal but arranged without visual harmony / ਅਸਮਾਨ ਪਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਇਕਸਰਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਵਸਥਿਤ
(C) Unequal in form but balanced through visual weight / ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਪਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਭਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਤੁਲਿਤ
(D) Divided equally along a central axis / ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਧੁਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡੇ ਹੋਏ
Correct Answer: (C) Unequal in form but balanced through visual weight

93. The lightness or darkness of a colour is called:
ਕਿਸੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਲਕੇਪਣ ਜਾਂ ਗਾੜ੍ਹੇਪਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
(A) Hue / ਹਿਊ
(B) Intensity / ਤੀਬਰਤਾ
(C) Harmony / ਇਕਸੁਰਤਾ
(D) Value / ਮੁੱਲ
Correct Answer: (D) Value

94. Adding white to a hue results in a:
ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ ਜੋੜਨ ਨਾਲ ਕੀ ਬਣਦਾ ਹੈ?
(A) Shade / ਰੰਗਤ
(B) Tone / ਟੋਨ
(C) Tint / ਆਭਾ
(D) Value / ਮੁੱਲ
Correct Answer: (C) Tint

95. A tone is produced when a hue is mixed with:
ਟੋਨ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਹਿਊ ਨੂੰ ___ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
(A) Grey / ਸਲੇਟੀ
(B) White / ਚਿੱਟਾ
(C) Black / ਕਾਲਾ
(D) Another hue / ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਿਊ
Correct Answer: (A) Grey

96. Which of the following statements about tertiary colours is INCORRECT?
ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਗਲਤ ਹੈ?
(A) Tertiary colours result from mixing adjacent colours on the colour wheel.
(B) A primary colour must be mixed with its neighbouring secondary colour to obtain a tertiary colour.
(C) Tertiary colours show characteristics of both the colours used.
(D) Tertiary colours are placed opposite each other on the colour wheel.
Correct Answer: (D) Tertiary colours are placed opposite each other on the colour wheel

97. Which of the following is NOT considered a hue?
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹਿਊ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ?
(A) White / ਚਿੱਟਾ
(B) Red / ਲਾਲ
(C) Green / ਹਰਾ
(D) Blue / ਨੀਲਾ
Correct Answer: (A) White

98. Adding black to a colour produces a:
ਇਕ ਰੰਗ ਵਿਚ ਕਾਲਾ ਮਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਕੀ ਬਣਦਾ ਹੈ?
(A) Shade / ਰੰਗਤ
(B) Chroma / ਕਰੋਮਾ
(C) Colour value / ਰੰਗ ਮੁੱਲ
(D) Tint / ਟਿੰਟ
Correct Answer: (A) Shade

99. Identify the INCORRECT statement regarding neutral colours:
ਨਿਰਪੱਖ ਰੰਗਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਗ਼ਲਤ ਕਥਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੋ:
(A) Neutral colours do not possess hue.
(B) Neutral colours do not appear on the colour wheel.
(C) Neutral colours include black, white, and grey.
(D) Neutral colours are formed by mixing two primary colours.
Correct Answer: (D) Neutral colours are formed by mixing two primary colours

100. Achromatic colours are those which:
ਐਕ੍ਰੋਮੈਟਿਕ ਰੰਗ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ:
(A) Are formed by mixing primary colours
(B) Appear on the colour wheel
(C) Do not possess hue and include black, white, and grey
(D) Represent warm and cool colour groups
Correct Answer: (C) Do not possess hue and include black, white, and grey

101. Which of the following statements about principles of design is NOT correct?
ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?
(A) Balance provides visual stability to a composition.
(B) Proportion refers only to colour harmony in a composition.
(C) Rhythm creates a sense of movement through repetition.
(D) Repetition helps in achieving unity in design.
Correct Answer: (B) Proportion refers only to colour harmony in a composition

102. An oblique line is one that:
ਇੱਕ ਤਿਰਛੀ ਰੇਖਾ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ:
(A) Runs parallel to the horizon / ਦੂਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ
(B) Stands upright at a right angle / ਸਮਕੋਣ 'ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
(C) Forms a circular movement / ਇੱਕ ਗੋਲਾਕਾਰ ਗਤੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ
(D) Is slanted and neither horizontal nor vertical / ਤਿਰਛੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਖਿਤਿਜੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲੰਬਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
Correct Answer: (D) Is slanted and neither horizontal nor vertical

103. Which situation best illustrates the principle of transition?
ਕਿਹੜੀ ਸਥਿਤੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ?
(A) Repeating the same shape at equal intervals
(B) Placing one object at the centre for emphasis
(C) Gradual change in size or direction guiding the viewer's eye
(D) Dividing the composition into two equal halves
Correct Answer: (C) Gradual change in size or direction guiding the viewer's eye

104. Dominance in design is achieved when:
ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ:
(A) All elements appear equal in importance
(B) Repetition is used throughout the composition
(C) One element stands out as the main centre of interest
(D) Colours are arranged in a balanced manner
Correct Answer: (C) One element stands out as the main centre of interest

105. Which of the following pairs consists of only elements of art?
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਜੋੜੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਾ ਦੇ ਤੱਤ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ?
(A) Balance - Rhythm / ਸੰਤੁਲਨ - ਤਾਲ
(B) Line - Texture / ਰੇਖਾ - ਬਣਤਰ
(C) Dominance - Proportion / ਪ੍ਰਭਾਵ - ਅਨੁਪਾਤ
(D) Repetition - Transition / ਦੁਹਰਾਓ - ਪਰਿਵਰਤਨ
Correct Answer: (B) Line - Texture

106. Which aspect is most important for showing movement in a figure drawing?
ਚਿੱਤਰ ਡਰਾਇੰਗ ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਪਹਿਲੂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
(A) Light and shade / ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਰੰਗਤ
(B) Gesture and posture / ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ
(C) Surface texture / ਸਤ੍ਹਾ ਦੀ ਬਣਤਰ
(D) Background detail / ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਵੇਰਵਾ
Correct Answer: (B) Gesture and posture

107. The supplement of an angle is an angle which:
ਇੱਕ ਕੋਣ ਦਾ ਪੂਰਕ ਇੱਕ ਕੋਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ:
(A) Is equal to the given angle
(B) Complements the given angle
(C) When added to the given angle makes 180°
(D) When added to the given angle makes 90°
Correct Answer: (C) When added to the given angle makes 180°

108. If the supplement of an angle is 50°, then the measure of the angle is:
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਣ ਦਾ ਪੂਰਕ 50° ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਣ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ:
(A) 130°
(B) 40°
(C) 310°
(D) 150°
Correct Answer: (A) 130°

109. Which of the following is NOT a type of triangle with reference to its sides?
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਤਿਕੋਣ ਆਪਣੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਤਿਕੋਣ ਨਹੀਂ ਹੈ?
(A) Equilateral triangle / ਸਮਭੁਜ ਤਿਕੋਣ
(B) Isosceles triangle / ਸਮਦੁਭੁਜ ਤਿਕੋਣ
(C) Scalene triangle / ਵਿਸ਼ਮਭੁਜ ਤਿਕੋਣ
(D) Right-angled triangle / ਸਮਕੋਣ ਵਾਲਾ ਤਿਕੋਣ
Correct Answer: (D) Right-angled triangle

110. Congruent triangles have:
ਇਕਸਾਰ ਤਿਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
(A) Same shape but different size
(B) Equal angles but unequal sides
(C) Proportional sides only
(D) Same shape and same size
Correct Answer: (D) Same shape and same size

111. Which of the following triangles has the same side lengths?
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤਿਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਦੀ ਭੁਜਾ ਲੰਬਾਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ?
(A) Equilateral / ਸਮਭੁਜ
(B) Isosceles / ਸਮਦੁਭੁਜ
(C) Scalene / ਵਿਸ਼ਮਭੁਜ
(D) None of these / ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ
Correct Answer: (A) Equilateral

112. In a right-angled triangle, the hypotenuse is:
ਇਕ ਸਮਕੋਣ ਵਾਲੇ ਤਿਕੋਣ ਵਿੱਚ ਕਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
(A) The side opposite the acute angle
(B) The shortest side of the triangle
(C) The side opposite the right angle
(D) The side adjacent to the right angle
Correct Answer: (C) The side opposite the right angle

113. A sector of a circle is the region bounded by:
ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਦਾ ਸੈਕਟਰ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਘਿਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
(A) A chord and an arc / ਇੱਕ ਕੌਰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਾਪ ਦੁਆਰਾ
(B) Two radii and the arc between them / ਦੋ ਅਰਧ-ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਪ ਦੁਆਰਾ
(C) A tangent and a radius / ਇੱਕ ਸਪਰਸ਼ ਰੇਖਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਵਿਆਸ ਦੁਆਰਾ
(D) A diameter and a chord / ਇੱਕ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੌਰਡ ਦੁਆਰਾ
Correct Answer: (B) Two radii and the arc between them

114. Which of the following statements is NOT correct?
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?
(A) A diameter is the longest chord of a circle.
(B) A sector includes part of the circle's area.
(C) A chord can pass through the centre of a circle.
(D) A sector is bounded by a chord and an arc only.
Correct Answer: (D) A sector is bounded by a chord and an arc only

115. What raw material is used in a normal pencil?
ਇੱਕ ਆਮ ਪੈਨਸਿਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
(A) Graphite / ਗ੍ਰੇਫਾਈਟ
(B) Carbon / ਕਾਰਬਨ
(C) Iron / ਲੋਹਾ
(D) Diamond / ਹੀਰਾ
Correct Answer: (A) Graphite

116. Shading cannot be created by:
ਸ਼ੇਡਿੰਗ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ:
(A) Blending / ਮਿਸ਼ਰਣ
(B) Stippling / ਬਿੰਦੂ-ਚਿੱਤਰਣ
(C) Hatching / ਹੈਚਿੰਗ
(D) Clay modelling / ਕਲੇ ਮਾਡਲਿੰਗ
Correct Answer: (D) Clay modelling

117. To give more importance and attract the interest of the viewer the artist creates a focal point. This is referred as:
ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵ ਦੇਣ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਾਕਾਰ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਬਿੰਦੂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
(A) Balance / ਸੰਤੁਲਨ
(B) Rhythm / ਤਾਲ
(C) Unity / ਏਕਤਾ
(D) Emphasis / ਜ਼ੋਰ
Correct Answer: (D) Emphasis

118. What is the property of colour?
ਰੰਗ ਦਾ ਗੁਣ ਕੀ ਹੈ?
(A) Light / ਚਾਨਣ
(B) Water / ਪਾਣੀ
(C) Earth / ਧਰਤੀ
(D) Sky / ਅਸਮਾਨ
Correct Answer: (A) Light

119. Visual hierarchy in a poster means:
ਪੋਸਟਰ ਵਿੱਚ ਵੀਜ਼ੂਅਲ ਲੜੀ-ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ:
(A) All elements are equally important
(B) Arrangement of elements according to importance
(C) Use of only one font
(D) Repetition of colours
Correct Answer: (B) Arrangement of elements according to importance

120. A trapezium is a quadrilateral that has:
ਸਮਲੰਬ ਚਤਰਭੁਜ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਚਤੁਰਭੁਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ:
(A) No sides parallel
(B) Only one pair of parallel sides
(C) Two pairs of parallel sides
(D) All sides equal
Correct Answer: (B) Only one pair of parallel sides

121. A kite is a quadrilateral in which:
ਪਤੰਗ ਇੱਕ ਚਤਰਭੁਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ:
(A) Both pairs of opposite sides are equal
(B) Exactly one pair of opposite sides is parallel
(C) Two distinct pairs of adjacent sides are equal
(D) All sides are equal and diagonals bisect each other
Correct Answer: (C) Two distinct pairs of adjacent sides are equal

122. Which of the following statements is TRUE for a right trapezium?
ਸਮਕੋਣੀ ਸਮਲੰਬ ਚਤਰਭੁਜ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹੈ?
(A) All sides are equal
(B) Both non-parallel sides are equal
(C) Its diagonals always bisect each other
(D) It has two right angles
Correct Answer: (D) It has two right angles

123. A dodecagon has how many vertices?
ਇੱਕ ਦਵਾਦਸਕੋਣ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਸਿਖਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
(A) 10
(B) 11
(C) 12
(D) 14
Correct Answer: (C) 12

