PSEB CLASS 7 HINDI GUESS PAPER MARCH 2026 SET 2

📘 PSEB

कक्षा – 7वीं (द्वितीय भाषा)

हिंदी – अनुमानित प्रश्न-पत्र (Set–2)

समय : 3 घंटे
पूर्णांक : 80 अंक

🔹 भाग–क

प्रश्न–1 : बहुविकल्पीय तथा वस्तुनिष्ठ प्रश्न (20 अंक)

(I) सही विकल्प चुनकर लिखिए – (6×1=6)

‘निडर’ का अर्थ है –
(क) डरपोक
(ख) बहादुर
(ग) कमजोर
(घ) शांत
‘जीत’ का विलोम शब्द है –
(क) लाभ
(ख) विजय
(ग) हार
(घ) प्रयास
‘वे मैदान में दौड़ रहे हैं।’ वाक्य में सर्वनाम है –
(क) मैदान
(ख) दौड़
(ग) वे
(घ) रहे
‘वह जोर से बोला।’ वाक्य में क्रिया-विशेषण है –
(क) वह
(ख) जोर से
(ग) बोला
(घ) में
‘सैनिकों ने दुश्मन को हराया।’ ‘ने’ किस कारक का चिह्न है?
(क) कर्म कारक
(ख) कर्ता कारक
(ग) करण कारक
(घ) संबंध कारक
‘विश्वास’ से बनने वाला विशेषण है –
(क) विश्वासी
(ख) विश्वस्त
(ग) विश्वासता
(घ) विश्व

(II) कविता आधारित प्रश्न – (2×1=2)

‘जल की बूंद’ कविता हमें क्या सिखाती है?
(क) अपव्यय
(ख) बचत का महत्व
(ग) क्रोध
(घ) निराशा
‘भाई कन्हैया’ कविता में सेवा किसकी की जाती है?
(क) राजा की
(ख) घायलों की
(ग) बच्चों की
(घ) सैनिकों की

(III) शब्दार्थ – (2×1=2)

‘सम्मान’ का अर्थ है –
(क) अपमान
(ख) आदर
(ग) क्रोध
(घ) दुःख
‘राष्ट्र’ का अर्थ है –
(क) गाँव
(ख) राज्य
(ग) देश
(घ) नगर

(IV) पद्यांश पढ़कर उत्तर दीजिए – (4×1=4)

हम सब भारतवासी हैं,
एकता का संदेश लाते हैं।
भेदभाव को दूर भगाकर,
प्रेम का दीप जलाते हैं।

(i) हम सब कौन हैं?
(भारतवासी / परदेशी)

(ii) यह कविता किसका संदेश देती है?
(एकता / विभाजन)

(iii) ‘दीप’ शब्द का अर्थ है –
(दीया / फूल)

(iv) मुख्य भाव क्या है?
(प्रेम और एकता / क्रोध और झगड़ा)

(V) निर्देशानुसार उत्तर दीजिए – (3×1=3)

(i) ‘राजा’ का स्त्रीलिंग लिखिए।
(ii) ‘अंधकार’ का विलोम लिखिए।
(iii) ‘जहाँ पुस्तकें रखी जाती हैं’ – एक शब्द लिखिए।

(VI) निम्नलिखित में से किन्हीं तीन के उत्तर दीजिए – (3×1=3)

(i) “वह कल घर गया।” – वाक्य का काल बताइए।
(ii) रिक्त स्थान भरिए –
राम ____ विद्यालय गया। (को / के)
(iii) ‘प्रार्थना’ शब्द में ‘र’ का कौन-सा रूप है? (रेफ / पदेन)

🔹 भाग–ख (पाठ्य-पुस्तक) – 24 अंक

प्रश्न–2

निम्नलिखित में से किन्हीं दस प्रश्नों के उत्तर एक या दो वाक्यों में लिखिए –
(10×1=10)

राजा शूरसेन शिकार खेलने कहाँ गया?
बाबा भारती किस स्थान पर रहते थे?
लंगड़ सिंह किस बात के लिए प्रसिद्ध था?
स्वैच्छिक रक्तदान क्यों आवश्यक है?
राष्ट्रीय गीत कौन-सा है?
भाई कन्हैया जी किसके भक्त थे?
‘भारत के कोने-कोने से’ कविता में बच्चे क्या लेकर आए हैं?
मक्लोडगंज किस पर्वतमाला की गोद में बसा है?
अंग्रेजों की नीति का क्या परिणाम हुआ?
जूलिया को लेखक ने पैसे क्यों दिए?
‘रक्तदान’ शब्द का क्या अर्थ है?
हमें कैसी वाणी बोलनी चाहिए?

प्रश्न–3

निम्नलिखित में से किन्हीं तीन प्रश्नों के उत्तर चार या पाँच वाक्यों में लिखिए –
(3×4=12)

स्वैच्छिक रक्तदान के लाभ लिखिए।
बाबा भारती और लंगड़ सिंह की घटना का वर्णन कीजिए।
भाई कन्हैया की सेवा-भावना का वर्णन कीजिए।
अंग्रेजों की नीति ने भारत को कैसे प्रभावित किया?
‘भारत के कोने-कोने से’ कविता का संदेश लिखिए।

प्रश्न–4

निम्नलिखित संवाद किसने किससे कहे? किन्हीं दो के उत्तर दीजिए –
(2×1=2)

“बाबा ने घोड़े को रोक लिया।”
(पाठ – बाबा भारती)
“जो करेगा सो भरेगा।”
(संबंधित कथा)
“मैं घायलों की सेवा करूँगा।”
(पाठ – भाई कन्हैया)

🔹 भाग–ग

प्रश्न–5 : अनुवाद (4 अंक)

निम्नलिखित पंजाबी शब्दों/वाक्यों में से किन्हीं दो का हिंदी में अनुवाद कीजिए –
(2×2=4)

ਅੱਗ
ਖੂਨਦਾਨ
ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ ਭਾਰਤ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ।

🔹 भाग–घ

प्रश्न–6 : अपठित गद्यांश (6 अंक)

निम्नलिखित गद्यांश को ध्यानपूर्वक पढ़कर प्रश्नों के उत्तर दीजिए –
(6×1=6)

“एकता में ही शक्ति है। जब लोग मिल-जुलकर कार्य करते हैं, तो बड़ी से बड़ी कठिनाई भी दूर हो जाती है। आपसी प्रेम और सहयोग से समाज में शांति और प्रगति आती है। हमें सदैव एकता बनाए रखनी चाहिए।”

प्रश्न:

(i) शक्ति किसमें है?
(ii) कठिनाई कैसे दूर होती है?
(iii) समाज में शांति किससे आती है?
(iv) हमें क्या बनाए रखना चाहिए?
(v) ‘प्रगति’ शब्द का अर्थ लिखिए।
(vi) गद्यांश का उपयुक्त शीर्षक लिखिए।

🔹 भाग–ङ

प्रश्न–7

निम्नलिखित में से किन्हीं छ मुहावरों के अर्थ लिखकर वाक्यों में प्रयोग कीजिए –
(6×1=6)

मौत के घाट उतारना
हाथ धो बैठना
पीठ थपथपाना
जी खिल उठना
चेहरा पीला पड़ना
लोहा लेना
आकाश-पाताल एक करना
प्राणों की खैर मनाना

🔹 भाग–च

प्रश्न–8 : पत्र लेखन (7 अंक)

निम्नलिखित में से कोई एक पत्र लिखिए –

मित्र को गर्मियों की छुट्टियाँ साथ बिताने के लिए निमंत्रण पत्र लिखिए।
अथवा
विद्यालय से चरित्र प्रमाण-पत्र लेने हेतु मुख्याध्यापक को प्रार्थना-पत्र लिखिए।

प्रश्न–9 : निबंध लेखन (8 अंक)

निम्नलिखित में से किसी एक विषय पर लगभग 150 शब्दों में निबंध लिखिए –

मेरा अध्यापक
दीपावली
दो मित्र और रीछ

प्रश्न–10 : शब्द-रचना / शब्द प्रयोग (5 अंक)

निम्नलिखित शब्दों में से किसी पाँच शब्दों का वाक्य बनाइए –

सेवा, साहस, राष्ट्र, रक्तदान, एकता, विश्वास, परिश्रम, विद्यार्थी

PSEB Class 7 Hindi – Guess Paper 2025-26 SET 1

📘 PSEB

कक्षा – 7वीं (द्वितीय भाषा)

हिंदी – अनुमानित प्रश्न-पत्र (Set–1)

समय : 3 घंटे
पूर्णांक : 80 अंक

🔹 भाग–क

प्रश्न–1 : बहुविकल्पीय तथा वस्तुनिष्ठ प्रश्न (20 अंक)

(I) सही विकल्प चुनकर लिखिए – (6×1=6)

‘धरा’ का पर्यायवाची शब्द है –
(क) आकाश
(ख) धरती
(ग) पर्वत
(घ) नभ
‘असली’ का विलोम शब्द है –
(क) सच्चा
(ख) नकली
(ग) अच्छा
(घ) ठीक
‘वह विद्यालय गया।’ वाक्य में सर्वनाम है –
(क) विद्यालय
(ख) गया
(ग) वह
(घ) में
‘वह धीरे-धीरे चला।’ वाक्य में क्रिया-विशेषण है –
(क) वह
(ख) धीरे-धीरे
(ग) चला
(घ) में
‘बाबा ने घोड़े को रोका।’ रेखांकित पद में कारक है –
(क) कर्म कारक
(ख) करण कारक
(ग) कर्ता कारक
(घ) संबंध कारक
‘परिश्रम’ से बनने वाला विशेषण है –
(क) परिश्रमी
(ख) परिश्रमता
(ग) श्रम
(घ) मेहनत

(II) कविता आधारित प्रश्न – (2×1=2)

‘भारत के कोने-कोने से’ कविता में बच्चे क्या संदेश लाते हैं?
(क) नई आशाएँ
(ख) दुख
(ग) क्रोध
(घ) निराशा
‘भाई कन्हैया’ कविता में भाई कन्हैया किसकी सेवा करते थे?
(क) सैनिकों की
(ख) घायलों की
(ग) बच्चों की
(घ) राजाओं की

(III) शब्दार्थ – (2×1=2)

‘रक्तदान’ का अर्थ है –
(क) दवा देना
(ख) खून देना
(ग) धन देना
(घ) भोजन देना
‘पताका’ का अर्थ है –
(क) कपड़ा
(ख) झंडा
(ग) पर्वत
(घ) मंदिर