124. If one angle of a triangle is equal to the sum of the other two angles, then the triangle is:
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕੋਣ ਦੂਜੇ ਦੋ ਕੋਣਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਤਿਕੋਣ ਹੈ:
(A) An isosceles triangle
(B) An obtuse triangle
(C) An equilateral triangle
(D) A right triangle
Correct Answer: (D) A right triangle

125. A polygon is a closed figure bounded by:
ਬਹੁਭੁਜ ਇੱਕ ਬੰਦ ਚਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
(A) Two straight lines
(B) Three or more straight lines
(C) Curved lines only
(D) One straight line
Correct Answer: (B) Three or more straight lines

126. In which quadrilateral are all sides equal but angles are NOT 90°?
ਕਿਸ ਚਤਰਭੁਜ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਬਰਾਬਰ ਹਨ ਪਰ ਕੋਣ 90° ਨਹੀਂ ਹਨ?
(A) Square / ਵਰਗ
(B) Rectangle / ਆਇਤ
(C) Trapezium / ਸਮਲੰਬ ਚਤਰਭੁਜ
(D) Rhombus / ਸਮ ਚਤਰਭੁਜ
Correct Answer: (D) Rhombus

127. A rectangle has:
ਇੱਕ ਆਇਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
(A) All sides equal and all angles are 90°
(B) Opposite sides are equal and only one right angle
(C) Opposite sides are equal and all angles are 90°
(D) All sides are equal, but no right angle
Correct Answer: (C) Opposite sides are equal and all angles are 90°

128. If POQ is a line, and angles are 40°, 4x, and 3x, the value of x is:
(Calculation: 3x + 4x + 40 = 180 -> 7x = 140 -> x = 20)
(A) 20°
(B) 25°
(C) 30°
(D) 35°
Correct Answer: (A) 20°

129. A regular octagon has:
ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਅੱਠਭੁਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
(A) Six unequal sides
(B) Seven equal sides
(C) Eight equal sides
(D) Eight unequal sides
Correct Answer: (C) Eight equal sides

130. In a right-angled triangle, the angles other than the right angle are:
ਇੱਕ ਸਮਕੋਣ ਵਾਲੇ ਤਿਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਸਮਕੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:
(A) Obtuse / ਅਧਿਕ ਕੋਣ
(B) Acute / ਤੀਬਰ ਕੋਣ
(C) Right / ਸਮਕੋਣ
(D) Straight / ਸਰਲ ਕੋਣ
Correct Answer: (B) Acute

131. When a circle is divided into four equal parts, each part is called a:
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
(A) Quadrant / ਚਤਰਭੁਜ (ਚੌਥਾਈ)
(B) Sector / ਸੈਕਟਰ
(C) Segment / ਸੈਗਮੈਂਟ
(D) Semicircle / ਅਰਧ-ਚੱਕਰ
Correct Answer: (A) Quadrant

132. A polygon that has a minimum number of sides is:
ਇੱਕ ਬਹੁਭੁਜ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਭਜਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:
(A) Triangle / ਤਿਕੋਣ
(B) Square / ਵਰਗ
(C) Rectangle / ਆਇਤ
Correct Answer: (A) Triangle

133. Two circles are said to be concentric if they have:
ਦੋ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਕੇਂਦਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹਨ:
(A) The same radius but different centres
(B) The same centre but different radii
(C) Different centres and different radii
(D) The same diameter and the same circumference
Correct Answer: (B) The same centre but different radii

134. A polygon in which all sides and all angles are equal is called a/an:
ਇੱਕ ਬਹੁਭੁਜ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੋਣ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
(A) Irregular polygon
(B) Regular polygon
(C) Open figure
(D) Pyramid
Correct Answer: (B) Regular polygon

135. The triangle ABC formed by AB=5 cm, BC=8 cm, AC=4 cm is:
(A) An isosceles triangle only
(B) An isosceles right triangle
(C) Scalene as well as a right triangle
(D) A scalene triangle only
Correct Answer: (D) A scalene triangle only

136. The line joining opposite vertices of a polygon is called:
ਬਹੁਭੇਜ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਿਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
(A) Side
(B) Median
(C) Diagonal / ਵਿਕਰਣ
(D) Radius
Correct Answer: (C) Diagonal

137. A chord of a circle is a line segment which:
ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਦਾ ਇੱਕ ਕੌਰਡ ਇੱਕ ਰੇਖਾ-ਖੰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ:
(A) Touches the circle at one point
(B) Passes through the centre
(C) Joins the centre to the circumference
(D) Joins two points on the circumference
Correct Answer: (D) Joins two points on the circumference

138. The sum of all exterior angles of any polygon is equal to:
ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਹੁਭੁਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰੀ ਕੋਣਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
(A) 360°
(B) 180°
(C) 270°
(D) 540°
Correct Answer: (A) 360°

139. In ΔABC, BC=AB and ∠B=80°. Then ∠A is equal to:
(A) 80°
(B) 40°
(C) 50°
(D) 100°
Correct Answer: (C) 50°

140. Which of the following is NOT true for a parallelogram?
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚਤਰਭੁਜ ਲਈ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?
(A) Opposite angles are bisected by the diagonals.
(B) Opposite sides are equal.
(C) Opposite angles are equal.
(D) Diagonals bisect each other.
Correct Answer: (A) Opposite angles are bisected by the diagonals

141. Three angles of a quadrilateral are 75°, 90° and 75°. The fourth angle is:
(A) 90°
(B) 95°
(C) 120°
(D) 105°
Correct Answer: (C) 120°

142. To construct a square, we need to know:
ਇੱਕ ਵਰਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ:
(A) All the interior angles
(B) All the side lengths
(C) Only one interior angle
(D) Only one side length
Correct Answer: (D) Only one side length

143. A sphere has how many faces?
ਇੱਕ ਗੋਲੇ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਚਿਹਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
(A) One
(B) Two
(C) Four
(D) None
Correct Answer: (A) One

144. Angles which are both supplementary and vertically opposite are:
ਕੋਣ ਜੋ ਪੂਰਕ ਅਤੇ ਲੰਬਕਾਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਦੋਵੇਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਨ:
(A) 95°, 85°
(B) 90°, 90°
(C) 100°, 80°
(D) 45°, 45°
Correct Answer: (B) 90°, 90°

145. If two angles of a triangle are 60° each, then the triangle is:
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਦੋ ਕੋਣ 60° ਹਨ, ਤਾਂ ਤਿਕੋਣ ਹੈ:
(A) Isosceles but not equilateral
(B) Right-angled
(C) Scalene
(D) Equilateral / ਸਮਭੁਜ
Correct Answer: (D) Equilateral

146. Which of the following statements is NOT correct?
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?
(A) The sum of any two sides of a triangle is greater than the third side.
(B) A triangle can have all its angles acute.
(C) A right-angled triangle cannot be equilateral.
(D) Difference of any two sides of a triangle is greater than the third side.
Correct Answer: (D) Difference of any two sides of a triangle is greater than the third side

147. If two lines intersect each other, then the vertically opposite angles are:
ਜੇਕਰ ਦੋ ਰੇਖਾਵਾਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੱਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੰਬਕਾਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕੋਣ ਹਨ:
(A) Equal / ਬਰਾਬਰ
(B) Unequal
(C) Cannot be determined
(D) None of the above
Correct Answer: (A) Equal

148. If a painting has emotional depth and graceful composition but inaccurate anatomy, which limb is violated?
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰਚਨਾ ਹੈ ਪਰ ਗ਼ਲਤ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
(A) Lavanya Yojanam
(B) Bhava
(C) Varma Bhanga
(D) Pramanam / ਪ੍ਰਮਾਣਮ
Correct Answer: (D) Pramanam

149. The basic stick figure is useful in figure drawing because it helps in:
ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਢਲੀ ਸਟਿੱਕ ਫਿਗਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ:
(A) Shading
(B) Colour application
(C) Understanding posture and movement / ਮੁੰਦਰਾ ਅਤੇ ਗਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ
(D) Detailing facial features
Correct Answer: (C) Understanding posture and movement

150. Overlapping in collage helps to create a sense of:
ਕੋਲਾਜ ਵਿੱਚ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਇਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ:
(A) Flatness
(B) Depth and space / ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਸਪੇਸ
(C) Symmetry
(D) Repetition
Correct Answer: (B) Depth and space

PSTET 2026 ANSWER KEY : PSTET 1 SCIENCE QUESTION PAPER ANSWER KEY DOWNLOAD HERE

PSTET Paper I - Environmental Studies (Part 2) Answer Key

Question No. Correct Option Question No. Correct Option
121(A)136(C)
122(B)137(B)
123(D)138(B)
124(D)139(D)
125(D)140(B)
126(A)141(C)
127(D)142(D)
128(A)(jobsoftoday)143(C)
129(C)144(A)
130(A)145(A)
131(B)146(C)
132(B)147(C)
133(A)148(A)
134(C)149(A)
135(B)150(A)

121. Mehak was asked to pair one outdoor and one indoor activity. Select the incorrect pair/pairs.
(A) Ludo and Carrom
(B) Cricket and Table Tennis
(C) Football and Chess
(D) Hockey and Snakes - ladders

ਮਹਿਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਜੋੜੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗ਼ਲਤ ਜੋੜਾ ਲੱਭੋ:

Correct Answer: (A)

Brief Description: Both Ludo and Carrom are indoor games. The instruction required one of each type.



122. Arrange the following statements in order: I. Water carried to homes by pipes. II. Water pumped out of lakes/rivers. III. Chlorine added to kill germs. IV. Water is filtered.
(A) I, II, III, IV
(B) II, IV, III, I
(C) IV, III, II, I
(D) I, III, IV, I

ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਥਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰਤੀਬ ਦਿਓ:

Correct Answer: (B)

Brief Description: The correct sequence is Extraction (II) → Filtration (IV) → Disinfection (III) → Distribution (I).

123. Which one of the following is not correct about bicycle?
(A) It is eco-friendly and non-polluting.
(B) It keeps rider fit and is a good means of exercise.
(C) It requires no license to drive.
(D) It is a fast mode of transportation from city to the other.

ਸਾਈਕਲ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਗ਼ਲਤ ਹੈ ?

Correct Answer: (D)

124. Navjot found that her experiment results were different from what was described in the book. What should Navjot do?
(A) Repeat till she gets the textbook result.
(B) Change observations to match the book.
(C) Use her friend's observation.
(D) Report her observations the way they are.

ਨਵਜੋਤ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਕਿਤਾਬ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ?

Correct Answer: (D)

Brief Description: Scientific integrity involves reporting actual observations, even if they deviate from expected results.

125. Food adulteration poses a serious public health concern primarily because it:
(A) Reduces sensory quality.
(B) Increases food costs.
(C) Undermines consumer trust.
(D) Creates significant health risks particularly for children's growth.

ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਮਿਲਾਵਟ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ:

Correct Answer: (D)

126. Which of the following is a traditional Indian value taught within the family?
(A) Togetherness
(B) Spending money only on self
(C) Empathy and Compassion
(D) Love and Affection

ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਮੁੱਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ?

Correct Answer: (A, C, D are all correct, typically (A) or (C) in standardized keys)

127. Interdependence among humans, animals, and plants in EVS is best understood as:
(A) Coexisting without affecting each other.
(B) A competitive struggle for resources.
(C) Humans managing resources independently.
(D) A dynamic relationship in which organisms depend on one another.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿਚ ਪਰਸਪਰ ਨਿਰਭਰਤਾ ਕੀ ਹੈ ?

Correct Answer: (D)

128. The foundational importance of plants to life on Earth lies primarily in their ability to:
(A) Produce oxygen through photosynthesis and form food chains.
(B) Prevent soil erosion.
(C) Enhance soil fertility.
(D) Provide natural shade.

ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕੀ ਹੈ ?

Correct Answer: (A)

129. Which of the following is a traditional method to protect crops from animals?
(A) Electric fencing
(B) Spraying chemicals
(C) Scarecrows
(D) Leaving fields open

ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਵਿਧੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ ?

Correct Answer: (C)

130. Which of the following is an energy-giving food?
(A) Rice
(B) Lemon
(C) Spinach
(D) Fish

ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਊਰਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਹੈ ?

Correct Answer: (A)

Brief Description: Rice is rich in carbohydrates, which provide the body with energy.

131. A student says, "I eat only rice and no vegetables." Best pedagogical response?
(A) Punish the student.
(B) Discuss nutrient importance and plan a balanced meal.
(C) Ignore the comment.
(D) Only give worksheets.