(IV) पद्यांश पढ़कर उत्तर दीजिए – (4×1=4)

जल की छोटी-छोटी बूंदें,
टपक-टपक घट भर देतीं।
छेद यदि उसमें कर दें,
बूंदें घट खाली कर देतीं।

(i) यह पंक्तियाँ किस विषय से संबंधित हैं?
(जल / अग्नि)

(ii) ‘घट’ शब्द का अर्थ है –
(घड़ा / घर)

(iii) बूंदें क्या करती हैं?
(भर देती हैं / तोड़ देती हैं)

(iv) इस पद्यांश का मुख्य भाव क्या है?
(बचत का महत्व / व्यर्थ खर्च)

(V) निर्देशानुसार उत्तर दीजिए – (3×1=3)

(i) ‘मामा’ का स्त्रीलिंग लिखिए।
(ii) ‘विश्वास’ का विलोम शब्द लिखिए।
(iii) ‘जहाँ घोड़े रखे जाते हैं’ – एक शब्द लिखिए।

(VI) निम्नलिखित में से किन्हीं तीन के उत्तर दीजिए – (3×1=3)

(i) “वह जंगल की ओर निकला।” – वाक्य का काल बताइए।
(ii) रिक्त स्थान भरिए –
जो करेगा ____ भरेगा। (तो / सो)
(iii) ‘मार्ग’ शब्द में ‘र’ का कौन-सा रूप है? (रेफ / पदेन)

🔹 भाग–ख (पाठ्य-पुस्तक) – 24 अंक

प्रश्न–2

सुमति किस बात पर विश्वास करता था?
रक्त समूह कितने प्रकार के होते हैं?
बाबा भारती के घोड़े का क्या नाम था?
अंग्रेजों की नीति क्या थी?
स्वैच्छिक रक्तदान का क्या महत्व है?
भाई कन्हैया किसकी सेवा करते थे?
‘भारत के कोने-कोने से’ कविता में बच्चे कहाँ से आए हैं?
मक्लोडगंज किसकी विशाल प्रतिमा के लिए प्रसिद्ध है?
अशोक ने बौद्ध धर्म क्यों अपनाया?
राष्ट्रीय ध्वज को और किस नाम से जाना जाता है?
जूलिया को लेखक ने कितने रूबल दिए?
‘निडर’ शब्द का क्या अर्थ है?

प्रश्न–3

बाबा भारती को घोड़ा क्यों प्रिय था?
भाई कन्हैया का जीवन हमें क्या शिक्षा देता है?
स्वैच्छिक रक्तदान से समाज को क्या लाभ होते हैं?
अंग्रेजों की नीति का हमारे देश पर क्या प्रभाव पड़ा?
‘भारत के कोने-कोने से’ कविता का मुख्य संदेश लिखिए।

प्रश्न–4

निम्नलिखित संवाद किसने किससे कहे? किन्हीं दो के उत्तर दीजिए –
(2×1=2)

“बाबा ने घोड़े को रोक लिया।”
(पाठ – ‘बाबा भारती’)
“जो करेगा सो भरेगा।”
(पाठ – संबंधित कथा)
“मैं घायलों की सेवा करूँगा।”
(पाठ – ‘भाई कन्हैया’)

🔹 भाग–ग

प्रश्न–5 : अनुवाद (4 अंक)

ਕਿਸਾਨ
ਪੱਤਰ
ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਜਬਲਪੁਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

🔹 भाग–घ

प्रश्न–6 : अपठित गद्यांश (6 अंक)

निम्नलिखित गद्यांश को ध्यानपूर्वक पढ़कर प्रश्नों के उत्तर दीजिए –
(6×1=6)

“परिश्रम सफलता की कुंजी है। जो व्यक्ति मेहनत करता है, वही जीवन में आगे बढ़ता है। कठिनाइयाँ हमें मजबूत बनाती हैं। हमें कभी भी हार नहीं माननी चाहिए और निरंतर प्रयास करते रहना चाहिए।”

प्रश्न:

(i) सफलता की कुंजी क्या है?
(ii) जीवन में कौन आगे बढ़ता है?
(iii) कठिनाइयाँ हमें कैसा बनाती हैं?
(iv) हमें क्या नहीं करना चाहिए?
(v) ‘निरंतर’ शब्द का अर्थ लिखिए।
(vi) गद्यांश का उपयुक्त शीर्षक लिखिए।

🔹 भाग–ङ

प्रश्न–7

मौत के घाट उतारना
प्राणों की खैर मानना
मुँह के बल गिरना
पीठ थपथपाना
चेहरा पीला पड़ना
जी खिल उठना
आकाश-पाताल एक करना
हाथ धो बैठना

🔹 भाग–च

प्रश्न–8 : पत्र लेखन (7 अंक)

निम्नलिखित में से कोई एक पत्र लिखिए –

बहन के विवाह में सम्मिलित होने के लिए मुख्याध्यापक को अवकाश हेतु प्रार्थना-पत्र लिखिए।
अथवा
मित्र के प्रथम आने पर उसे बधाई पत्र लिखिए।

प्रश्न–9 : निबंध लेखन (8 अंक)

निम्नलिखित में से किसी एक विषय पर लगभग 150 शब्दों में निबंध लिखिए –

दीपावली
श्री गुरु गोबिंद सिंह जी
मेरा प्रिय मित्र

प्रश्न–10 : शब्द-रचना / शब्द प्रयोग (5 अंक)

निम्नलिखित शब्दों में से किसी पाँच शब्दों का वाक्य बनाइए –

राष्ट्र, सेवा, साहस, विश्वास, विद्यार्थी, परिश्रम, स्वतंत्रता, सम्मान

PSEB CLASS 6 HINDI GUESS PAPER MARCH 2026 SET 2

📘 PSEB

कक्षा – 6वीं (द्वितीय भाषा)

हिंदी – अनुमानित प्रश्न-पत्र (Set–2)

समय : 3 घंटे
पूर्णांक : 80 अंक
सी.सी.ई. : 20 अंक

🔹 भाग–क

प्रश्न–1 : बहुविकल्पीय तथा वस्तुनिष्ठ प्रश्न (20 अंक)

(I) सही विकल्प चुनकर लिखिए – (6×1=6)

a) ‘धैर्य’ का अर्थ है –
(क) साहस
(ख) क्रोध
(ग) अधीरता
(घ) डर

b) ‘अंधकार’ का विलोम शब्द है –
(क) रात
(ख) प्रकाश
(ग) छाया
(घ) धूप

c) ‘वे मैदान में खेल रहे हैं।’ वाक्य में सर्वनाम है –
(क) मैदान
(ख) खेल
(ग) वे
(घ) रहे

d) ‘सीमा धीरे चलती है।’ वाक्य में क्रिया-विशेषण है –

(क) सीमा
(ख) धीरे
(ग) चलती
(घ) है

e) ‘राम ने पत्र लिखा।’ वाक्य में ‘ने’ किस कारक का चिह्न है?
(क) कर्म कारक
(ख) कर्ता कारक
(ग) संबंध कारक
(घ) करण कारक

f) ‘परिश्रम’ से बनने वाला विशेषण है –
(क) परिश्रमी
(ख) परिश्रमता
(ग) श्रम
(घ) श्रमिक

(II) कविता आधारित प्रश्न – (2×1=2)

g) ‘काश! मैं भी’ कविता में कवयित्री क्या बनना चाहती है?
(क) सैनिक
(ख) किसान
(ग) शिक्षक
(घ) खिलाड़ी

h) ‘सूरज’ कविता के अनुसार सूरज किस दिशा से निकलता है?
(क) पश्चिम
(ख) उत्तर
(ग) पूर्व
(घ) दक्षिण

(III) शब्दार्थ – (2×1=2)

i) ‘साहस’ का अर्थ है –
(क) डर
(ख) शक्ति
(ग) वीरता
(घ) कमजोरी

j ) ‘त्यौहार’ का अर्थ है –
(क) दुख का दिन
(ख) उत्सव
(ग) परीक्षा
(घ) खेल

(IV) पद्यांश पढ़कर उत्तर दीजिए – (4×1=4)

छोटा सा बीज जब धरती में जाता,
मेहनत से वह वृक्ष बन जाता।
छाया देता सबको हँसकर,
जीवन में हरियाली लाता।

(i) बीज किससे वृक्ष बनता है?
(मेहनत से / खेल से)

(ii) वृक्ष हमें क्या देता है?
(छाया / धन)

(iii) ‘हरियाली’ का अर्थ है –
(सूखा / हरापन)

(iv) पद्यांश का मुख्य भाव क्या है?
(मेहनत का फल / आलस का फल)

(V) निर्देशानुसार उत्तर दीजिए – (3×1=3)

(i) ‘बालक’ का स्त्रीलिंग लिखिए।
(ii) ‘जीत’ का विलोम शब्द लिखिए।
(iii) ‘पानी पीना’ के लिए एक शब्द लिखिए।

(VI) निम्नलिखित में से किन्हीं तीन के उत्तर दीजिए – (3×1=3)

(i) “वह कल स्कूल गया।” – वाक्य का काल बताइए।
(ii) रिक्त स्थान भरिए –
मोहन ___ घर जा रहा है। (के / को)
(iii) ‘प्रार्थना’ शब्द में ‘र’ का कौन-सा रूप है? (रेफ / पदेन)

🔹 भाग–ख (पाठ्य-पुस्तक) – 24 अंक

प्रश्न–2

निम्नलिखित में से किन्हीं दस प्रश्नों के उत्तर एक-दो पंक्तियों में दीजिए –
(10×1=10)

कपिल मुनि का आश्रम किस नाम से जाना जाता था?
‘सबसे बड़ा धन’ पाठ में राहुल कैसा व्यक्ति था?
लाल बहादुर शास्त्री जी का जन्म कब हुआ?
‘ईमानदार शंकर’ को पाँच रुपये कहाँ मिले?
साइकिल का आविष्कार किसने किया?
‘प्रायश्चित’ पाठ में गोपू अपना गुज़ारा कैसे करता था?
‘पिल्ले बिकाऊ हैं’ कहानी में अपाहिज पिल्ले का कौन-सा अंग टूटा था?
‘ज्ञान का भंडार’ पाठ में समाचार कैसे भेजे जाते हैं?
‘रेणुका झील’ किसकी माता के नाम पर है?
‘गुरुपर्व’ पर नगर कीर्तन किसकी अगुवाई में होता है?
‘चिड़िया का गीत’ में घोंसला किससे बना था?
‘पेड़ लगाओ’ कविता में खेत की मेंड़ों पर कौन-सा पेड़ लगाने को कहा गया है?

प्रश्न–3

निम्नलिखित में से किन्हीं तीन प्रश्नों के उत्तर तीन या चार वाक्यों में लिखिए –
(3×4=12)

कपिल मुनि ने राहुल को क्या शिक्षा दी?
लाल बहादुर शास्त्री जी के गुणों का वर्णन कीजिए।
साइकिल को पर्यावरण के लिए लाभदायक क्यों माना गया है?
‘पिल्ले बिकाऊ हैं’ कहानी हमें क्या संदेश देती है?
‘रेणुका झील’ की विशेषताएँ लिखिए।

प्रश्न–4

निम्नलिखित संवाद किसने किससे कहे? किन्हीं दो के उत्तर दीजिए –
(2×1=2)

“यदि मैं अपना मुँह दे दूँ तो खाऊँगा कैसे?”
(पाठ – ‘सबसे बड़ा धन’)
“मैं भी देश के लिए शहीद होना चाहती हूँ।”
(पाठ – ‘काश! मैं भी’)
“यह नोट आपका ही होगा।”
(पाठ – ‘ईमानदार शंकर’)

Excellent 👍
Now completing Set–2 strictly according to Class 8 pattern

🔹 भाग–ग

प्रश्न–5 : अनुवाद (4 अंक)

निम्नलिखित में से किन्हीं दो वाक्यों का हिंदी में अनुवाद कीजिए –
(2×2=4)

ਅਸੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।
ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰੁੱਖ ਸਾਡੇ ਸੱਚੇ ਦੋਸਤ ਹਨ।

🔹 भाग–घ

प्रश्न–6 : अपठित गद्यांश (6 अंक)

निम्नलिखित गद्यांश को पढ़कर प्रश्नों के उत्तर दीजिए –
(6×1=6)

“स्वास्थ्य मनुष्य के जीवन का आधार है। स्वस्थ शरीर में ही स्वस्थ मन का निवास होता है। यदि हम नियमित व्यायाम करें, संतुलित भोजन लें और समय पर विश्राम करें तो हम अनेक रोगों से बच सकते हैं। हमें अपने स्वास्थ्य का विशेष ध्यान रखना चाहिए।”

प्रश्न:

(i) स्वास्थ्य किसका आधार है?
(ii) स्वस्थ मन कहाँ निवास करता है?
(iii) रोगों से बचने के लिए क्या करना चाहिए?
(iv) हमें किसका ध्यान रखना चाहिए?
(v) ‘विश्राम’ शब्द का अर्थ लिखिए।
(vi) गद्यांश का उचित शीर्षक लिखिए।

🔹 भाग–ङ

प्रश्न–7

निम्नलिखित में से किन्हीं छ मुहावरों/लोकोक्तियों का वाक्यों में प्रयोग कीजिए –
(6×1=6)

आँखों का तारा
दाँत खट्टे करना
पारखी आँखों वाला
जहाँ चाह वहाँ राह
चार दिन की चाँदनी फिर अँधेरी रात
लोहा मनवाना
ताकते रह जाना
करारा जवाब देना

🔹 भाग–च

प्रश्न–8 : पत्र लेखन (7 अंक)

निम्नलिखित में से कोई एक पत्र लिखिए –

विद्यालय से चरित्र प्रमाण-पत्र लेने हेतु मुख्याध्यापक को प्रार्थना-पत्र लिखिए।
अथवा
अपने मित्र को अपने जन्मदिन पर आमंत्रित करने के लिए पत्र लिखिए।

प्रश्न–9 : निबंध लेखन (8 अंक)

निम्नलिखित में से किसी एक विषय पर लगभग 150 शब्दों में निबंध लिखिए –

मेरा प्रिय त्योहार
वृक्षों का महत्व
अनुशासन का महत्व

प्रश्न–10 : शब्द खोज / शब्द प्रयोग (5 अंक)

नीचे दी गई सारणी में कुछ सार्थक शब्द छिपे हैं। उनमें से पाँच शब्द ढूँढ़कर वाक्यों में प्रयोग कीजिए –

मा न म का
ल ख स प न
अ त र श म
ज य क त र

PSEB CLASS 6 HINDI GUESS PAPER MARCH 2026

📘 PSEB

कक्षा – 6वीं (द्वितीय भाषा)

हिंदी – Guess प्रश्न-पत्र 2025–26

समय : 3 घंटे
पूर्णांक : 80 अंक
सी.सी.ई. : 20 अंक

🔹 भाग–क

प्रश्न–1 : बहुविकल्पीय तथा वस्तुनिष्ठ प्रश्न (20 अंक)

(I) निम्नलिखित प्रश्नों में से सही विकल्प चुनकर लिखिए – (6×1=6)

‘देह’ का पर्यायवाची शब्द है –
(क) शरीर
(ख) मन
(ग) बुद्धि
(घ) शक्ति
‘सत्य’ का विलोम शब्द है –
(क) असत्य
(ख) सच
(ग) धर्म
(घ) नीति
‘वह स्कूल गया।’ वाक्य में सर्वनाम शब्द है –
(क) वह
(ख) स्कूल
(ग) गया
(घ) में
‘लड़का तेज दौड़ता है।’ वाक्य में क्रिया-विशेषण है –
(क) लड़का
(ख) तेज
(ग) दौड़ता
(घ) है
‘राम ने फल खाया।’ रेखांकित पद में कारक है –
(क) कर्ता कारक
(ख) कर्म कारक
(ग) करण कारक
(घ) संबंध कारक
‘स्वास्थ्य’ से बनने वाला विशेषण शब्द है –
(क) स्वस्थ
(ख) स्वास्थ्यता
(ग) स्वस्थता
(घ) स्वास्थ

(II) कविता से संबंधित प्रश्न – (2×1=2)

‘पेड़ लगाओ’ कविता के अनुसार जीवन के लिए क्या आवश्यक है?
(क) धन
(ख) पेड़
(ग) वाहन
(घ) भवन
‘चिंटी’ कविता से हमें क्या शिक्षा मिलती है?
(क) आलस्य
(ख) परिश्रम
(ग) क्रोध
(घ) ईर्ष्या

(III) शब्दार्थ से संबंधित प्रश्न – (2×1=2)

‘त्याग’ का सही अर्थ है –
(क) लेना
(ख) छोड़ना
(ग) रखना
(घ) माँगना
‘वीरता’ का अर्थ है –
(क) डर
(ख) साहस
(ग) कमजोरी
(घ) हार

(IV) निम्नलिखित पद्यांश को पढ़कर प्रश्नों के उत्तर दीजिए – (4×1=4)

परिश्रम से मिलता फल मीठा,
आलस से जीवन हो फीका।
जो मेहनत से आगे बढ़ता,
सफलता उसका द्वार खटखटाती।

(i) पद्यांश के अनुसार सफलता किसके पास आती है?
(परिश्रमी / आलसी)

(ii) ‘मीठा’ शब्द किसके लिए प्रयोग हुआ है?
(फल / जीवन)

(iii) ‘परिश्रम’ का अर्थ है –
(मेहनत / खेल)

(iv) प्रस्तुत पद्यांश का मुख्य भाव क्या है?
(मेहनत का महत्व / आलस का महत्व)

(V) निम्नलिखित प्रश्नों के निर्देशानुसार उत्तर दीजिए – (3×1=3)

(i) ‘लड़का’ का स्त्रीलिंग शब्द लिखिए।
(ii) ‘अंधेरा’ का विलोम शब्द लिखिए।
(iii) ‘जल पीना’ के लिए एक शब्द लिखिए।

(VI) निम्नलिखित में से किसी तीन के उत्तर दीजिए – (3×1=3)

(i) “मैं बाजार जा रहा हूँ।” – वाक्य का काल बताइए।
(ii) रिक्त स्थान में उचित संबंधबोधक भरें –
राम ____ घर गया। (के / को)
(iii) ‘प्रकट’ शब्द में ‘र’ का कौन सा रूप है? (रेफ / पदेन)

🔹 भाग–ख (पाठ्य-पुस्तक) – 24 अंक

प्रश्न–2

‘सबसे बड़ा धन’ पाठ में सबसे बड़ा धन किसे कहा गया है?
कपिल मुनि ने राहुल से सबसे पहले क्या माँगा?
‘जय जवान जय किसान’ का नारा किसने दिया?
‘ईमानदार शंकर’ को नौकरी क्यों मिली?
साइकिल को पर्यावरण हितैषी क्यों कहा गया है?
‘इंद्रधनुष’ का आकार कैसा होता है?
‘प्रायश्चित’ पाठ में बच्चों ने क्या गलती की?
‘पिल्ले बिकाऊ हैं’ कहानी में बच्चे की टाँग खराब क्यों थी?
‘रेणुका झील’ किस राज्य में स्थित है?
‘ज्ञान का भंडार’ पाठ में रिपोर्टर किसे कहा गया है?
‘पेड़ लगाओ’ कविता में किन पेड़ों को लगाने की बात कही गई है?
‘चिंटी’ कविता में चिंटी की कौन-सी विशेषता बताई गई है?