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਮੈਂ ਸਬਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਿਰਫ ਚਾਵਲ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ"। ਸਹੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ ?

Correct Answer: (B)

132. Most appropriate way to teach food preservation in Class 4 EVS?
(A) Explaining scientific methods like canning.
(B) Discussing local methods like sun-drying and pickling.
(C) Memorizing terms.
(D) Showing pictures of packaged foods.

ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁੱਕਵਾਂ ਢੰਗ ਕੀ ਹੈ ?

Correct Answer: (B)

133. Which of this best illustrates plant adaptation?
(A) Cactus storing water in stem.
(B) Mango trees shedding leaves in summer.
(C) Plastic plants in gardens.
(D) Cutting flowers for decoration.

ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਦਾਹਰਣ ਕਿਹੜੀ ਹੈ ?

Correct Answer: (A)

134. Approach that most effectively promotes conceptual understanding in EVS:
(A) Lecture-based teaching
(B) Textbook-centered teaching
(C) Inquiry-based learning
(D) Drill-based instruction

ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਉੱਤਮ ਹੈ ?

Correct Answer: (C)

135. Most appropriate objectives of a trip to the zoo for Class 2?
(A) Recall names of animals.
(B) Learn concepts related to animals.
(C) Promote process skills.
(D) Assessment of learning.

ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁੱਕਵਾਂ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ ?

Correct Answer: (B)

136. A traditional house in Kerala called 'Nalukettu' is designed to:
(A) Withstand earthquakes
(B) Bear Floods
(C) Provide ventilation and protection from heavy rainfall
(D) House animals

ਕੇਰਲ ਦੇ ‘ਨਾਲੂਕੇਟੂ` ਘਰ ਕਿਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ?

Correct Answer: (C)

137. In Rajasthan, traditional water harvesting is done using:
(A) Canals
(B) Johads
(C) Underground pipes
(D) Concrete reservoirs

ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕਿਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ?

Correct Answer: (B)

138. Which of these shows the traditional approach to navigation?
(A) Using GPS
(B) Observing stars, rivers, and landmarks
(C) Memorizing road maps
(D) Following gurus blindly

ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ?

Correct Answer: (B)

139. Field visits in EVS primarily serve to:
(A) Provide recreational breaks.
(B) Replace textbook-based teaching.
(C) Reduce instructional time.
(D) Enable real-world observation and experiential learning.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਖੇਤਰੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਦੌਰੇ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ?

Correct Answer: (D)

140. Which activity best teaches connection between natural resources and human work?
(A) Reading definitions.
(B) Making simple objects from clay/wood/metal while discussing origin.
(C) Watching videos.
(D) Going to mason to learn skills.

ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕੰਮ ਵਿਚਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਧੀਆ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਹੈ ?

Correct Answer: (B)

141. Most effective way to teach water conservation to primary learners?
(A) Verbal instruction.
(B) Audiovisual materials.
(C) Engage learners in action projects.
(D) Assign written tasks.

ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ :

Correct Answer: (C)

142. Interdisciplinary integration in EVS is best achieved when teachers:
(A) Teach EVS independently.
(B) Use lessons primarily for assessment.
(C) Focus on factual content transmission.
(D) Connect EVS with language, mathematics, arts, and social learning.

ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਏਕੀਕਰਨ ਕਦੋਂ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?

Correct Answer: (D)

143. Multimedia vs. Blackboard for teaching plant parts. Multimedia group understood better because:
(A) They were bright students.
(B) Blackboard is not a good visual aid.
(C) Multi audio-visual aids engage all senses for better retention.
(D) Multimedia is less costly.

ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧੀਆ ਸਮਝ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ?

Correct Answer: (C)

144. Which problem is commonly faced while teaching EVS in primary classes?
(A) Lack of integration with daily life
(B) Excessive focus on outdoor activities
(C) Too many experiments
(D) Overuse of local resources

EVS ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ?

Correct Answer: (A)

145. In CCE, formative and summative assessment totals to:
(A) 40% and 60% respectively
(B) 60% and 40% respectively
(C) 50% and 50% respectively
(D) 70% and 30% respectively

CCE ਵਿਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ ?

Correct Answer: (A)

146. Main purpose of using stories and poems in EVS?
(A) Make lessons enjoyable.
(B) Cater to diversity.
(C) Provide contextual learning environment.
(D) Promote linguistic skills.

ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ:

Correct Answer: (C)

147. Continuous movement of water from Earth's surface into the air and back is called:
(A) Water condensation
(B) Water evaporation
(C) Water cycle
(D) Water recycling

ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?

Correct Answer: (C)

148. Which example of friction being useful was quoted incorrectly?
(A) Object thrown upwards comes back due to friction.
(B) Writing due to friction between pen and paper.
(C) Walking because of friction with ground.
(D) Brakes stopping a car because of friction.

ਰਗੜ (friction) ਬਾਰੇ ਕਿਹੜੀ ਉਦਾਹਰਣ ਗਲਤ ਹੈ ?

Correct Answer: (A)

Brief Description: Objects fall back due to gravity, not friction.

149. Answer: I. Outdoor games make you healthy. II. Playing is crucial for development.
(A) Both I and II are correct
(B) Both I and II are incorrect
(C) Only II is correct
(D) Only I is correct

ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹੈ ?

Correct Answer: (A)

150. Fish: Gills:: Frog:?
(A) Skin
(B) Eyes
(C) Legs
(D) Ears

ਮੱਛੀ:ਗਲਫੜੇ::ਡੱਡੂ:

Correct Answer: (A)

Brief Description: Frogs breathe through their skin (especially in water) and lungs.

PSTET 1 ENGLISH MATHEMATICS QUESTION PAPER 2026 ANSWER KEY DOWNLOAD HERE

PSTET Paper I - Language II: English (Part 2) Answer Key

Question No. Correct Option Question No. Correct Option
61(A)91(D)
62(C)92(D)
63(C)93(D)
64(D)94(C)
65(B)95(A)
66(C)96(A)
67(B)97(C)
68(B)98(A)
69(A)99(A)
70(D) ( jobsoftoday)100(C)
71(B)101(D)
72(A)102(B)
73(C)103(C)
74(B)104(B)
75(C)105(B)
76(D)106(B)
77(A)107(A)
78(B)108(B)
79(C)109(B)
80(B)110(C)
81(C)111(B)
82(C)112(B)
83(B)113(C)
84(C)114(D)
85(B)115(A)
86(C)116(D)
87(C)117(C)
88(C)118(D)
89(D)119(C)
90(D)120(B)

61. A learner says "He eated food" but later corrects it to "He ate food" after self-reflection. This shows the learner is in the:
(A) Post-systematic stage
(B) Systematic stage
(C) Pre-systematic stage
(D) Fossilized stage

Correct Answer: (A)
Brief Description: In the post-systematic stage, the learner has mastered the system and can self-correct when they notice a lapse in their own speech.



62. Children acquire their first language mainly through :
(A) Grammar drills
(B) Explicit correction
(C) Meaningful interaction
(D) Translation exercises

Correct Answer: (C)
Brief Description: First language acquisition occurs naturally when children interact with their environment and caregivers to convey meaning.

63. A teacher notices repeated spelling errors in students' written work. The most appropriate remedial strategy would be to:
(A) Increase dictation tests
(B) Scold students for carelessness
(C) Diagnose specific spelling patterns and re-teach them
(D) Ignore the errors

Correct Answer: (C)

64. While listening to a conversation, a learner guesses the meaning using situation and tone. This is an example of:
(A) Bottom-up processing
(B) Mechanical decoding
(C) Rote learning
(D) Top-down processing

Correct Answer: (D)
Brief Description: Top-down processing involves using prior knowledge, context, and overall situation to understand specific linguistic input.

65. Sound contrasts help learners mainly in improving:
(A) Reading speed
(B) Pronunciation and listening skills
(C) Writing skills
(D) Grammar accuracy

Correct Answer: (B)

66. A student wants to quickly understand the main idea of a newspaper article. Which reading strategy should be used?
(A) Scanning
(B) Intensive reading
(C) Skimming
(D) Loud reading

Correct Answer: (C)
Brief Description: Skimming is a fast reading technique used to get the "gist" or general overview of a text.

67. The process approach to writing emphasises :
(A) The final product only
(B) The steps involved in writing
(C) Memorisation of model essays
(D) Error-free writing in the first draft

Correct Answer: (B)
Brief Description: This approach focuses on writing as a series of stages, including brainstorming, drafting, revising, and editing.

68. For teaching vocabulary in English, the MOST effective Teaching Learning Material is:
(A) Dictation notebook
(B) Word cards / flashcards
(C) Examination papers
(D) Grammar book

Correct Answer: (B)

69. ________ is taught along with the graded course reader but not as a separate subject.
(A) Functional Grammar
(B) Traditional Grammar
(C) Prescriptive Grammar
(D) Formal Grammar

Correct Answer: (A)
Brief Description: Functional grammar focuses on how language is used in context, making it ideal to teach alongside reading materials.

70. Which of the following is not involved in the mechanics of the skill of reading?
(A) Pause
(B) Eyes Span
(C) Fixation
(D) Pronunciation

Correct Answer: (D)
Brief Description: Mechanics of reading usually refer to the physical aspects of the eyes moving across text (fixation, span, pauses); pronunciation is an oral production skill.

71. Students are asked to learn sentence patterns through repeated use in meaningful situations. Which principle is applied?
(A) Cognitive learning
(B) Habit formation through practice
(C) Deductive grammar teaching
(D) Silent reading

Correct Answer: (B)

72. A teacher chooses commonly used sentence patterns instead of rare ones. This shows selection based on:
(A) Frequency
(B) Difficulty
(C) Literary richness
(D) Examination trend

Correct Answer: (A)

73. Which method of grammar stimulates the power of thinking, reasoning, assimilation and initiation among the learners?
(A) Deductive Method
(B) Formal Method
(C) Inductive Method
(D) Situational Method

Correct Answer: (C)
Brief Description: The Inductive Method encourages learners to observe examples and figure out rules themselves, promoting active reasoning.

74. A teacher introduces new language items through conversation and dialogue. This follows the principle of:
(A) Silent reading
(B) Oral work
(C) Translation
(D) Writing practice

Correct Answer: (B)

75. Which of the following is a productive language skill ?
(A) Listening
(B) Reading
(C) Speaking
(D) Skimming

Correct Answer: (C)
Brief Description: Productive skills involve producing language (Speaking and Writing), whereas Receptive skills involve receiving it (Listening and Reading).

Reading Comprehension - Passage 1 (76-83)

Passage 1: Read the passage carefully and answer the questions (76-83).

We worry a lot about smog, water and noise pollution, but seldom think of light pollution : One of the fastest environmental alterations caused by humans. Orbiting satellites show our planet swash in its own light, which drowns incident light from space. Light literally spills out of everything manmade-from industry-to public and residential buildings and roads. Astronomers first noticed it in the 1980s, when the telescope atop Mt. Wilson in San Diego was shut down due to this 'sky-glow' or 'light trespass' from the town. It was reducing their ability to observe the night sky. Because of artificial light, songbirds serenade a false dawn, and others migrate prematurely. The moon is a directional reference for birds. On moonless nights, confused migrating flocks have been known to fly into tall illuminated buildings - sometimes killing thousands of them. Nocturnal birds and mammals like bats, badgers, and otters are often discouraged from using their feeding grounds if they are artificially lit. and newly-hatched turtles that aim for the glow of the horizon above the sea find themselves blindly heading inland, instead, to their deaths. Many photosensitive plants, too, are affected by light pollution, mistiming their blooms, or failing to flower at all. Look around and see how many street lamps - some of them aglow even at midday – toss light energy skywards, instead of down onto the ground. If you are old enough to remember how the sky looked, say, 30 years ago, you'll probably remember seeing our own galaxy, The Milky Way. But not anymore. Of the dozen constellations of the zodiac, five are now invisible in most light-polluted skies, while the other seven have many of their stars missing'. If only we realized that better lighting leads to lesser energy needs-ergo, less pollution from unnecessary power stations. Bit by bit, we are losing a direct connection with the universe. For the light from stars takes millions of years to reach us- only to be lost when it touches Earth. To combat light pollution, individuals and communities can install shielded fixtures, use motion sensors, and opt for warm-coloured bulbs to minimize glare and light trespass. 