प्रश्न–3

‘सबसे बड़ा धन’ पाठ से हमें क्या शिक्षा मिलती है?
लाल बहादुर शास्त्री जी के जीवन से हमें क्या प्रेरणा मिलती है?
साइकिल चलाने के क्या-क्या लाभ हैं?
‘पिल्ले बिकाऊ हैं’ कहानी का मुख्य संदेश लिखिए।
‘रेणुका झील’ की विशेषताएँ लिखिए।

प्रश्न–4

निम्नलिखित संवाद किसने किससे कहे? किन्हीं दो के उत्तर दीजिए –
(2×1=2)

“स्वस्थ शरीर ही सबसे बड़ा धन है।”
(पाठ – ‘सबसे बड़ा धन’)
“जय जवान जय किसान।”
(पाठ – ‘जय जवान जय किसान’)
“मैं भी देश के लिए शहीद होना चाहती हूँ।”
(पाठ – ‘काश! मैं भी’)

🔹 भाग–ग

प्रश्न–5 : अनुवाद (4 अंक)

निम्नलिखित में से किन्हीं दो वाक्यों का हिंदी में अनुवाद कीजिए –
(2×2=4)

ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚ ਪਏ।
ਸਿਹਤ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਨ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

🔹 भाग–घ

प्रश्न–6 : अपठित गद्यांश (6 अंक)

निम्नलिखित गद्यांश को पढ़कर दिए गए प्रश्नों के उत्तर दीजिए –
(6×1=6)

“पेड़ हमारे सच्चे मित्र हैं। वे हमें शुद्ध वायु, फल और छाया प्रदान करते हैं। पेड़ों के बिना जीवन की कल्पना नहीं की जा सकती। आज प्रदूषण बढ़ रहा है, इसलिए हमें अधिक से अधिक पेड़ लगाने चाहिए और उनकी रक्षा करनी चाहिए।”

प्रश्न:

(i) पेड़ हमें क्या प्रदान करते हैं?
(ii) पेड़ों के बिना क्या संभव नहीं है?
(iii) आज क्या बढ़ रहा है?
(iv) हमें क्या करना चाहिए?
(v) ‘शुद्ध’ शब्द का अर्थ लिखिए।
(vi) गद्यांश का उपयुक्त शीर्षक लिखिए।

🔹 भाग–ङ

प्रश्न–7

निम्नलिखित में से किन्हीं छ मुहावरों/लोकोक्तियों का वाक्यों में इस प्रकार प्रयोग कीजिए कि उनके अर्थ स्पष्ट हो जाएँ –
(6×1=6)

दूध का दूध, पानी का पानी
हाथ पर हाथ धरे बैठना
आँखों का तारा
लोहे के चने चबाना
मेहनत रंग लाती है
नौ दो ग्यारह होना
जैसा बोओगे वैसा काटोगे
समय का सदुपयोग

🔹 भाग–च

प्रश्न–8 : पत्र लेखन (7 अंक)

निम्नलिखित में से कोई एक पत्र लिखिए –

बीमारी के कारण छुट्टी के लिए मुख्याध्यापक को प्रार्थना-पत्र लिखिए।
अथवा
अपने मित्र को परीक्षा की तैयारी के बारे में पत्र लिखिए।

प्रश्न–9 : निबंध लेखन (8 अंक)

निम्नलिखित में से किसी एक विषय पर लगभग 150 शब्दों में निबंध लिखिए –

पर्यावरण संरक्षण
मेरा विद्यालय
मेरा प्रिय त्योहार

प्रश्न–10 : शब्द-रचना / शब्द खोज (5 अंक)

मे आ भी स पे
ला ङ भू मी कां
अ त य ड़ श टा
ड र क त र चा

PSEB BOARD EXAM NEW UPDATE: 26 ਅਤੇ 27 ਫਰਵਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਸਬੰਧੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਦਾਇਤਾਂ,

PSEB 8th Class Exam News 2026

ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ 8ਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਸਬੰਧੀ ਅਹਿਮ ਹਦਾਇਤਾਂ ਜਾਰੀ

ਐਸ.ਏ.ਐਸ. ਨਗਰ (ਮੋਹਾਲੀ): 23 ਫਰਵਰੀ, 2026 ( ਜਾਬਸ ਆਫ ਟੁਡੇ)

ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (PSEB) ਨੇ ਫਰਵਰੀ-2026 ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ 8ਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀਆਂ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹਦਾਇਤਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਸਮੂਹ ਕੇਂਦਰ ਕੰਟਰੋਲਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਰਡੰਟਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਗਏ ਪੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ ਸਬੰਧੀ ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ:

ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ (26 ਫਰਵਰੀ): ਮਿਤੀ 26-02-2026 (ਵੀਰਵਾਰ) ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ (ਵਿਸ਼ਾ ਕੋਡ: 812) ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਧਾਰਨ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੈ।
ਚੋਣਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ (27 ਫਰਵਰੀ): ਮਿਤੀ 27-02-2026 (ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ) ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਚੋਣਵੇਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ (ਕੋਡ: 813 ਤੋਂ 824) ਦੀ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਸਾਧਾਰਨ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ ਹੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਬੋਰਡ ਦੀਆਂ ਪੱਤਰੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ: ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਬੋਰਡ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਖਾਸ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ।

ਮਾਰਕਿੰਗ ਅਤੇ ਅੰਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਲੋਡ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ:

ਬੋਰਡ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰਕਿੰਗ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਸਾਲ ਵੀ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਮਾਰਕਿੰਗ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਬੰਧਤ ਸਕੂਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਅੰਕ ਬੋਰਡ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਅਪਲੋਡ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਮੂਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਭੁਲੇਖਾ ਨਾ ਰਹੇ।

SPECIAL PSTET 2026: ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੀਐਸਟੀਈਟੀ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਛੋਟ, ਪੜ੍ਹੋ ਪੂਰੀ ਖ਼ਬਰ

*ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੀ.ਐਸ.ਟੈੱਟ. (PS-TET) ਬਾਰੇ ਅਹਿਮ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ ਜਾਰੀ**

**ਐਸ.ਏ.ਐਸ. ਨਗਰ, 23 ਫਰਵਰੀ 2026: ( ਜਾਬਸ ਆਫ ਟੁਡੇ)

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ (ਸੈਕੰਡਰੀ) ਵੱਲੋਂ ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੀ.ਐਸ.ਟੈੱਟ. (Special PS-TET) ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪਬਲਿਕ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨੋਟਿਸ ਡਾਇਰੈਕਟਰੇਟ ਆਫ਼ ਸਕੂਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਸੈੱਲ ਵੱਲੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਲਝਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਜਾਣਕਾਰੀ:

ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੀ.ਐਸ.ਟੈੱਟ. (PS-TET) ਪਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਸ **ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੀ.ਐਸ.ਟੈੱਟ. ਪ੍ਰੀਖਿਆ** ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।

---

*ਨੋਟਿਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ:**

* **ਜਾਰੀ ਕਰਤਾ:** ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ), ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ।

* **ਵਿਸ਼ਾ:** ਸਪੈਸ਼ਲ ਪੀ.ਐਸ.ਟੈੱਟ. ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟੀਕਰਨ।

* **ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ ਛੋਟ?** ਉਹ ਯੋਗ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਟੈੱਟ (TET) ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਹਨ।

ਵਿਭਾਗ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਸਾਬਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਵਿਦਿਅਕ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (SCERT) ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਸਬੰਧੀ 20 ਫਰਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਹੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

PSEB CLASS 12 BIOLOGY GUESS PAPER MARCH 2026 SET 2

```html PSEB Class 12 Biology Guess Paper - Set 2

Note:

Question paper consists of four sections A, B, C and D with a total of 19 questions.
Section-A contains question number 1 having 20 parts of 1 mark each (12 MCQs, 4 Fill in the blanks, 4 True/False).
Section-B contains questions number 2 to 11 (10 short answer type questions of 2 marks each). Questions 4, 5, 9, 11 have internal choice.
Section-C contains questions number 12 to 16 (5 questions of 3 marks each). Questions 12 and 15 have internal choice.
Section-D consists of questions 17 to 19 (3 questions of 5 marks each). All questions have 100% internal choice.

SECTION A

(Each question carries 1 mark)

Q1. Multiple Choice Questions (I-XII):

I. The exine of pollen grain is made up of:
a. Cellulose
b. Lignin
c. Sporopollenin
d. Pectin

II. The hormone responsible for initiation of spermatogenesis is:
a. Testosterone
b. FSH
c. LH
d. GnRH

III. The method that prevents ovulation by inhibiting LH surge is:
a. Copper-T
b. Barrier method
c. Oral pills
d. Vasectomy

IV. ABO blood group inheritance is an example of:
a. Polygenic inheritance
b. Complete dominance
c. Codominance
d. Incomplete dominance

V. The start codon for translation is:
a. UAA
b. UAG
c. AUG
d. UGA

VI. The wings of birds and bats are an example of:
a. Homologous organs
b. Analogous organs
c. Vestigial organs
d. Atavistic organs

VII. The BCG vaccine protects against:
a. Smallpox
b. Polio
c. Tuberculosis
d. Hepatitis B

VIII. The first antibiotic discovered was:
a. Streptomycin
b. Penicillin
c. Tetracycline
d. Erythromycin

IX. Restriction enzymes belong to the class of:
a. Ligases
b. Endonucleases
c. Exonucleases
d. Polymerases

X. Bt cotton is resistant to:
a. Aphids
b. Bollworm
c. Whitefly
d. Thrips

XI. Lichens represent an example of:
a. Parasitism
b. Mutualism
c. Competition
d. Amensalism

XII. Which category of IUCN indicates highest risk of extinction?
a. Vulnerable
b. Endangered
c. Critically endangered
d. Rare

State True or False (XIII-XVI):

XIII. Menstrual cycle stops during pregnancy.

XIV. The genetic code is overlapping in nature.

XV. Antibiotics are effective against viral infections.

XVI. Mutualism is essential for survival of both interacting species.

Fill in the Blanks (XVII-XX):

XVII. __________ is the surgical method of contraception in females.

XVIII. DNA is a polymer of __________.

XIX. Golden rice was developed to combat __________ deficiency.

XX. The main source of energy for all ecosystems is __________.

SECTION B

(Each question carries 2 marks)

Q2. Why is an apple considered a false fruit?

Q3. State two roles of Sertoli cells in spermatogenesis.

Q4. Why is sex education necessary in schools?

Write the full form of:
a) ICSI
b) ZIFT

Q5. State any two differences between genotype and phenotype.

Write two differences between linkage and crossing over.

Q6. State two differences between homologous and analogous organs.

Q7. Write difference between B-cells and T-cells.

Q8. Mention two roles of microbes in sewage treatment.

Q9. State two properties of an ideal cloning vector.

Write two differences between sticky and blunt ends.

Q10. Give two reasons why Bt crops are environment-friendly.

Q11. State two reasons for higher biodiversity in tropics.

Differentiate between commensalism and amensalism.

SECTION C

(Each question carries 3 marks)

Q12. Explain why DNA is considered a better genetic material than RNA.

Describe transcription in eukaryotes including post-transcriptional modifications.

Q13. Describe adaptive radiation with reference to Darwin’s finches.

Q14. Describe the life cycle of Plasmodium in humans and mosquitoes.

Q15. Explain the steps involved in polymerase chain reaction (PCR).

Describe RNA interference mechanism in eukaryotes.

Q16. Explain predator–prey interaction with ecological significance.

SECTION D

(Each question carries 5 marks)

Q17. Describe the process of spermatogenesis with hormonal regulation.

With a neat labeled diagram, describe the parts of a typical angiospermic ovule.

Q18. Explain inheritance of ABO blood groups in humans with a chart.

Explain translation in detail with initiation, elongation and termination.

Q19. Explain the major causes of biodiversity loss (The Evil Quartet).

Read the passage carefully and answer the following questions:

Primary productivity refers to the rate at which producers synthesise organic matter. Gross primary productivity (GPP) is the total organic matter produced, while net primary productivity (NPP) is the portion available to consumers after respiratory losses. Different ecosystems show variations in productivity depending on climatic conditions and availability of nutrients.

Differentiate between GPP and NPP. (2)
Why is NPP important for heterotrophs? (1)
Name one ecosystem with high primary productivity. (1)
Mention one factor affecting primary productivity. (1)