76. Identify the part of speech of the word "seldom" in the sentence: "We worry a lot about smog, water and noise pollution, but seldom think of light pollution."
(A) Noun
(B) Verb
(C) Adjective
(D) Adverb

Correct Answer: (D)

77. Which word is the closest synonym of "discouraged" in the sentence : "Nocturnal birds and mammals... are often discouraged from using their feeding grounds..."
(A) Prevented
(B) Welcomed
(C) Forced
(D) Guided

Correct Answer: (A)

78. Choose the antonym of "nocturnal" :
(A) Wild
(B) Diurnal
(C) Dark
(D) Quiet

Correct Answer: (B)
Brief Description: Nocturnal animals are active at night; Diurnal animals are active during the day.

79. What is light pollution mainly caused by?
(A) Natural atmospheric changes
(B) Reflection from the moon
(C) Excessive artificial lighting from human activities
(D) Solar radiation

Correct Answer: (C)

80. How does artificial light affect migrating birds?
(A) It improves their navigation
(B) It confuses their sense of direction
(C) It makes migration faster
(D) It has no effect

Correct Answer: (B)

81. Which of the following is suggested to reduce light pollution ?
(A) Using brighter white bulbs
(B) Keeping lights on all night
(C) Installing shielded fixtures and motion sensors
(D) Increasing street lighting

Correct Answer: (C)

82. In the phrase, "bit by bit, we are losing a direct connection with the universe", the word 'connection' refers to...
(A) our ability to physically travel into space
(B) the scientific study of galaxies and planets
(C) the natural experience of viewing the night sky and stars
(D) the development of advanced space technology

Correct Answer: (C)

83. What does the phrase "light literally spills out of everything manmade" highlight?
(A) That artificial light is carefully directed only where needed
(B) That human-made structures produce excessive light that spreads uncontrollably
(C) That natural light is stronger than artificial light
(D) That manmade objects absorb all the light around them

Correct Answer: (B)

Reading Comprehension - Passage 2 (84-90)

Passage 2: Read the passage carefully and answer the questions (84-90):

The musical accomplishments of composer Ludwig van Beethoven have been all the more remarkable for the fact that he lost his hearing ability from an early age. He developed the symptoms of tinnitus, a constant sound of ringing in his ears that made it difficult for him to hear. He is compared to Mozart for his genius, and is considered the most eminent musician after Mozart. Although his formal education never went beyond the elementary level, he trained in music under Joseph Haydn. He has always been acclaimed as a brilliant piano maestro. His father and grandfather were the court musicians of a German prince. Young Ludwig was often made to perform for his father's drinking companions in the middle of the night, and was even beaten if he protested. For the first thirty years of his life, Beethoven could listen to and play effortlessly. As a result, he understood sounds of musical instruments and the pitch of the singing voices. He knew the harmony between music and singing before he became completely deaf. His deafness was not sudden, but a gradual decline. This slow process of losing his hearing activated his mind to imagine how his compositions would sound like. When he became completely deaf, he started to observe the vibrations of the piano. The observations helped him realise that he could not hear the high notes of the piano. To be able to hear his own compositions, he sawed off the legs of his piano. The piano touched the floor, and Beethoven would press his ear to the floor, banging the piano keys to listen to the high notes in his composition. The most significant aspect of Beethoven's character was that he did not give up. With a brave heart, he confronted the greatest challenge a musician can face, and continued living his dream of composing music. Deafness could not deter him from achieving the pinnacle of musical success. He fought against the greatest obstacle and won. His quality of 'never giving up' strengthened him. It made him come to terms with his deafness in a dynamic and constructive way. These qualities led him to become a famous composer.

84. Why did Beethoven saw off the legs of his piano?
(A) To move it easily
(B) To improve sound quality
(C) To feel vibrations through the floor
(D) To repair the instrument

Correct Answer: (C)

85. Choose the correct synonym of "eminent" as used in the passage:
(A) Ordinary
(B) Famous
(C) Weak
(D) Unknown

Correct Answer: (B)

86. The central idea of the passage is that:
(A) Education is necessary for success
(B) Talent is inherited
(C) Physical disability cannot defeat determination
(D) Musicians suffer greatly

Correct Answer: (C)

87. The phrase "pinnacle of musical success" means:
(A) Beginning of success
(B) Sudden fame
(C) Highest level of achievement
(D) Temporary recognition

Correct Answer: (C)

88. Which action best shows Beethoven's determination to continue composing?
(A) Comparing himself with Mozart
(B) Observing singers carefully
(C) Pressing his ear to the floor to feel vibrations
(D) Performing at the court

Correct Answer: (C)

89. Identify the part of speech of the word "brilliant" in the sentence "He has always been acclaimed as a brilliant piano maestro".
(A) Noun
(B) Verb
(C) Adverb
(D) Adjective

Correct Answer: (D)

90. What effect did gradual deafness have on Beethoven's mind?
(A) It confused him
(B) It weakened his creativity
(C) It stopped his performances
(D) It activated his imagination

Correct Answer: (D)

PSTET Paper I - Mathematics (Part-2) Answer Key

91. Match List - 1 with List – II and indicate your answer with the help of codes given below :

List - I List - II
p. Evaluation carried out at the developmental stage of a learning activity 1. Journal writing
q. To reflect on one's teaching in the classroom 2. Formative evaluation
r. A clear performance target for students 3. Diagnostic evaluation
s. To identify the nature and degree of learning difficulties in the students 4. Rubrics

ਸੂਚੀ -1 ਨੂੰ ਸੂਚੀ -II ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੋਡਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰ ਦਰਸਾਓ :

ਸੂਚੀ - 1 ਸੂਚੀ - II
p. ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸਾਤਮਕ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮੁਲਾਂਕਣ 1. ਜਰਨਲ ਲਿਖਣਾ
q. ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਨ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ 2. ਰਚਨਾਤਮਕ ਮੁਲਾਂਕਣ
r. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਟੀਚਾ 3. ਨਿਰਣਾਇਕ ਮੁਲਾਂਕਣ
s. ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ 4. ਰੂਬ੍ਰਿਕਸ

Codes:
(A) p-2, q-1, r-3, s-4
(B) p-3, q-1, r-4, s-2
(C) p-1, q-4, r-2, s-3
(D) p-2, q-4, r-3, s-1

Correct Answer: (D)

92. Which of the following is/are incorrect?
(a) The mathematics classroom is not a place where pupils learn to tolerate and appreciate differences in people.
(b) A teacher is an unquestioned authority in the class.
(c) Problem posing is not a critical step in learning mathematics.
(d) All students are not capable to learn and do mathematics.

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ/ਕਿਹੜੇ ਗਲਤ ਹਨ ?
(a) ਗਣਿਤ ਕਲਾਸਰੂਮ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ।”
(b) ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
(c) ਸਮੱਸਿਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਗਣਿਤ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ।
(d) ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗਣਿਤ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ।

(A) (c) and (d)
(B) (a), (b), and (c)
(C) (a), (c), and (d)
(D) (a), (b), (c), and (d)

Correct Answer: (D)

93. Match List - 1 with List - II and indicate your answer with the help of codes given below :

p. List-1 Zone of proximal development 1. List - II Jerome Bruner
q. Understanding children's thinking and reasoning patterns 2. Maria Montessori
r. Discovery Learning 3. Vygotsky
s. Learning mathematics through concrete materials 4. Jean Piaget

ਸੂਚੀ -1 ਨੂੰ ਸੂਚੀ -11 ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੋਡਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਜਵਾਬ ਦਰਸਾਓ :

Codes:
(A) p-1, q-2, r-4, s-3
(B) p-4, q-2, r-3, s-1
(C) p-4, q-3, r-2, s-1
(D) p-3, q-4, r-1, s-2

Correct Answer: (D)

94. Drill activity in a mathematics classroom is :
(A) a kind of differentiated instruction
(B) similar to scaffolding
(C) reinforcing previously learned concepts
(D) considered as a punishment

ਗਣਿਤ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਡਰਿੱਲ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ:
(A) ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਨਿਖੇੜੀ ਹੋਈ ਸਿੱਖਿਆ
(B) ਸਕੈਫੋਲਡਿੰਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ
(C) ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖੇ ਗਏ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
(D) ਸਜ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

Correct Answer: (C)

95. HCF of (2³ × 3² × 5), (2² × 3³ × 5²) and (2⁴ × 3 × 5³ × 7)
(A) 60
(B) 120
(C) 30
(D) 90

(2³ × 3² × 5), (2² × 3³ × 5²) ਅਤੇ (2⁴ × 3 × 5³ × 7) ਦਾ ਮਹੱਤਮ ਸਮਾਪਵਰਤਕ :

Correct Answer: (A)

96. At primary stage, to enable the child to understand the connections between the logical functioning of their everyday lives to that of mathematical thinking mathematics, curriculums aims to include activities like:
(A) Games and Puzzles
(B) Mechanical drills
(C) Memorization of formulas
(D) Memorizations of tables

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਗਣਿਤਕ ਸੋਚ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਗਣਿਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਹੈ :
(A) ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਪਜ਼ਲ
(B) ਯੰਤਰਿਕ ਸਿਖਲਾਈ
(C) ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ
(D) ਪਹਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ

Correct Answer: (A)

97. A bottle of milk is poured equally into 8 glasses, leaving 120 ml of milk in the bottle. If each glass has a capacity of 360 ml, how much milk was there in the bottle initially?
(A) 4 l
(B) 1 l 320 ml
(C) 3 l
(D) 13 l 20 ml

ਦੁੱਧ ਦੀ ਇੱਕ ਬੋਤਲ ਨੂੰ 8 ਗਿਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬੋਤਲ ਵਿੱਚ 120 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਦੁੱਧ ਬਚ ਗਿਆ । ਜੇ ਹਰ ਗਿਲਾਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 360 ਮਿਲੀਲੀਟਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬੋਤਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਦੁੱਧ ਸੀ ?
(A) 4 ਲੀਟਰ
(B) 1 ਲੀਟਰ 320 ਮਿਲੀਲੀਟਰ
(C) 3 ਲੀਟਰ
(D) 13 ਲੀਟਰ 20 ਮਿਲੀਲੀਟਰ

Correct Answer: (C)

98. Write down the number of boxes needed to pack 2 Tonne Kaju-katli in the boxes that can contain 250 g Kaju-katli each.
(A) 8000
(B) 800
(C) 200 kg
(D) 4000

2 ਟਨ ਕਾਜੂ ਕਤਲੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਡੱਬਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ 250 ਗ੍ਰਾਮ ਕਾਜੂ ਕਤਲੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ?
(A) 8000
(B) 800
(C) 200 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ
(D) 4000

Correct Answer: (A)

99. Match List I with List II and indicate your answer with the help of codes given below :

List - I List - II
p. All my angles are right angles, but all my sides are not equal. 1. Rhombus
q. I am a quadrilateral with one pair of sides that are parallel. 2. Rectangle
r. I am a quadrilateral whose diagonals bisect each other and whose angles are oblique. 3. Parallelogram
s. I am a quadrilateral whose diagonals bisect each other at right angles and whose angles are oblique. 4. Trapezium

ਸੂਚੀ -1 ਨੂੰ ਸੂਚੀ II ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੋਡਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰ ਦਰਸਾਓ :

Codes:
(A) p-2, q-4, r-3, s-1
(B) p-2, q-4, r-1, s-3
(C) p-4, q-2, r-3, s-1
(D) p-2, q-1, r-3, s-4

Correct Answer: (A)

100. Match List - I with List – II and indicate your answer with the help of codes given below :

List-1 List - II
p. I have 1 flat face, 1 curved face, and 1 edge 1. Cylinder
q. I have 6 faces, 12 edges, and 8 corners 2. Cone
r. I have 5 faces, 6 corners, and 9 edges, and 2 of my faces are triangles 3. Cuboid
s. I have 2 flat faces, 1 curved face, and 2 edges. I have no corners 4. Prism

ਸੂਚੀ-1 ਨੂੰ ਸੂਚੀ-11 ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੋਡਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰ ਦਰਸਾਓ :

Codes:
(A) p-4, q-3, r-2, s-1
(B) p-1, q-4, r-5, s-2
(C) p-2, q-3, r-4, s-1
(D) p-2, q-3, r-4, s-M

Correct Answer: (C)

101. Mukesh has glued 27 small cubes together to make a large solid cube. He paints the large cube red. How many of the original small cubes have no faces painted red ?
(A) 8
(B) 12
(C) 6
(D) 1

ਮੁਕੇਸ਼ ਨੇ 27 ਛੋਟੇ ਘਣਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਠੇਸ ਘਣ ਬਣਾਇਆ । ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਘਣ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰੰਗਿਆ । ਮੁੱਢਲੇ ਛੋਟੇ ਘਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਘਣਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਚਿਹਰੇ ਲਾਲ ਨਹੀਂ ਰੰਗੇ ਗਏ ?
(A) 8
(B) 12
(C) 6
(D) 1

Correct Answer: (D)

102. How many triangles are there in the figure given below ?
(A) 10
(B) 5
(C) 4
(D) 1

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਕਿੰਨੇ ਤਿਕੋਣ ਹਨ ?
(A) 10
(B) 5
(C) 4
(D) 1

Correct Answer: (B)

103. During conversion of a solid from one shape to another, the volume of the new shape will
(A) increase
(B) decrease
(C) remain unaltered
(D) be doubled

ਇੱਕ ਠੋਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ, ਨਵੇਂ ਆਕਾਰ ਦਾ ਆਯਤਨ :
(A) ਵੱਧ ਜਾਵੇਗਾ
(B) ਘੱਟ ਜਾਵੇਗਾ
(C) ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹੇਗਾ
(D) ਦੋਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ

Correct Answer: (C)

104. A mason constructs a wall of dimensions 270 cm × 300 cm × 350 cm with the bricks each of size 22.5 cm × 11.25 cm × 8.75 cm and it is assumed that 1/8 space is 140 covered by the mortar. Then the number of bricks used to construct the wall is
(A) 11100
(B) 11200
(C) 11000
(D) 11300

ਇੱਕ ਮਿਸਤਰੀ 22.5 cm × 11.25 cm × 8.75 cm ਮਾਪ ਵਾਲੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ 270 cm × 300 cm × 350 cm ਮਾਪ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 1/8 ਜਗ੍ਹਾ 140 ਹੈ ਜੋ ਮਸਾਲੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ । ਫਿਰ ਕੰਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ :
(A) 11100
(B) 11200
(C) 11000
(D) 11300

Correct Answer: (B)

105. Which measure of central tendency is least affected by extreme values.?
(A) Mean
(B) Median
(C) Mode
(D) Standard Deviation

ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਮਾਪ ਅਤਿਅੰਤ ਮੁੱਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
(A) ਔਸਤ
(B) ਮੱਧਮਾਨ
(C) ਬਹੁਲਕ
(D) ਮਿਆਰੀ ਵਿਕ੍ਰਮ

Correct Answer: (B)

106. Aarohi studies for 5⅔ hours daily. She devotes 2⅘ hours of her time for Science and Mathematics. How much time does she devote for other subjects?
(A) 2 6/5 h
(B) 2 13/15 h
(C) 3 13/15 h
(D) 5 21/5 h

ਆਰੋਹੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ 5⅔ ਘੰਟੇ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚੋਂ 2⅘ ਘੰਟੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਬਾਕੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ?
(A) 2 6/5 ਘੰਟੇ
(B) 2 13/15 ਘੰਟੇ
(C) 3 13/15 ਘੰਟੇ
(D) 5 21/5 ਘੰਟੇ

Correct Answer: (B)

107. Simplify / ਸਰਲ ਕਰੋ : (12⁴ × 9³ × 4) / (6³ × 8² × 27)
(A) 162
(B) 181
(C) 127
(D) 81

Correct Answer: (A)

108. The area of a square and a rectangle are equal. If the side of the square is 40 cm and the breadth of the rectangle is 25 cm. Find the perimeter of the rectangle.
(A) 89
(B) 178
(C) 189
(D) 91

ਇੱਕ ਵਰਗ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਇਤ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਬਰਾਬਰ ਹੈ । ਜੇ ਵਰਗ ਦਾ ਪਾਸਾ 40 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ ਆਇਤ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 25 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਇਤ ਦਾ ਪਰਿਮਾਪ ਕਿੰਨਾ ਹੈ ?
(A) 89
(B) 178
(C) 189
(D) 91

Correct Answer: (B)

109. Which of the following formulas is not correct?
I. Area of a Trapezium = 1/2 × Height (Sum of Parallel Sides)
II. Area of a Parallelogram = Base × Height
III. Area of a Rhombus = Product of Diagonals
IV. Volume of a hemisphere = 2/3πr², where r is the radius of the hemisphere

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ?
I. ਸਮਲੰਬ ਚਤਰਭੁਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ = 1/2 × ਉਚਾਈ × (ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਦਾ ਜੋੜ)
II. ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚਤਰਭੁਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ = ਅਧਾਰ × ਉਚਾਈ
III. ਸਮਚਤਰਭੁਜ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ = ਵਿਕਰਣਾਂ ਦਾ ਗੁਣਨਫਲ
IV. ਅਰਧਗੋਲੇ ਦਾ ਆਯਤਨ = 2/3πr², ਜਿੱਥੇ r ਅਰਧਗੋਲੇ ਦਾ ਅਰਧ ਵਿਆਸ ਹੈ

Choose the correct answers from the options given below:
(A) I and II
(B) III and IV
(C) I, II, and III
(D) I, II, III, and IV

Correct Answer: (B)

110. Which of the following is most appropriate for π ?
(A) a rational number
(B) is equal to 22/7
(C) an irrational number
(D) a terminating decimal

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ π ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ ?
(A) ਇੱਕ ਪਰਿਮੇਯ ਸੰਖਿਆ
(B) 22/7 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ
(C) ਇੱਕ ਅਪਰਿਮੇਯ ਸੰਖਿਆ
(D) ਇੱਕ ਸਮਾਪਤੀ ਦਸ਼ਮਲਵ

Correct Answer: (C)

111. Which of the following is/are not false ?
(a) Every integer is a rational number.
(b) The sum of rational number and an irrational number is irrational number.
(c) Every real number is rational.
(d) If a and b are integers then a ÷ b is an integer.

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ/ਕਿਹੜੇ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ?
(a) ਹਰ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਇੱਕ ਤਰਕਸੰਗਤ ਸੰਖਿਆ ਹੈ ।
(b) ਇੱਕ ਤਰਕਸੰਗਤ ਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਤਰਕਸੰਗਤ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਜੋੜ ਇੱਕ ਅਤਰਕਸੰਗਤ ਸੰਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
(c) ਹਰ ਇੱਕ ਵਾਸਤਵਿਕ ਸੰਖਿਆ ਤਰਕਸੰਗਤ ਹੈ ।
(d) ਜੇ a ਅਤੇ b ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹਨ ਤਾਂ a ÷ b ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹੈ ।

(A) (a) and (d)
(B) (a) and (b)
(C) (a), (b), and (d)
(D) (a), (b), (c), and (d)

Correct Answer: (B)

112. A father and son can together knit a cardigan in 16 days. If the son alone can knit it in 18 days, the father alone can knit it in
(A) 48 days
(B) 144 days
(C) 164 days
(D) 24 days

ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਇਕੱਠੇ 16 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਟੀ ਬੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਜੇਕਰ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ ਇਸਨੂੰ 18 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਾ ਇਕੱਲਾ ਇਸਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਣੇਗਾ ?
(A) 48 ਦਿਨ
(B) 144 ਦਿਨ
(C) 164 ਦਿਨ
(D) 24 ਦਿਨ

Correct Answer: (B)

113. Find the mean of the following distribution.

Class / ਕਲਾਸ: 0-20 20-40 40-60 60-80 80-100
Frequency / ਬਾਰੰਬਾਰਤਾ: 7 11 10 9 13

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਵੰਡ ਦੀ ਔਸਤ ਲੱਭੋ ।
(A) 50
(B) 10
(C) 54
(D) 108

Correct Answer: (C)

114. A tank can be filled by two taps A and B in 8 hours and 6 hours respectively. The full tank can be emptied by a third tap C in 4 hours. If all the taps are turned on at the same time, in how much time will the empty tank be filled up completely?
(A) 24 hours and 13 minutes
(B) 24 hours and 21 minutes
(C) 12 hours
(D) 24 hours

ਇੱਕ ਟੈਂਕ ਨੂੰ ਦੋ ਨਲ A ਅਤੇ B ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 8 ਘੰਟੇ ਅਤੇ 6 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਤੀਜੇ ਨਲ C ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਟੈਂਕ 4 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਜੇ ਸਾਰੇ ਨਲ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਟੈਂਕ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ ?
(A) 24 ਘੰਟੇ ਤੇ 13 ਮਿੰਟ
(B) 24 ਘੰਟੇ ਤੇ 21 ਮਿੰਟ
(C) 12 ਘੰਟੇ
(D) 24 ਘੰਟੇ

Correct Answer: (D)

115. The value of the Golden Ratio (φ) is approximately:
(A) 1.618
(B) 1.732
(C) 1.414
(D) 1.50

ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਨੁਪਾਤ (φ) ਦਾ ਮੁੱਲ ਲਗਭਗ ਹੈ :
(A) 1.618
(B) 1.732
(C) 1.414
(D) 1.50

Correct Answer: (A)

116. Which of the following is/are false ?
(a) Each angle of an isosceles triangle is of 60°.
(b) Of the any two chords of a circle smaller will be near to the centre.
(c) Equal chords of congruent circles subtend equal angles at the centre.
(d) Sides opposite to equal angles of a triangle are equal.

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ/ਕਿਹੜੇ ਗਲਤ ਹਨ ?
(a) ਇੱਕ ਸਮਦੁਭੁਜ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਹਰ ਕੋਣ 60° ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
(b) ਚੱਕਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੋ ਕੌਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੋਟੀ ਕੌਰਡ ਚੱਕਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇਗੀ ।
(c) ਸਮਰੂਪ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਰਾਬਰ ਕੌਰਡਾਂ ਕੇਂਦਰ 'ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਣ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ।
(d) ਤਿਕੋਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ।

(A) (a) and (c)
(B) (b) and (d)
(C) (b) and (c)
(D) (a) and (b)

Correct Answer: (D)

117. Error Analysis in mathematics teaching is a/an
(A) Procedural tool
(B) Teaching strategy
(C) Diagnostic tool
(D) Evaluative technique

ਗਣਿਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਇੱਕ ਹੈ :
(A) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਤਮਕ ਸੰਦ
(B) ਅਧਿਆਪਨ ਨੀਤੀ
(C) ਨਿਰਣਾਇਕ ਸੰਦ
(D) ਮੁਲਾਂਕਣ ਤਕਨੀਕ

Correct Answer: (C)

118. The oldest source of knowledge for Indian Mathematics is
(A) Yuktibhasha
(B) Lilavati
(C) Chandaḥśāstra
(D) Sulba Sutras

ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ ਲਈ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸਰੋਤ ਹੈ :
(A) ਯੁਕਤੀਭਾਸ਼ਾ
(B) ਲੀਲਾਵਤੀ
(C) ਚੰਦ ਸ਼ਾਸਤਰ
(D) ਸੁਲਬ ਸੂਤਰ

Correct Answer: (D)

119. "Mathematics can be summarized as the art and science of discovering patterns and explaining them", has been stated by:
(A) National Curriculum Framework for School Education - 2023
(B) National Education Policy - 2020
(C) National Curriculum Framework - 2005
(D) The National Policy on Education (1992)

“ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰਾਂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ", ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ :
(A) ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਢਾਂਚਾ - 2023
(B) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ - 2020
(C) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਢਾਂਚਾ - 2005
(D) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ (1992)

Correct Answer: (C)

120. How to Solve It. a book that teaches problem-solving in mathematics through a simple four-step method is written by:
(A) Manjul Bhargava
(B) George Pólya
(C) Alan Schoenfeld
(D) John Dewey

"ਹਾਉ ਟੂ ਸਾਲਵ ਇਟ", ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਜੋ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ-ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਚਾਰ-ਕਦਮੀ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੈ :
(A) ਮੰਜੂਲ ਭਾਰਗਵ
(B) ਜਾਰਜ ਪੋਲਿਆ
(C) ਐਲਨ ਸ਼ੋਨਫ਼ੈਲਡ
(D) ਜੌਨ ਡਿਊਈ

Correct Answer: (B)