```

PSEB CLASS 12 BIOLOGY GUESS PAPER MARCH 2026

PSEB Class 12 Biology Guess Paper 2025-26

Time: 3 Hours

Maximum Marks: 70

Note:

Question paper consists of four sections A, B, C and D with a total of 19 questions.
Section-A contains question number 1 having 20 parts of 1 mark each (12 MCQs, 4 Fill in the blanks, 4 True/False).
Section-B contains questions number 2 to 11 (10 short answer type questions of 2 marks each). Questions 4, 5, 9, 11 have internal choice.
Section-C contains questions number 12 to 16 (5 questions of 3 marks each). Questions 12 and 15 have internal choice.
Section-D consists of questions 17 to 19 (3 questions of 5 marks each). All questions have 100% internal choice.

SECTION A (20 Marks)

Q1. Multiple Choice Questions (I-XII):[12 × 1 = 12]

I. Double fertilization is unique to:

a. Gymnosperms b. Algae c. Angiosperms d. Bryophytes

II. The hormone responsible for ovulation (rupture of Graafian follicle) is:

a. FSH b. Estrogen c. LH d. Progesterone

III. "Saheli" is a:

a. Steroidal oral contraceptive pill b. Non-steroidal oral contraceptive pill c. Barrier method d. Surgical method

IV. The phenotypic ratio in a Mendelian dihybrid cross is:

a. 1:2:1 b. 3:1 c. 9:3:3:1 d. 1:1:1:1

V. The start codon for translation is:

a. UAA b. UAG c. AUG d. UGA

VI. Analogous organs are a result of:

a. Divergent evolution b. Convergent evolution c. Adaptive radiation d. Co-evolution

VII. Which antibody is most abundant in colostrum (first milk)?

a. IgG b. IgM c. IgA d. IgE

VIII. The antibiotic penicillin was discovered by:

a. Waksman b. Alexander Fleming c. Robert Koch d. Louis Pasteur

IX. The enzyme used to join DNA fragments (molecular glue) is:

a. DNA polymerase b. RNA polymerase c. DNA ligase d. Restriction endonuclease

X. Bt cotton is resistant to:

a. Aphids b. Bollworm c. Whitefly d. Nematodes

XI. The pyramid of energy in an ecosystem is always:

a. Inverted b. Spindle-shaped c. Upright d. Irregular

XII. Which of the following is a biodiversity hotspot in India?

a. Thar Desert b. Western Ghats c. Gangetic Plains d. Aravalli Hills

State True or False (XIII-XVI):[4 × 1 = 4]

XIII. Sporopollenin is resistant to high temperature and strong acids.
XIV. The genetic code is overlapping in nature.
XV. HIV primarily infects B-lymphocytes.
XVI. Insulin consists of two short polypeptide chains: Chain A and Chain B.

Fill in the Blanks (XVII-XX):[4 × 1 = 4]

XVII. The process of release of ovum from the ovary is called __________.
XVIII. __________ is the physical location of a gene on a chromosome.
XIX. __________ bacteria are responsible for methane production in biogas plants.
XX. The interaction where one species is benefited and the other is harmed is called __________.

SECTION B (20 Marks)

[2]Q2. What is apomixis? Explain its importance in hybrid seed industry.

[2]Q3. Write two major functions of the placenta in humans.

[2]Q4. What is amniocentesis? Why is there a statutory ban on it?

Expand the following: a) GIFT, b) MTP

[2]Q5. Differentiate between Genotype and Phenotype.

Explain the term 'Pleiotropy' with an example.

[2]Q6. State two differences between homologous and analogous organs.

[2]Q7. Differentiate between Active and Passive immunity.

[2]Q8. What is Biochemical Oxygen Demand (BOD)? What does a high BOD indicate in a water sample?

[2]Q9. State two functions of selectable marker genes in a cloning vector.

Write two differences between Exonucleases and Endonucleases.

[2]Q10. What are Cry proteins? Name the organism that produces them.

[2]Q11. Distinguish between a Grazing Food Chain (GFC) and a Detritus Food Chain (DFC).

What are 'Sacred Groves'? Mention their role in conservation.

SECTION C (15 Marks)

[3]Q12. Describe the experiment conducted by Meselson and Stahl to prove that DNA replication is semi-conservative.

Explain the process of Translation (Initiation, Elongation, and Termination).

[3]Q13. Explain the mechanism of evolution by natural selection using the example of Industrial Melanism in peppered moths.

[3]Q14. Name the causative agent of Malaria. Describe its life cycle in the human host.

[3]Q15. Explain the role of Agrobacterium tumefaciens as a cloning vector in plants.

What is RNA interference (RNAi)? How has it been used to develop nematode resistance in tobacco plants?

[3]Q16. Explain the following population interactions with one example each:
a) Mutualism
b) Commensalism

SECTION D (15 Marks)

[5]Q17. Describe the process of Spermatogenesis in humans with the help of a schematic representation. Mention the hormonal control of this process.

With a neat labeled diagram, describe the structure of a typical Anatropous Ovule of an angiosperm.

[5]Q18. Explain the Inheritance of ABO blood groups in humans. What is Co-dominance?

Describe the Lac Operon model of gene regulation in E. coli. Explain how it switches on and off in the presence and absence of lactose.

[5]Q19. Define Biodiversity. Explain the major causes of biodiversity loss (The Evil Quartet).

Describe the Phosphorus Cycle in nature with the help of a schematic diagram. How does it differ from the Carbon Cycle?

PSEB CLASS 12 Economics (Humanities / Commerce) Guess paper 2026 Download

Academic Session: 2025–26

Subject: Economics (Humanities / Commerce)
Class: XII (12th)

MODEL QUESTION PAPER

Time: 3 Hours
Maximum Marks: 80

General Instructions

This question paper contains five questions.
All questions are compulsory.
Use of a simple calculator is permitted.

📝 Got it 👍

ਹੁਣ ਮੈਂ Question-1 (20 MCQs) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ:

✔ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ question paper ਤੋਂ ਨਹੀਂ
✔ ਕੁਝ MCQs ਦਿੱਤੇ ਮਾਡਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਤੋਂ
✔ ਕੁਝ MCQs PM SHRI / Study Material ਤੋਂ
✔ Board pattern, Punjabi language, Word + Blog ready

📝 ਪ੍ਰਸ਼ਨ – 1

(ਵਸਤੁਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ / MCQs)

(20 × 1 = 20 ਅੰਕ)
ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈ।

I. ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
(ੳ) ਉਪਭੋਗ
(ਅ) ਵਟਾਂਦਰਾ
(ੲ) ਉਤਪਾਦਨ
(ਸ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ

II. ਘੱਟਦੀ ਸੀਮਾਂਤ ਤੁਸ਼ਟੀਗੁਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਕਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ?
(ੳ) ਉਪਭੋਗ
(ਅ) ਉਤਪਾਦਨ
(ੲ) ਵਟਾਂਦਰਾ
(ਸ) ਵਿਕਰੀ

III. ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ –
(ੳ) ਸੀਮਤ
(ਅ) ਅਸੀਮਤ
(ੲ) ਨਿਸਚਿਤ
(ਸ) ਬਦਲਣਯੋਗ ਨਹੀਂ

IV. ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਵਕਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸਕਦੇ ਹਨ।
(ਸਹੀ / ਗਲਤ)

V. ਜਦੋਂ ਮੰਗ ਵਕਰ X-ਅਕਸ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੰਗ ਦੀ ਲੋਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ –
(ੳ) ਇਕਾਈ
(ਅ) ਸਿਫ਼ਰ
(ੲ) ਅਨੰਤ
(ਸ) ਇਕਾਈ ਤੋਂ ਘੱਟ

VI. AC = …………… + AVC
(ੳ) TFC
(ਅ) AFC

VII. ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਇੱਕ …………… ਵਿਗਿਆਨ ਹੈ।
(ੳ) ਕੁਦਰਤੀ
(ਅ) ਸਮਾਜਿਕ
(ੲ) ਭੌਤਿਕ
(ਸ) ਗਣਿਤਕ

VIII. TR ÷ Q ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
(ੳ) ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ
(ਅ) ਔਸਤ ਆਮਦਨ
(ੲ) ਸੀਮਾਂਤ ਆਮਦਨ
(ਸ) ਕੀਮਤ

IX. ਸੀਮਾਂਤ ਆਮਦਨ (MR) ਦਾ ਸੂਤਰ ਹੈ –
(ੳ) TR ÷ Q
(ਅ) P × Q
(ੲ) ΔTR ÷ ΔQ
(ਸ) AR − MR

X. ਪਰੂਤੀ ਦੀ ਲੋਚ ਇਕਾਈ ਹੋਣ ਤੇ ਕੀਮਤ 10% ਵਧੇ ਤਾਂ ਪਰੂਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ –
(ੳ) 5%
(ਅ) 10%
(ੲ) 15%
(ਸ) 20%

XI. ਪੂਰਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ –
(ੳ) ਸਮਰੂਪ ਵਸਤੂਆਂ
(ਅ) ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਖਰੀਦਦਾਰ
(ੲ) ਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ
(ਸ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ

XII. ਦੂਹਰੀ ਗਣਨਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ –
(ੳ) ਅੰਕੜੇ ਗਲਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ
(ਅ) ਇੱਕੋ ਆਮਦਨ ਦੋ ਵਾਰ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
(ੲ) ਕੀਮਤਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ
(ਸ) ਉਤਪਾਦਨ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