PSTET 1 QUESTION PAPER 2026 ANSWER KEY

PSTET Paper I - Child Development and Pedagogy (Part 1) Answer Key

Question No. Correct Option Question No. Correct Option
1(B)31(A)
2(B)32(C)
3(D)33(A)
4(B)34(D)
5(A)35(C)
6(C)36(D)
7(B)37(C)
8(B)38(D)
9(D)39(C)
10(C)40(D)
11(B)41(A)
12(B) ( jobsoftoday)42(B)
13(B)43(D)
14(B)44(Jobsoftoday)(B)
15(C)45(D)
16(A)46(B)
17(B)47(B)
18(B)48(D)
19(D)49(D)
20(A)50(B)
21(C)51(C)
22(C)52(D)
23(C)53(C)
24(B)54(C)
25(B)56(C)
26(A)57(D)
27(D)58(C)
28(B)59(B)
29(B)60(B)
30(B)

1. How can classroom interventions like peer tutoring and cooperative learning help students?
(A) By only improving physical fitness
(B) By increasing academic skills and social support, thus promoting self-concept
(C) By reducing the need for teachers
(D) By focussing only on individual competition

ਕਲਾਸਰੂਮ ਦਖ਼ਲ ਜਿਵੇਂ ਸਾਥੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਧਿਐਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ?
(A) ਕੇਵਲ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਸੁਧਾਰ ਕੇ
(B) ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਰਥਨ ਵਧਾ ਕੇ, ਸਵੈ-ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਕੇ
(C) ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਘਟਾ ਕੇ
(D) ਕੇਵਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ

Correct Answer: (B)

2. Autism Spectrum Disorder (ASD) is:
(A) A physical illness
(B) A developmental disorder affecting the brain
(C) A temporary behaviour problem
(D) A learning style

ਆਟਿਜ਼ਮ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ (Autism Spectrum Disorder) ਹੈ ?
(A) ਇੱਕ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀ
(B) ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਕਾਸੀ ਵਿਗਾੜ
(C) ਅਸਥਾਈ ਵਿਹਾਰ ਸਮੱਸਿਆ
(D) ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਢੰਗ

Correct Answer: (B)

3. Why should teachers design diverse sensory activities that integrate visual, auditory, tactile and other sensory experiences with scientific concepts ?
(A) To reduce the need for textbooks in science education
(B) To focus only on visual learning
(C) To make science classes more competitive
(D) To help children develop a sensory-based understanding of scientific phenomena

ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੰਦਰਿਆਵੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਿਉਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਵੇਖਣ, ਸੁਣਨ, ਸਪਰਸ਼ ਆਦਿ ਇੰਦਰਿਆਵੀ ਅਨੁਭਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ?
(A) ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਘਟਾਉਣ ਲਈ
(B) ਕੇਵਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ
(C) ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ
(D) ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਇੰਦਰੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਮਝ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਲਈ

Correct Answer: (D)

4. Which of the following best describes a delinquent child?
(A) A child who commits serious crimes punishable by law
(B) A young offender whose actions are minor and not considered serious crimes, such as bullying, lying, or truancy
(C) A child who never breaks school rules
(D) A child who only studies and avoids social interactions

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧੀ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ?
(A) ਉਹ ਬੱਚਾ ਜੋ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਸਜ਼ਾ ਯੋਗ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ
(B) ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਅਪਰਾਧੀ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਮਾਮੂਲੀ ਹਨ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ, ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਭੱਜਣਾ
(C) ਇਕ ਬੱਚਾ ਜੋ ਕਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਤੋੜਦਾ
(D) ਇਕ ਬੱਚਾ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ

Correct Answer: (B)

5. Which of the following best describes the progression of an infant's verbal development ?
(A) Infants progress from crying to cooing and babbling, with babbling eventually reflecting sounds from the language they hear.
(B) Infants start by speaking full words, then progress to cooing and crying.
(C) Infants immediately imitate adult speech without any intermediate sounds.
(D) Babbling continues to include all human language sounds throughout infancy.

ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਖਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ?
(A) ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੋਣ ਤੋਂ ਕੂਕਣ ਅਤੇ ਤੁਤਲਾਉਣ ਤਕ ਵਿਕਾਸ, ਬੜਬੜਾਉਣ ਨਾਲ ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਸੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਧੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।
(B) ਨਵਜੰਮਿਆ ਬੱਚਾ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੂਕਣ ਤੋਂ ਰੋਣ ਤੱਕ ਵਧਦਾ ਹੈ ।
(C) ਨਵਜੰਮਿਆ ਬੱਚਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਲਗ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
(D) ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਤੁਤਲਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ।

Correct Answer: (A)

6. What term best describes phonetically diversified sounds produced by manipulating the tongue, lips, throat, and voice, often forming consonant-vowel combinations like "ba, ba, ba"?
(A) Cooing
(B) Echolalia
(C) Babbling
(D) Telegraphic speech

ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਜੀਭ, ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ, ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਜੋੜ-ਤੋੜ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਵਿਧਤਾਪੂਰਨ ਧੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ "ਬਾ, ਬਾ, ਬਾ" ਵਰਗੇ ਵਿਅੰਜਨ-ਸਵਰ ਸੰਜੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ?
(A) ਕੂਕਣਾ
(B) ਸ਼ਬਦ-ਅਨੁਕਰਨ
(C) ਤੁਤਲਾਉਣਾ
(D) ਟੈਲੀਗਰਾਫ਼ਿਕ ਬੋਲੀ

Correct Answer: (C)

7. Which defense mechanism involves redirecting emotions into healthy or socially acceptable channels?
(A) Repression
(B) Sublimation
(C) Denial
(D) Projection

ਕਿਹੜੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਧੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਚੈਨਲਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ?
(A) ਦਮਨ
(B) ਉੱਤਮਤਾ
(C) ਇਨਕਾਰ
(D) ਪ੍ਰਖੇਪਣ

Correct Answer: (B)

8. What is the main focus of the Montessori Method?
(A) Rote memorization and strict discipline
(B) Child-centered, self-directed learning
(C) Teacher-led lectures
(D) Only physical development

ਮੋਂਟੇਸੋਰੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਕੀ ਹੈ ?
(A) ਰੱਟਾ ਲਗਾ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ
(B) ਬਾਲ -ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ, ਸਵੈ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈ
(C) ਅਧਿਆਪਕ- ਅਗਵਾਈ ਭਾਸ਼ਣ
(D) ਕੇਵਲ ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਸ

Correct Answer: (B)

9. Dysgraphia is a learning disability that primarily affects:
(A) Reading comprehension
(B) Verbal communication
(C) Mathematical calculations
(D) Writing skills, including handwriting, spelling, and composition

ਡਿਸਗ੍ਰਾਫੀਆ ਇੱਕ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਅਸਮਰਥਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ:
(A) ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਮਝ
(B) ਮੌਖਿਕ ਸੰਚਾਰ
(C) ਗਣਿਤ/ਸੰਖਿਅਕ ਗਿਣਤੀ
(D) ਲਿਖਣ ਦੇ ਹੁਨਰ (ਹੱਥ-ਲਿਖਾਈ, ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ, ਰਚਨਾ)

Correct Answer: (D)

10. According to Jean Piaget, during which age period does more than half of a child's speech tend to be egocentric?
(A) 0-2 years
(B) 2-3 years
(C) 3-5 years
(D) 7-11 years

ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਬੋਲਚਾਲ ਦਾ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਕਿਸ ਉਮਰ ਦੌਰਾਨ ਹਉਮੈ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
(A) 0-2 ਸਾਲ
(B) 2-3 ਸਾਲ
(C) 3-5 ਸਾਲ
(D) 7-11 ਸਾਲ

Correct Answer: (C)

11. Which developmental period is known as the newborn stage and extends from birth to approximately 10-14 days?
(A) Prenatal period
(B) Neonatal period
(C) Infancy
(D) Early childhood

ਕਿਸ ਵਿਕਾਸੀ ਦੌਰ ਨੂੰ ਨਵਜਾਤ ਅਵਸਥਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 10-14 ਦਿਨ ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
(A) ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ
(B) ਨਵਜਾਤ ਅਵਧੀ
(C) ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਅਵਸਥਾ
(D) ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਚਪਨ

Correct Answer: (B)

12. Who proposed the Theory of Moral Development consisting of three levels and six stages ?
(A) Jean Piaget
(B) Lawrence Kohlberg
(C) Lev Vygotsky
(D) Sigmund Freud

ਤਿੰਨ ਪੱਧਰਾਂ ਅਤੇ ਛੇ ਪੜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਨੈਤਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਸਨੇ ਦਿੱਤਾ ?
(A) ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ
(B) ਲਾਰੇਂਸ ਕੋਹਲਬਰਗ
(C) ਲੇਵ ਵਿਗੋਤਸਕੀ
(D) ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਇਡ

Correct Answer: (B)

13. What did B.F. Skinner study using the Skinner's box ?
(A) Classical conditioning
(B) Operant conditioning
(C) Observational learning
(D) Cognitive development

ਬੀ.ਐੱਫ. ਸਕਿਨਰ ਨੇ ਸਕਿਨਰ ਬਾਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕੀ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ?
(A) ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਨੁਕੂਲਨ
(B) ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਅਨੁਕੂਲਨ
(C) ਨਿਰੀਖਣ ਸਿਖਲਾਈ
(D) ਬੋਧਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ

Correct Answer: (B)

14. Who first studied the connection between stimulus and response ?
(A) B.F. Skinner
(B) Ivan Pavlov
(C) Sigmund Freud
(D) Jean Piaget

ਉਤੇਜਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਅਧਿਐਨ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤਾ ?
(A) ਬੀ.ਐੱਫ. ਸਕਿਨਰ
(B) ਇਵਾਨ ਪੇਵਲੋਵ
(C) ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਇਡ
(D) ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ

Correct Answer: (B)

15. The Structure of Intellect model which describes intelligence as a combination of operations, contents and products, was proposed by:
(A) Howard Gardner
(B) Jean Piaget
(C) J.P. Guilford
(D) B.F. Skinner

ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਬਣਤਰ (Structure of Intellect) ਮਾਡਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਸਨੇ ਦਿੱਤਾ ?
(A) ਹਾਵਰਡ ਗਾਰਡਨਰ
(B) ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ
(C) ਜੇ.ਪੀ. ਗਿਲਫ਼ਰਡ
(D) ਬੀ.ਐੱਫ. ਸਕਿਨਰ

Correct Answer: (C)

16. Who proposed the Factor Theory of Heredity?
(A) Gregor Mendel
(B) L.L. Thurston
(C) Charles Darwin
(D) James Watson & Francis Crick

विਰਾਸਤ ਦਾ ਕਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤ ਕਿਸਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ?
(A) ਗ੍ਰੈਗਰ ਮੈਂਡਲ
(B) ਐੱਲ ਐੱਲ ਥਰਸਟਨ
(C) ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ
(D) ਜੇਮਸ ਵਾਟਸਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸਿਸ ਕ੍ਰਿਕ

Correct Answer: (A)

17. What does Gestalt refer to in psychology?
(A) A single part
(B) A whole or pattern
(C) Forgetting
(D) Memorizing

ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ "ਗੇਸਟਾਂਲਟ" ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ?
(A) ਇਕੱਲਾ ਹਿੱਸਾ
(B) ਇੱਕ ਸਮੁੱਚ ਜਾਂ ਪੈਟਰਨ
(C) ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ
(D) ਯਾਦ ਕਰਨਾ

Correct Answer: (B)

18. According to Edward Thorndike's multifactor theory, intelligence is:
(A) A single ability
(B) A multitude of separate factors
(C) Only memory
(D) Same for everyone

ਐਡਵਰਡ ਥੋਰਨਡਾਇਕ ਦੇ ਬਹੁ-ਕਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬੁੱਧੀ ਕੀ ਹੈ ?
(A) ਇੱਕ ਹੀ ਯੋਗਤਾ
(B) ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਕਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ
(C) ਕੇਵਲ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ
(D) ਸਭ ਲਈ ਇਕ ਸਮਾਨ

Correct Answer: (B)

19. Who defined intelligence as the global capacity to act purposefully, think rationally and deal effectively with the environment?
(A) B.F. Skinner
(B) Jean Piaget
(C) Edward Thorndike
(D) David Wechsler

ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ਪੂਰਨ ਕਿਰਿਆ ਕਰਨ, ਤਰਕਸੰਗਤ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਜੋਂ ਕਿਸਨੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ?
(A) ਬੀ.ਐੱਫ. ਸਕਿਨਰ
(B) ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ
(C) ਐਡਵਰਡ ਥੋਰਨਡਾਇਕ
(D) ਡੇਵਿਡ ਵੈਸ਼ਲਰ