XIII. ਸਾਖ ਪਰੂਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ –
(ੳ) ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ
(ਅ) ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਵੇਚਦਾ ਹੈ
(ੲ) ਕਰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ
(ਸ) ਤਨਖਾਹ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ

XIV. ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਮੰਗ ਵਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ –
(ੳ) ਉਪਰ ਵੱਲ ਢਲਾਨੀ
(ਅ) ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਢਲਾਨੀ
(ੲ) ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ
(ਸ) ਸਮਾਂਤਰ

XV. ਵਿਨਿਵੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹਨ?
(ੳ) ਰਾਜਸਵੀ
(ਅ) ਪੂੰਜੀਗਤ

XVI. ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ –
(ੳ) ਅਸੀਮਤ ਸਾਧਨ
(ਅ) ਸੀਮਤ ਲੋੜਾਂ
(ੲ) ਅਸੀਮਤ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਸਾਧਨ
(ਸ) ਉਤਪਾਦਨ ਘਾਟ

XVII. ਵਪਾਰ ਬਾਕੀ ਭੁਗਤਾਨ ਬਾਕੀ ਦਾ –
(ੳ) ਪੂਰਾ ਹਿੱਸਾ
(ਅ) ਇਕ ਭਾਗ
(ੲ) ਵੱਖਰਾ ਖਾਤਾ
(ਸ) ਗੈਰਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ

XVIII. ਨੌਕਰੀ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨਾ ਕਿਹੜੀ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਹੈ?
(ੳ) ਸੰਰਚਨਾਤਮਕ
(ਅ) ਸੰਘਰਸ਼ਾਤਮਕ
(ੲ) ਇੱਛੁਕ
(ਸ) ਅਣਇੱਛੁਕ

XIX. ਚੈੱਕ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਹੈ?
(ੳ) ਨਿਕਟ ਮੁਦਰਾ
(ਅ) ਆਦੇਸ਼ ਮੁਦਰਾ

XX. ਜੇ MPC = 0.5 ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਪਭੋਗ ਖਰਚ ਆਮਦਨ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਭਾਗ ਹੋਵੇਗਾ?
(ੳ) ਅੱਧਾ
(ਅ) ਪੂਰਾ
(ੲ) ਦੋਗੁਣਾ
(ਸ) ਸ਼ੂਨ੍ਯ

📝 ਪ੍ਰਸ਼ਨ – 2

(ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ)

ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ 25–30 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਓ।
(10 × 2 = 20 ਅੰਕ)

I. ਕੀ ਮੱਧਵਰਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ GDP ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।

II. ਸਾਖ ਮੁਦਰਾ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

III. ਜੇ ਖਰਚਯੋਗ ਆਮਦਨ 1050 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗ ਖਰਚ 800 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਔਸਤ ਬਚਤ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ (APS) ਕੱਢੋ।

IV. ਵਿਆਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਰਾਜਸਵੀ ਖਰਚ ਕਿਉਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

V. ਦੁਰਲੱਭਤਾ ਅਤੇ ਚੋਣ ਇਕੱਠੇ ਕਿਉਂ ਚਲਦੇ ਹਨ?

VI. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਤਾਲਿਕਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ :

ਉਪਭੋਗ ਕੀਤੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ : 0 1 2 3 4 5
ਕੁੱਲ ਉਪਯੋਗਤਾ : 0 10 ? 38 ? 55
ਸੀਮਾਂਤ ਉਪਯੋਗਤਾ : ? ? 15 ? 10 ?

VII. ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਫਲ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।

VIII. ਸੰਤੁਲਨ ਕੀਮਤ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?

IX. ਵਪਾਰ ਬਾਕੀ (Balance of Trade) ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?

X. ਪੂਰਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਫਰਮ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਿਖੋ।

PSEB Guess Papers 2026 – Class 8, 10 & 12 Question Papers |
PB.JOBSOFTODAY.IN

PSEB Syllabus 2025-26 for Classes 6th to 12th - Download PDF Links

📝 ਪ੍ਰਸ਼ਨ – 3

(i) ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।

ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਹੈ।
(6 × 2 = 12 ਅੰਕ)

ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ :
ਲਾਗਤ–ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਭਾਵਿਤ ਜਾਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਜਾਣਚ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਿਸੇ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਆਰਥਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ, ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਅਧੀਨ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਲਾਭਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਲਾਭ ਲਾਗਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਉਚਿਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਗਤ–ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਪਾਰਕ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ :

ਲਾਗਤ–ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਲਾਗਤ–ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਕਿਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਲਾਗਤ–ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਇੱਕ ਲਾਭ ਲਿਖੋ।
ਕੀ ਲਾਗਤ–ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਸਿਰਫ਼ ਵਪਾਰਕ ਖੇਤਰ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ?
ਲਾਗਤ–ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਹੜੇ–ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

(ii) ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।

ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਹੈ।
(4 × 4 = 16 ਅੰਕ)

ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ :
ਹਰ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਾਧਨ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਲੋੜਾਂ ਅਸੀਮਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਇਹ ਫੈਸਲੇ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸ ਲਈ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਉਚਿਤ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਸਹੀ ਵੰਡ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ :

ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ?
“ਕੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ” ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝਾਓ।
“ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ” ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।
“ਕਿਸ ਲਈ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ” ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਅਰਥ ਲਿਖੋ।

📝 ਪ੍ਰਸ਼ਨ – 4

(ਲੰਮੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ)

ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।
ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਹੈ।
(2 × 6 = 12 ਅੰਕ)

(a) ਉਪਭੋਗਤਾ ਸੰਤੁਲਨ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਗਣਨਾਵਾਚਕ ਤੁਸ਼ਟੀਗੁਣ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।

(b) ਉਤਪਾਦਨ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਕਰ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਇਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਸਮਝਾਓ।

(c) ਪੂਰਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।

(d) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ ਦੀ ਮਾਪਣ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।

📝 ਪ੍ਰਸ਼ਨ – 5

(ਲੰਮੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ)

ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।
(1 × 8 = 8 ਅੰਕ)

(a) ਦੁਰਲੱਭਤਾ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਦੁਰਲੱਭਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।

ਜਾਂ

(b) ਪੂਰਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤ ਨਿਰਧਾਰਣ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਮੰਗ ਅਤੇ ਪਰੂਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸੰਤੁਲਨ ਕੀਮਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।

PSEB CLASS 12 ECONOMICS GUESS PAPER MARCH 2026

PSEB CLASS 12 ECONOMICS GUESS PAPER - MARCH 2026

ਆਮ ਹਦਾਇਤਾਂ:

ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਭਾਗ (ਸੈਕਸ਼ਨ A, B, C, D, E) ਹਨ।
ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
ਸੈਕਸ਼ਨ-A: ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1 ਦੇ 20 ਉਪ-ਭਾਗ ਹਨ (ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ, ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ, ਸਹੀ-ਗਲਤ)। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ।
ਸੈਕਸ਼ਨ-B: ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2 ਦੇ 10 ਉਪ-ਭਾਗ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਹੈ (ਉੱਤਰ 40-60 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ)।
ਸੈਕਸ਼ਨ-C: ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3 ਦੇ 4 ਉਪ-ਭਾਗ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਛੋਟ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਹੈ (ਉੱਤਰ 80-100 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ)।
ਸੈਕਸ਼ਨ-D: ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4 ਵਿੱਚ 2 ਸ੍ਰੋਤ/ਪੈਰਾ ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਦੇ 6 ਉਪ-ਭਾਗ ਹਨ (ਹਰੇਕ 1 ਅੰਕ)।
ਸੈਕਸ਼ਨ-E: ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5 ਵਿੱਚ 2 ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਛੋਟ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਹੈ (ਉੱਤਰ 120-150 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ)।
ਨਿਊਮੈਰੀਕਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਸਧਾਰਨ ਕੈਲਕੂਲੇਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ।

ਸੈਕਸ਼ਨ - A (1 ਅੰਕ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ) [20 × 1 = 20 ਅੰਕ]

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਾਰੇ ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ / ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ / ਸਹੀ-ਗਲਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ:

I. ਵਸਤੂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਵੇਚ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ........................ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

(ੳ) ਉਪਭੋਗ

(ਅ) ਵਟਾਂਦਰਾ

(ੲ) ਉਤਪਾਦਨ

(ਸ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ

II. ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਵੱਕਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸਕਦੇ ਹਨ। (ਸਹੀ / ਗਲਤ)

III. ਜਦੋਂ ਮੰਗ ਵੱਕਰ X ਅਕਸ ਦੇ ਸਮਾਨੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੰਗ ਦੀ ਲੋਚ ........... ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

(ੳ) ਇਕਾਈ

(ਅ) ਸਿਫਰ

(ੲ) ਇਕਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ

(ਸ) ਅਨੰਤ

IV. AC = …………..+AVC

(ੳ) TFC

(ਅ) AFC

V. 'Macro' ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਸ਼ਬਦ 'Macros' ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵੱਡਾ। (ਸਹੀ / ਗਲਤ)

VI. GDPMP ਬਾਰੇ ਕੀ ਸੱਚ ਹੈ?

(ੳ) ਇਹ ਇੱਕ ਕੁੱਲ ਧਾਰਨਾ ਹੈ

(ਅ) ਇਹ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਧਾਰਨਾ ਹੈ

(ੲ) ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

(ਸ) ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ

VII. ਦੂਹਰੀ ਗਣਨਾ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ ਦਾ-------------।

(ੳ) ਮੁੱਲ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

(ਅ) ਮੁੱਲ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

(ੲ) ਸਹੀ ਅਨੁਮਾਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

(ਸ) ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ

VIII. ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਾਖ ਪੂਰਤੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ .................................।

(ੳ) ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ

(ਅ) ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਭੂਤੀਆਂ ਵੇਚਦਾ ਹੈ

(ੲ) ਰੈਪੋ ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਕਰਦਾ ਹੈ

(ਸ) ਬੈਂਕ ਦਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਕਰਦਾ ਹੈ

IX. ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ ਵੀ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। (ਸਹੀ / ਗਲਤ)

X. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ਸੀ?

(ੳ) 1915

(ਅ) 1925

(ੲ) 1935

(ਸ) 1945

XI. ਕੁੱਲ ਮੰਗ = .......... ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

(ੳ) ਉਪਭੋਗ ਖਰਚੇ

(ਅ) ਨਿਵੇਸ਼

(ੲ) ਪੂਰਤੀ

(ਸ) ਉਪਭੋਗ + ਨਿਵੇਸ਼ ਦੋਵੇਂ

XII. ਜਦੋਂ AD = AS ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ:

(ੳ) S < I

(ਅ) S = I

(ੲ) S > I

(ਸ) ਕੋਈ ਨਹੀਂ

XIII. ਵਾਧੂ ਮੰਗ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਉਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁੱਲ ਮੰਗ ਕੁੱਲ ਪੂਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। (ਸਹੀ / ਗਲਤ)

XIV. ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ (NITI Aayog) ਕਦੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ?

(ੳ) 01 ਜਨਵਰੀ, 2014

(ਅ) 01 ਜਨਵਰੀ, 2015

(ੲ) 01 ਜਨਵਰੀ, 2016

(ਸ) 01 ਜਨਵਰੀ, 2017

XV. ਮਨਰੇਗਾ (MGNREGA) ਅਧੀਨ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 100 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। (ਸਹੀ / ਗਲਤ)

XVI. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?

(ੳ) ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਘੱਟ ਦਰ

(ਅ) ਮਹਿੰਗਾਈ

(ੲ) ਆਬਾਦੀ ਵਿਸਫੋਟ

(ਸ) ਇਹ ਸਾਰੇ

XVII. ਸੂਚਕ ਅੰਕ .......... ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਮਾਪ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

(ੳ) ਮੰਗ

(ਅ) ਪੂਰਤੀ

(ੲ) ਕੀਮਤ

(ਸ) ਆਮਦਨ

XVIII. ਉਪਭੋਗ ਦੀ ਔਸਤ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ (APC) ਦਾ ਸਹੀ ਸੂਤਰ ਕੀ ਹੈ?

(ੳ) ΔC / ΔY

(ਅ) S / Y

(ੲ) C / Y

(ਸ) ΔS / ΔY

XIX. ਵਿਨਿਵੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ...................... ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਹਨ। (ਪੂੰਜੀਗਤ / ਰਾਜਸਵੀ)

XX. ਸਥਿਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਦਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ............ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

(ੳ) ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ

(ਅ) ਸਰਕਾਰ

(ੲ) ਦੋਵੇਂ (ੳ) ਅਤੇ (ਅ)

(ਸ) ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ

ਸੈਕਸ਼ਨ - B (2 ਅੰਕ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ) [10 × 2 = 20 ਅੰਕ]

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ 40-60 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਓ:

ਕੀ ਮੱਧਵਰਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. (GDP) ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।
ਸਾਖ ਮੁਦਰਾ (Credit Money) ਕੀ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਖਰਚਯੋਗ ਆਮਦਨ 1050 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗ ਦਾ ਪੱਧਰ 800 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ ਤਾਂ ਔਸਤ ਬੱਚਤ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ (APS) ਪਤਾ ਕਰੋ। (ਨਿਊਮੈਰੀਕਲ)
ਦੁਰਲੱਭਤਾ (Scarcity) ਅਤੇ ਚੋਣ (Choice) ਇਕੱਠੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।
ਸੰਤੁਲਨ ਕੀਮਤ (Equilibrium Price) ਦਾ ਅਰਥ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰੋ।
ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਫਲ (Returns to Scale) ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
ਵਪਾਰ ਬਾਕੀ (Balance of Trade) ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਪੂਰਨ ਮੁਕਾਬਲਾ (Perfect Competition) ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਫਰਮ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਿਖੋ।
ਨਿਵੇਸ਼ ਗੁਣਕ (Investment Multiplier) ਕੀ ਹੈ?
ਵਸਤੂ-ਵਸਤੂ ਵਟਾਂਦਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (Barter System) ਕੀ ਹੈ?

ਸੈਕਸ਼ਨ - C (4 ਅੰਕ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ) [4 × 4 = 16 ਅੰਕ]

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ 80-100 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਓ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਛੋਟ ਨਾਲ):

(i) ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਚਾਰ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।

ਜਾਂ (OR)

ਮੱਧਵਰਤੀ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰੋ।

(ii) ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕਿਸੇ ਚਾਰ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।

ਜਾਂ (OR)

ਲੋਚਸ਼ੀਲ ਵਟਾਂਦਰਾ ਦਰ (Flexible Exchange Rate) ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਇਸ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।

(iii) ਇੱਕ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹8 ਪ੍ਰਤੀ ਇਕਾਈ ਹੋਣ ਤੇ ਵਸਤੂ ਦੀਆਂ 100 ਇਕਾਈਆਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ। ਮੰਗ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲੋਚ (-2) ਹੈ। ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ ₹6 ਪ੍ਰਤੀ ਇਕਾਈ ਹੋਣ ਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵਸਤੂ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਖਰੀਦੇਗਾ? (Micro Numerical)

ਜਾਂ (OR)

ਵਿਅਸ਼ਟੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ (Microeconomics) ਅਤੇ ਸਮਸ਼ਟੀ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ (Macroeconomics) ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰੋ।

(iv) ਦੋ ਖੇਤਰੀ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਚੱਕਰੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।

ਜਾਂ (OR)

ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ₹300 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸੀਮਾਂਤ ਉਪਭੋਗ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ (MPC) 0.5 ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾਂ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ? (Macro Numerical)

ਸੈਕਸ਼ਨ - D (ਸ੍ਰੋਤ/ਕੇਸ ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ) [2 × 6 = 12 ਅੰਕ]

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪੈਰਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ।

ਪੈਰਾ 1: ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਭਾਵਿਤ ਜਾਂ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਲਾਭਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਕੀ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਆਮਤੌਰ ਤੇ, ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਲਾਭਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਲਾਭ ਲਾਗਤਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇਕਰ ਲਾਗਤਾਂ ਲਾਭਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਫਰਮਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ, ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਣੇ ਲੈਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਉਹ ਵਪਾਰ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਰ ਖੇਤਰ।

ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? (1 ਅੰਕ)
ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? (1 ਅੰਕ)
ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਕਿਸੇ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? (1 ਅੰਕ)
ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਕ ਲਾਭ ਲਿਖੋ। (1 ਅੰਕ)
ਕੀ ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਪਾਰਿਕ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? (1 ਅੰਕ)
ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਪਾਰਿਕ ਉਦਮ ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? (1 ਅੰਕ)

ਪੈਰਾ 2: ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿਚ, ਸਾਖ਼ ਨਿਯੰਤਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ (RBI)। ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹਾ ਆਪਣੀ ਮੁਦ੍ਰਿਕ ਨੀਤੀ ਦੇ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਗੁਣਾਤਮਕ ਉਪਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਦ੍ਰਿਕ ਨੀਤੀ ਦਾ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਨਵੀਨਤਮ ਮੁਦ੍ਰਿਕ ਨੀਤੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵਿਚ, ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ) ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀਗਤ ਦਰ ਰੈਪੋ ਦਰ ਨੂੰ ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿਚ ਹੋਈ ਇਕਤਰਤਾ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਸਵੀਂ ਵਾਰ 6.5% 'ਤੇ ਹੀ ਸਥਿਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 7.2% ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿਚ, ਇਹ ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਦਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਟੌਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿਚ ਸਾਖ਼ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਨ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ? (1 ਅੰਕ)
ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਸਾਖ਼ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ? (1 ਅੰਕ)
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਨੀਤੀਗਤ ਦਰ ਕਿਹੜੀ ਹੈ? (1 ਅੰਕ)
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰੈਪੋ ਦਰ ਕਿੰਨੀ ਹੈ? (1 ਅੰਕ)
ਸਾਲ 2024-25 ਲਈ ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਅਨੁਮਾਨ ਕਿੰਨਾ ਹੈ? (1 ਅੰਕ)
ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਮੁਦ੍ਰਿਕ ਨੀਤੀ ਦਰਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਆਸ ਹੈ? (1 ਅੰਕ)

ਸੈਕਸ਼ਨ - E (6 ਅੰਕ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ) [2 × 6 = 12 ਅੰਕ]

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ 120-150 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਓ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਛੋਟ ਨਾਲ):

(i) ਪੂਰਨ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ (Perfect Competition) ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।

ਜਾਂ (OR)

ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਨਿਯਮ (Law of Variable Proportions) ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।

(ii) ਮੁਦਰਾ (Money) ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।

ਜਾਂ (OR)

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ (i) ਸਾਧਨ ਲਾਗਤ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (NDP_FC) ਅਤੇ (ii) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ (National Income) ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰੋ:

ਲੜੀ ਨੰ.	ਮਦਾਂ (Items)	ਰੁਪਏ (ਕਰੋੜ ਵਿੱਚ)
(ੳ)	ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਅਤੇ ਵੇਤਨ	400
(ਅ)	ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਲਕਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ	100
(ੲ)	ਲਾਭ	80
(ਸ)	ਕਿਰਾਇਆ	60
(ਹ)	ਵਿਆਜ	50
(ਕ)	ਮਿਸ਼ਰਤ ਆਮਦਨ	120
(ਖ)	ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸਾਧਨ ਆਮਦਨ	20
(ਗ)	ਸ਼ੁੱਧ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਕਰ	10
(ਘ)	ਘਿਸਾਵਟ ਖਰਚ (Depreciation)	10

PUNJAB CABINET DECISION TODAY: 'ਮੇਰੀ ਰਸੋਈ' ਸਕੀਮ ਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ , ਪੜ੍ਹੋ ਪੰਜਾਬ ਕੈਬਨਿਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ

ਪੰਜਾਬ ਕੈਬਨਿਟ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤੋਹਫ਼ਾ: 'ਮੇਰੀ ਰਸੋਈ' ਸਕੀਮ ਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, 40 ਲੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ ਮੁਫ਼ਤ ਫੂਡ ਕਿੱਟ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: 23 ਫਰਵਰੀ (ਜਾਬਸ ਆਫ ਟੁਡੇ) ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਅੱਜ ਹੋਈ ਕੈਬਨਿਟ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਈ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਛੇੜਦਿਆਂ 'ਮੇਰੀ ਰਸੋਈ' ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ 40 ਲੱਖ ਨੀਲੇ ਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।

ਫੂਡ ਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਕੀ-ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਸ਼ਾਮਲ?