Correct Answer: (D)

20. What is a motive?
(A) A thought or feeling that drives action
(B) A physical object
(C) A learned skill
(D) A memory

ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਕੀ ਹੈ ?
(A) ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾ ਜੋ ਕਿਰਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੇ
(B) ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤੂ
(C) ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁਨਰ
(D) ਇੱਕ ਯਾਦ

Correct Answer: (A)

21. Who proposed the Hierarchy of Needs ?
(A) Sigmund Freud
(B) B.F. Skinner
(C) Abraham Maslow
(D) Ivan Pavlov

ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਲੜੀਦਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧਤਾ ਕਿਸਨੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੀ ?
(A) ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਇਡ
(B) ਬੀ.ਐੱਫ. ਸਕਿਨਰ
(C) ਅਬ੍ਰਾਹਮ ਮਾਸਲੋਵ
(D) ਇਵਾਨ ਪੇਵਲੋਵ

Correct Answer: (C)

22. Self-actualization needs include:
(A) Food and water
(B) Safety and security
(C) Achieving one's potential, creativity, and curiosity
(D) Friendship and love

ਸਵੈ- ਵਾਸਤਵਿਕੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
(A) ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ
(B) ਬਚਾਉ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ
(C) ਆਪਣੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ
(D) ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ

Correct Answer: (C)

23. How is a child's heredity determined ?
(A) Only by immediate parents
(B) Mostly by grandparents
(C) Partly by parents, grandparents, great-grandparents
(D) Only by environment

ਬੱਚੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਕਿਵੇਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?
(A) ਕੇਵਲ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ
(B) ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਾਦੇ-ਦਾਦੀ ਤੋਂ
(C) ਮਾਪੇ, ਦਾਦੇ-ਦਾਦੀ, ਪੜਦਾਦੇ- ਪੜਦਾਦੀ ਤੋਂ ਹਿੱਸੇਵਾਰ
(D) ਕੇਵਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੋਂ

Correct Answer: (C)

24. Which of the following is characteristic of individual differences ?
(A) Traits and abilities are completely independent
(B) Variations in one trait or ability can affect others
(C) Everyone has the same abilities
(D) Individual differences do not influence behaviour

ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ?
(A) ਗੁਣ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੱਗ ਹਨ
(B) ਇੱਕ ਗੁਣ ਜਾਂ ਯੋਗਤਾਂ ਵਿਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ
(C) ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ
(D) ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅੰਤਰ ਵਿਹਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ

Correct Answer: (B)

25. What is behaviour?
(A) A person's thoughts only
(B) A person's response to a situation
(C) A person's appearance
(D) A person's memory

ਵਿਹਾਰ ਕੀ ਹੈ ?
(A) ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੇਵਲ ਵਿਚਾਰ
(B) ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
(C) ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਦਿੱਖ
(D) ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ

Correct Answer: (B)

26. What does introspection mean?
(A) Looking inward and examining one's own mind
(B) Observing others' behaviour
(C) Writing notes about the environment
(D) Memorizing facts

ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ ?
(A) ਅੰਤਰ-ਝਾਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਂਚ
(B) ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ
(C) ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਾਰੇ ਨੋਟ ਲਿਖਣਾ
(D) ਤੱਥ ਯਾਦ ਕਰਨਾ

Correct Answer: (A)

27. What does short-term planning involve ?
(A) Planning for several years ahead
(B) Planning without any objectives
(C) Planning only for a single day
(D) Making a monthly or weekly plan with daily objectives and activities

ਅਲਪਕਾਲੀਨ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
(A) ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾ
(B) ਬਿਨਾਂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਯੋਜਨਾ
(C) ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਯੋਜਨਾ
(D) ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸਹਿਤ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣਾ

Correct Answer: (D)

28. What is attention?
(A) Forgetting things easily
(B) Focussing consciousness on a stimulus or pattern
(C) Random thinking
(D) Only memory of past events

ਧਿਆਨ ਕੀ ਹੈ ?
(A) ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ
(B) ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਉਤੇਜਨਾ ਜਾਂ ਪੈਟਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ
(C) ਬੇਤਰਤੀਬ ਸੋਚ
(D) ਕੇਵਲ ਬੀਤੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਦ

Correct Answer: (B)

29. According to NEP 2020, education should be :
(A) Only focussed on science and mathematics
(B) Experiential, holistic, learner-centered, and include arts, sports, and values
(C) Rote-based and exam-oriented
(D) Limited to classroom lectures

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ-2020 ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:
(A) ਕੇਵਲ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗਣਿਤ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ
(B) ਅਨੁਭਵਾਤਮਕ, ਸਮੂਹਿਕ, ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ -ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਕਲਾ, ਖੇਡ ਅਤੇ ਮੁੱਲਾਂ ਸਮੇਤ
(C) ਰੱਟਾ-ਅਧਾਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ
(D) ਕੇਵਲ ਕਲਾਸਰੂਮ ਭਾਸ਼ਣਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ

Correct Answer: (B)

30. Who promoted education based on "learning by doing"?
(A) Jean Piaget
(B) John Dewey
(C) B.F. Skinner
(D) Abraham Maslow

“ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਖਣਾ" ਅਧਾਰਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤਾ ?
(A) ਜੀਨ ਪਿਆਜੇ
(B) ਜੌਹਨ ਡੀਵੀ
(C) ਬੀ.ਐੱਫ. ਸਕਿਨਰ
(D) ਅਬ੍ਰਹਮ ਮਾਸਲੋਵ

Correct Answer: (B)

PSTET Paper I - Language I: Punjabi (Part 2) Answer Key

31. ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਾਲ ਨਿਯਮ ਕਢਵਾਉਂਦਾ ਹੈ । ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿਧੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ ?
(A) ਆਗਮਨ ਵਿਧੀ
(B) ਨਿਗਮਨ ਵਿਧੀ
(C) ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿਧੀ
(D) ਸੂਤਰ ਵਿਧੀ

Correct Answer: (A)
Brief Description: ਆਗਮਨ ਵਿਧੀ (Inductive Method) ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

32. ਭਾਸ਼ਾਈ ਕੌਸ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਕ੍ਰਮ ਹੈ :
(A) ਵਾਚਨ, ਮੌਖਿਕ, ਸੁਣਨਾ, ਲਿਖਣਾ
(B) ਮੌਖਿਕ, ਲਿਖਣਾ, ਸੁਣਨਾ, ਵਾਚਨ
(C) ਸੁਣਨਾ, ਮੌਖਿਕ, ਵਾਚਨ, ਲਿਖਣਾ
(D) ਮੌਖਿਕ, ਵਾਚਨ, ਸੁਣਨਾ, ਲਿਖਣਾ

Correct Answer: (C)
Brief Description: ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਕ੍ਰਮ ਸੁਣਨਾ (Listening), ਬੋਲਣਾ (Speaking), ਪੜ੍ਹਨਾ (Reading) ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ (Writing) ਹੈ।

33. ਬੱਚਾ ਘਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਭਾਸ਼ਾ ਕੌਸ਼ਲ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ ?
(A) ਸੁਣਨ-ਬੋਲਣ
(B) ਸੁਣਨ-ਪੜ੍ਹਨ
(C) ਪੜ੍ਹਨ-ਲਿਖਣ
(D) ਬੋਲਣ -ਲਿਖਣ

Correct Answer: (A)

34. ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਕਿਉਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ?
(A) ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਦੇਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ ।
(B) ਚਿੱਤਰ ਪਾਠ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ।
(C) ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ।
(D) ਚਿੱਤਰ ਅਮੂਰਤ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ।

Correct Answer: (D)
Brief Description: ਚਿੱਤਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

35. ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ, ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਰਗਰ ਰਣਨੀਤੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ :
(A) ਬਲੈਕ ਬੋਰਡ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ
(B) ਜਦ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨਾ
(C) ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਨਾ
(D) ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ

Correct Answer: (C)

36. ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣ ਕੇ ਅਖਾਣ ਪੂਰਾ ਕਰੋ : ਅੰਦਰ ਹੋਵੇ ਸੱਚ...
(A) ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸ
(B) ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ
(C) ਤਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਬੱਚ
(D) ਤਾਂ ਕੋਠੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੱਚ

Correct Answer: (D)

37. ‘ਹੋੜਾ` ਲਗ ਕਿਹੜੇ ਸਵਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ?
(A) ਅ
(B) ੲ
(C) ੳ
(D) ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ

Correct Answer: (C)
Brief Description: 'ੳ' ਨਾਲ ਹੋੜਾ ਲਗਾਉਣ ਵੇਲੇ ਇਸਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

38. ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਹੈ`, ‘ਸੀ`, ‘ਸਨ` ਆਦਿ ਇੱਕਲਾ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ?
(A) ਅਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ
(B) ਸਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ
(C) ਸਹਾਇਕ ਕਿਰਿਆ
(D) ਸੰਸਰਗੀ ਕਿਰਿਆ

Correct Answer: (D)
Brief Description: ਜਦੋਂ 'ਹੈ' ਜਾਂ 'ਸੀ' ਮੁੱਖ ਕਿਰਿਆ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਰਗੀ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

39. ਮਾਂ ਆਪਣੀ ‘ਬੋਲੀ` ਵਿੱਚ ਧੀ ਨੂੰ ‘ਬੋਲੀ' ਕਿ ਲੱਗਦੀ ਵਾਹ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ‘ਬੋਲੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨੀ` ਚਾਹੀਦੀ । ਇਸ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ‘ਬੋਲੀ ਮਾਰਨ' ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ ?
(A) ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣਾ
(B) ਮਾਂ-ਬੋਲੀ
(C) ਤਾਹਨੇ ਮਾਰਨੇ
(D) ਬੋਲਣਾ

Correct Answer: (C)

40. ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ‘ਡੰਡੀ` ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਬਹੁਅਰਥਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ?
(A) ਪੂਰਨ ਵਿਰਾਮ
(B) ਟਹਿਣੀ
(C) ਛੋਟਾ ਰਸਤਾ
(D) ਤੰਗ

Correct Answer: (D)

41. 'ਜੋ ਕਰੇਗਾ, ਸੋ ਭਰੇਗਾ' ਵਾਕ ਵਿੱਚ 'ਜੋ` ਕਿਹੜਾ ਪੜਨਾਂਵ ਹੈ ।
(A) ਸੰਬੰਧਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
(B) ਪ੍ਰਸ਼ਨਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
(C) ਨਿੱਜਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ
(D) ਨਿਸ਼ਚੇਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ

Correct Answer: (A)
Brief Description: ਜੋ ਪੜਨਾਂਵ ਦੋ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੰਧਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

42. ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਕੰਮ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ ।
(A) ਸਥਾਨ ਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
(B) ਕਾਲ ਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
(C) ਵਿਧੀ ਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
(D) ਸੰਖਿਆ ਵਾਚਕ ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ

Correct Answer: (B)

43. ਸਫ਼ਲ ਉਪਚਾਰਾਤਮਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ?
(A) ਉਪਚਾਰਕ ਸਿੱਖਣ ਸਮੱਗਰੀ
(B) ਭਾਸ਼ਾਈ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
(C) ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ
(D) ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ

Correct Answer: (D)
Brief Description: ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ (ਉਪਚਾਰ) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਪਛਾਣ (ਨਿਦਾਨ) ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

44. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ?
(A) ਗੀਤ-ਨਾਟ ਵਿਧੀ
(B) ਨਿਗਮਨ ਵਿਧੀ
(C) ਸਮੀਖਿਆ ਵਿਧੀ
(D) ਵਿਆਖਿਆ ਵਿਧੀ

Correct Answer: (B)
Brief Description: ਨਿਗਮਨ ਵਿਧੀ (Deductive Method) ਵਿਆਕਰਨ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਨਹੀਂ।

45. ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਰੋਤ ਸਹਾਇਕ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ :
(A) ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਰੁਚੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ
(B) ਸੰਕਲਪ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ
(C) ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਚਿਰ-ਸਥਾਈ ਬਣਾਉਣ ਲਈ
(D) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ

Correct Answer: (D)

ਕਵਿਤਾ ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (46-52)

ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਉ । (ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 46-52)

ਬਸਤੀ ਬਸਤੀ ਜੰਗਲ-ਜੰਗਲ, ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਵਣਜਾਰਾ, ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਿਮ, ਸਿੱਖ, ਈਸਾਈ, ਸਾਂਝਾ ਭਾਈਚਾਰਾ। ਘਿਰਨਾ ਸਾਨੂੰ ਵੰਡ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਓ, ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਿਮ, ਸਿੱਖ, ਈਸਾਈ, ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਓ। ਮੰਦਰ, ਮਸਜਦ, ਗਿਰਜੇ ਉੱਪਰ, ਲਿਖ ਦਿਓ ਰੱਬ ਦਾ ਦੁਆਰਾ, ਬਸਤੀ-ਬਸਤੀ.. ਨਫ਼ਰਤ ਸਾਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਰੱਜ ਕੇ ਸੌਂਣ ਨਾ ਦੇਂਦੀ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਹੱਸਣ ਨਾ ਦਿੰਦੀ, ਜੀਅ-ਭਰ ਰੋਣ ਨਾ ਦੇਂਦੀ। ਨਗਰ-ਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਗਲੀ-ਗਲੀ ਵਿੱਚ, ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਇਕਤਾਰਾ, ਬਸਤੀ-ਬਸਤੀ.. ਨਾ ਕੋਈ ਊਚ ਨਾ ਨੀਚ ਪਛਾਣੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਾਣੇ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨੇ ਮੂਰਖ ਲੜਦੇ, ਲੜਦੇ ਨਹੀਂ ਸਿਆਣੇ। ਏਕੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦੀ, ਏਕਾ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਬਸਤੀ-ਬਸਤੀ... ਸੱਜੇ-ਖੱਬੇ ਦੀ ਗੱਲ ਛੱਡੋ, ਸਿੱਧੇ ਰਸਤੇ ਚੱਲੋ, ਸਾਂਝਾ ਰਸਤਾ, ਸਾਂਝੀ ਮੰਜ਼ਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਮੱਲੋ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਜੈ ਸਾਰੇ ਬੋਲੋ, ਭਾਰਤ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰਾ, ਬਸਤੀ-ਬਸਤੀ, ਜੰਗਲ-ਜੰਗਲ, ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਵਣਜਾਰਾ। 

46. ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵਣਜਾਰੇ ਦਾ ਗੀਤ ਕਿਸ ਸਮਾਜਿਕ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ?
(A) ਵਿਅਕਤੀਵਾਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਿਕਾਸ
(B) ਸਮਾਨਤਾ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ
(C) ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਅਲਗਾਵ
(D) ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ

Correct Answer: (B)

47. ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਾ ਹੱਲ ਕਿਵੇਂ ਸੁਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ?
(A) ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਜ਼ਾ ਰਾਹੀਂ
(B) ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਰਾਹੀਂ
(C) ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰ ਰਾਹੀਂ
(D) ਉਪਰੋਕਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ

Correct Answer: (B)

48. “ਬਸਤੀ-ਬਸਤੀ, ਜੰਗਲ-ਜੰਗਲ, ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਵਣਜਾਰਾ" ਵਿੱਚ 'ਵਣਜਾਰਾ' ਹੈ-
(A) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
(B) ਕਿਰਿਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
(C) ਪੜਨਾਂਵ
(D) ਨਾਂਵ

Correct Answer: (D)

49. ਕਵੀ ਕਿਸ ਉਪਰ ਰੱਬ ਦਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ?
(A) ਮੰਦਰ
(B) ਮਸਜਦ
(C) ਗਿਰਜਾ
(D) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ

Correct Answer: (D)

50. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਥਨਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣੋ : (1) ਕਵਿਤਾ ਧਾਰਮਿਕ ਵੰਡ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। (2) ਕਵਿਤਾ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। (3) ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
(A) ਕੇਵਲ 1 ਸਹੀ ਹੈ
(B) ਕੇਵਲ 2 ਅਤੇ 3 ਸਹੀ ਹਨ
(C) ਕੇਵਲ 1 ਅਤੇ 2 ਸਹੀ ਹਨ
(D) ਸਾਰੇ ਸਹੀ ਹਨ

Correct Answer: (B)

51. ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੁਰ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ?
(A) ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ
(B) ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ
(C) ਉਪਦੇਸ਼ਾਤਮਕ
(D) ਵਿਰੋਧੀ

Correct Answer: (C)

52. ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਕਵਿਤਾ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ :
(A) ਸਦਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ
(B) ਏਕਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਗਾਉਣਾ
(C) ਸਾਂਝ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ
(D) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ

Correct Answer: (D)

ਵਾਰਤਕ (ਪੈਰਾ) ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (53-60)

ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਵਾਰਤਕ ਟੁਕੜੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਉ । (53-60)

ਲੋਕ-ਕਿੱਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੋਕ-ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋੜ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਸ ਲੋੜ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ (ਇਕੱਠਿਆਂ ਰਲ ਕੇ) ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ, ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਅਪਣਾਏ ਢੰਗ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਲੱਭਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੱਕੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ/ਨਗਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਕਾਮਾ-ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਾਮਾ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕੰਮ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ-ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਏ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਲੱਕੜੀ ਤਰਾਸ਼ਣ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤਰਖਾਣ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਮ (ਕਿੱਤਾ) ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੁਹਾਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕੰਮ (ਕਿੱਤਾ) ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਨਿਆਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਕਿੱਤਿਆ ਦੇ ਨਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਨੂੰ 'ਕਰ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ: ਕਾਰ-ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੇਵਾ। ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਨੂੰ 'ਕਾਰ ਕਰਨੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿੱਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਕਿਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ: ਤਰਖਾਣ, ਲੁਹਾਰ ਜਾਂ ਸੁਨਿਆਰ ਆਦਿ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਵਸਤਾਂ (ਚੀਜਾਂ)। ਕੁਝ ਕਿੱਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ: ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਅਤੇ ਮਰਾਸੀ ਆਦਿ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਸਥੂਲ (ਛੂਹੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ) ਕਿਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਅਸਥੂਲ (ਭਾਵ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ) ਕਿਰਤ ਵਜੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ: ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਆਪਣੇ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਮਨ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਿਰਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮਰਾਸੀ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰ-ਜਵਾਬੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮੁਹਾਰਤ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕਿੱਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੁਨਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਤ ਦਾ ਹੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਜ਼ੀਗਰਾਂ ਕੋਲ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਰਾਸੀਆਂ ਕੋਲ ਭਾਸ਼ਾਈ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੀ ਕਲਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ-ਕਿੱਤਾ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡ-ਵਡੇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਅਗਲੀ (ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ) ਨੂੰ ਸਿਖਾ ਕੇ ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਪੁਰਖਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਲੋਕ-ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸਤਾਦੀ-ਸ਼ਗਿਰਦੀ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਸਿਖਾਂਦਰੂ, ਕਿਸੇ ਉਸਤਾਦ ਦੀ ਸ਼ਗਿਰਦੀ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਕਿੱਤਾ ਸਿੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ-ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਉਸਤਾਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਹੋਵੇ। 'ਕਾਰ' (ਭਾਵ : ਕਿੱਤਾ) 'ਗੁਰ' (ਭਾਵ: ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਜੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਕਾਰੀਗਰੀ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਾਰੀਗਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਾਰੀਗਰ ਆਪਣੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦਾ ਸੁਹਜ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਕਾਰੀਗਰੀ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹਵੇਲੀਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲੱਕੜ ਉੱਤੇ ਕੀਤੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਕਰੇ ਵੇਲ-ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਤੋਂ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ-ਕਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਧੰਦਾ ਲਗ-ਭਗ ਸਮਾਨ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹਾ ਫ਼ਰਕ ਵੀ ਹੈ। ਧੰਦਾ ਅਜਿਹੇ ਕਿੱਤੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਿਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ : ਵਪਾਰ, ਸ਼ਾਹੂਕਾਰੀ, ਦਲਾਲੀ ਆਦਿ। ਕਿੱਤੇ ਅਤੇ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਹਾਰ, ਤਰਖਾਣ, ਨਾਈ ਜਾਂ ਜੁਲਾਹੇ ਆਦਿ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਕੰਮ (ਕਿੱਤੇ) ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਰੁਪਏ-ਪੈਸੇ ਦੀ ਥਾਂ ਵਰ੍ਹੇ-ਛਿਮਾਹੀ ਅਨਾਜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਧੰਦੇ ਨੂੰ ਕਿੱਤੇ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਕੁਝ ਘੱਟ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ 'ਧੰਦ ਪਿੱਟਣਾ' ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਅਣਚਾਹੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਪੇਚੀਦਾ (ਔਖੇ) ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੀ 'ਗੋਰਖ-ਧੰਦਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

53. ਲੋਕ-ਕਿੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸੀ ?
(A) ਮਨੋਰੰਜਨ
(B) ਕਮਾਈ
(C) ਮਨੁੱਖੀ ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ
(D) ਰਾਜਸੀ ਹੁਕਮ

Correct Answer: (C)

54. ਕਾਰੀਗਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਕਦੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
(A) ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਨਾਲੋਂ ਪੈਸਾ ਵੱਧ ਮਿਲੇ
(B) ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇ
(C) ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦਾ ਸੁਹਜ ਹੋਵੇ
(D) ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਵਿਰਾਸਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ

Correct Answer: (C)

55. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਅਸਥੂਲ ਕਿਰਤ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ?
(A) ਤਰਖਾਣ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਦਰਵਾਜ਼ਾ
(B) ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਦਾ ਕਰਤੱਬ
(C) ਲੁਹਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਔਜ਼ਾਰ
(D) ਸੁਨਿਆਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਹਿਣਾ

Correct Answer: (B)
Brief Description: ਅਸਥੂਲ ਕਿਰਤ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਛੂਹਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ।

56. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਤੱਤ ‘ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ' ਨੂੰ ਆਮ ਕਾਰੀਗਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ ?
(A) ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ
(B) ਪੀੜ੍ਹੀਗਤ ਸਿੱਖਿਆ
(C) ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਅੰਗ
(D) ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ

Correct Answer: (C)

57. ‘ਕਿੱਤਾ' ਅਤੇ ‘ਧੰਦਾ' ਲਗਭਗ ਸਮਾਨ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਜ਼ੁਕ ਫ਼ਰਕ ਕਿਹੜੇ ਤੱਤ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?
(A) ਵਿਰਾਸਤ
(B) ਕਲਾ-ਸੁਹਜ
(C) ਮਜ਼ਦੂਰੀ
(D) ਕਿਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ

Correct Answer: (D)
Brief Description: ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਕਿਰਤ (ਵਸਤੂ) ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਧਨ ਕਮਾਉਣਾ ਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

58. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਕਲਪ ‘ਅਸਥੂਲ ਕਿਰਤ` ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ?
(A) ਮਸ਼ੀਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ
(B) ਮਕਾਨ ਬਣਾਉਣਾ
(C) ਰੰਗਮੰਚੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
(D) ਖੇਤੀ ਕਰਨਾ

Correct Answer: (C)

59. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਕਲਪ ਲੋਕ-ਕਿੱਤੇ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ?
(A) ਸਿਰਫ਼ ਧਨ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ
(B) ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਕਿਰਤ-ਕੇਂਦਰਤ ਹੁਨਰ
(C) ਕੇਵਲ ਮਨੋਰੰਜਕ ਕਿਰਿਆ
(D) ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ

Correct Answer: (B)

60. ‘ਗੋਰਖ-ਧੰਦਾ` ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ-
(A) ਸੌਖਾ ਕੰਮ
(B) ਪੇਚੀਦਾ ਕੰਮ
(C) ਵਿਰਾਸਤੀ ਕੰਮ
(D) ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਕੰਮ

Correct Answer: (B)

Also Read 

PSTET 1 ENGLISH QUESTION PAPER ANSWER KEY DOWNLOAD HERE



PSTET 2026 ANSWER KEY : PSTET 1 SCIENCE QUESTION PAPER ANSWER KEY DOWNLOAD HERE
Subscribe to: Comments (Atom)

💐🌿Follow us for latest updates 👇👇👇

Featured post

PSTET Previous Year Question Papers Solved & Study Materials

PSTET 2026 Previous Year Question Papers Solved & Study Materials If you are preparing for PSTET 2026 , then practicing PSTET Previous...

JOBS OF TODAY

RECENT UPDATES

Trends