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਕੀਮ ਤਹਿਤ ਹਰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫੂਡ ਕਿੱਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਗੀਆਂ:

2 ਕਿਲੋ ਉੜਦ/ਚਨੇ ਦੀ ਦਾਲ
2 ਕਿਲੋ ਚੀਨੀ
1 ਕਿਲੋ ਆਇਓਡੀਨ ਨਮਕ
200 ਗ੍ਰਾਮ ਹਲਦੀ ਪਾਊਡਰ
1 ਲੀਟਰ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਤੇਲ

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਬਲਿਕ ਡਿਸਟਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਕਣਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਅਨਾਜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ (Quality) ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

6 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ ਬਜਟ ਸੈਸ਼ਨ

ਕੈਬਨਿਟ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਬਜਟ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਨੁਸਾਰ:

ਬਜਟ ਸੈਸ਼ਨ: 6 ਮਾਰਚ ਤੋਂ 16 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗਾ।
ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਤਰੀਕ: 8 ਮਾਰਚ (ਐਤਵਾਰ)।

ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 8 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਐਤਵਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੰਸਦ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ। 8 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਵੀ ਹੈ।

ਨਵੀਂ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਪਾਲਿਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫੈਸਲੇ

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਪਾਲਿਸੀ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੈਵੇਨਿਊ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 12,800 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਰੈਵੇਨਿਊ ਟਾਰਗੇਟ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ 'ਵਨ ਟਾਈਮ ਸੈਟਲਮੈਂਟ' (OTS) ਸਕੀਮ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

"ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਾਡੀ ਪਹਿਲ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਪੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।" - ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ

PSEB CLASS 8 MATHEMATICS QUESTION PAPER SOLVED 2026 ( PUNJABI MEDIUM)

──────────────────

ਜਮਾਤ : ਅੱਠਵੀਂ
ਵਿਸ਼ਾ : ਗਣਿਤ
ਪੇਪਰ ਕੋਡ : 808
ਸਮਾਂ : 3 ਘੰਟੇ ਕੁੱਲ ਅੰਕ : 80

ਨੋਟ :

(i) ਆਪਣੇ ਉੱਤਰ ਪੁਸਤਿਕਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਪੰਨੇ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਾ ਕੋਡ / ਪੇਪਰ ਕੋਡ 808 ਲਿਖਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ।

(ii) ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਉੱਤਰ ਪੁਸਤਿਕਾ ਵਿੱਚ 16 ਪੰਨੇ (ਸਿਰਲੇਖ ਪੰਨਾ ਸਮੇਤ) ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨੰਬਰਬੱਧ ਹਨ।

(iii) ਉੱਤਰ ਪੁਸਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਪੰਨਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

(iv) ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।

(v) ਭਾਗ–A ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 1 ਵਿੱਚ 20 (i-xx) ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ 1 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ।

(vi) ਭਾਗ–B ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 2 ਤੋਂ 8 ਤੱਕ ਹਰ ਇੱਕ 2 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ।

(vii) ਭਾਗ–C ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 9 ਤੋਂ 15 ਤੱਕ ਹਰ ਇੱਕ 4 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੋਣ ਹੈ।

(viii) ਭਾਗ–D ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 16 ਤੋਂ 18 ਤੱਕ ਹਰ ਇੱਕ 6 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੋਣ ਹੈ।

(ix) ਜਿਆਮਿਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਚਿਤ ਆਰੇਖ ਬਣਾ ਕੇ ਹੱਲ ਕਰੋ।

(x) ਕੈਲਕੁਲੇਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਹੈ।

(xi) ਗ੍ਰਾਫ ਪੇਪਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

────────────────────────────
ਭਾਗ – A

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣੋ। ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ :

(i) ਜੇ ਆਯਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਅਾਸ 6 ਸੈ.ਮੀ. ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਾਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਕਿੰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ?

(a) 3 ਸੈ.ਮੀ.
(b) 6 ਸੈ.ਮੀ.
(c) 12 ਸੈ.ਮੀ.
(d) 4 ਸੈ.ਮੀ.

(ii) 600 ਦੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਵੇਗੀ :

(a) 1
(b) 2
(c) 3
(d) 4

(iii) ਜੇ ਆਯਤ ਦੀਆਂ ਭੁਜਾਂ 2ab ਅਤੇ 3bc ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਹੈ :

(a) 6abc
(b) 6ab²c
(c) 2ab + 3bc
(d) 6 + ab + bc

(iv) (3² + 4²)⁰ = __________ ?

(a) 2
(b) 25
(c) 1
(d) 7

(v) ਜੇ x ਅਤੇ y ਉਲਟ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸਹੀ ਹੈ?

(a) xy = k
(b) x/y = k
(c) x + y = k
(d) x − y = k

(vi) (4x² − 8x) ÷ (4x²) = __________

(a) −1 + 2x
(b) 2/x
(c) −1 + 2/x
(d) 2x

────────────────────────────

(vii) ਜੇ ਘਨ ਦਾ ਇੱਕ ਕਿਨਾਰਾ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪੱਧਰ ਖੇਤਰਫਲ ‘ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ :

(a) 2 ਗੁਣਾ
(b) 4 ਗੁਣਾ
(c) 3 ਗੁਣਾ
(d) ਅੱਧਾ

(viii) 2/3 ਦੀ ਜੋੜਾਤਮਕ ਪਛਾਣ ਹੈ?

(a) 0
(b) −2/3
(c) 2/3
(d) 3/2

(ix) ਸਿੱਕਾ ਸੁੱਟਣ ‘ਤੇ ਸਿਰ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕੀ ਹੈ?

(a) 1/3
(b) 2/3
(c) 1
(d) 1/2

(x) ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਘਨ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਅੰਕ 2 ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਘਨਮੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਕ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?

(a) 4
(b) 2
(c) 6
(d) 8

(xi) ਸੰਖਿਆ 1.6 × 10⁴ ਦਾ ਸਧਾਰਣ ਰੂਪ ਹੈ __________ ?

(a) 1600
(b) 16000
(c) 160000
(d) 1.60000

(xii) ਜੇ 4x = 8, ਤਾਂ x = __________ ?

(a) 2
(b) 4
(c) 12
(d) 8

(xiii) 7y − 5 ਵਿੱਚ y ਦਾ ਗੁਣਾਕ ਕੀ ਹੈ?

(a) 7
(b) −5
(c) 5
(d) 12

(xiv) ਯੁਕਤ ਸੰਖਿਆਵਾਂ x, y ਅਤੇ z ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?

(a) x × x = y × x
(b) x × (y − z) = x × y − x × z
(c) x − y = y − x
(d) x × (y × z) = (x × y) × z

(xv) ਛੂਟ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ :

(a) ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ (S.P.)
(b) ਅੰਕਿਤ ਕੀਮਤ (M.P.)
(c) ਲਾਗਤ ਕੀਮਤ (C.P.)
(d) ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ

(xvi) ਮੂਲ ਬਿੰਦੂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ ਹਨ __________ ।

(a) (1, 0)
(b) (0, 1)
(c) (2, 2)
(d) (0, 0)

(xvii) 4 ਮੀ × 2.5 ਮੀ × 2 ਮੀ ਮਾਪ ਵਾਲੇ ਆਯਤਾਕਾਰ ਘਨਾਭ ਦਾ ਆਇਤਨ ਹੋਵੇਗਾ :

(a) 200 ਮੀ²
(b) 20 ਮੀ²
(c) 200 ਮੀ³
(d) 20 ਮੀ³

(xviii) ਸਮਾਂਤਰ ਚਤੁਰਭੁਜ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਕੋਣਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ :

(a) 90°
(b) 180°
(c) 360°
(d) 100°

(xix) 5a²b ਅਤੇ 9xy² ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਗੁਣਾਕ ਹੈ :

(a) 1
(b) 0
(c) abxy
(d) ax

(xx) ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਸੰਖਿਆ ਪੂਰਨ ਵਰਗ ਨਹੀਂ ਹੈ :

(a) 625
(b) 728
(c) 729
(d) 144

────────────────────────────
ਭਾਗ – B

ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ।

2187 ਨੂੰ ਕਿਸ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੰਖਿਆ ਨਾਲ ਭਾਗ ਦੇ ਕੇ ਪੂਰਨ ਘਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
5² × 5⁻³ × 5⁶ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਧਨਾਤਮਕ ਘਾਤ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ।
ਘਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਕਰੋ : x² + xy + 6x + 6y
3 × (−7/9) ਦਾ ਪਰਸਪਰ ਲਿਖੋ।
ਰੋਮਭਸ ਦੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਕਰਣਾਂ 7.5 ਸੈ.ਮੀ. ਅਤੇ 12 ਸੈ.ਮੀ. ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲੱਭੋ।
ਇੱਕ ਪੁਸਤਕ ₹ 791 ਦੀ ਅੰਕਿਤ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ₹ 678 ਵਿੱਚ ਵੇਚੀ ਗਈ। ਛੂਟ ਅਤੇ ਛੂਟ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਲੱਭੋ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਸੁਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲੱਭੋ।

────────────────────────────

PSEB CLASS 8 MATHEMATICS QUESTION PAPER SOLVED 2026 ( PUNJABI MEDIUM)

PSEB Guess Papers 2026 – Class 8, 10 & 12 Question Papers |
PB.JOBSOFTODAY.IN

────────────────────────────
ਭਾਗ – C

ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ।

ਗੁਣਨਖੰਡ ਵਿਧੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ (x² − x − 42) ਨੂੰ (x + 6) ਨਾਲ ਭਾਗ ਕਰੋ।
ਉਚਿਤ ਸਰੂਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 61² − 39² ਦਾ ਮੂਲ ਲੱਭੋ।
ਇੱਕ ਮਾਲੀ ਕੋਲ 1100 ਪੌਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਰ ਕਿੰਨੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ?
ਪ੍ਰੀਤ ਅਬਦੁਲ ਤੋਂ 6 ਸਾਲ ਵੱਡੀ ਹੈ। 6 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਉਮਰ ਅਬਦੁਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਉਮਰ ਲੱਭੋ।

ਜਾਂ

ਸਮੀਕਰਨ ਹੱਲ ਕਰੋ :
15(a − 4) − 2(a − 9) + 5(a + 6) = 0

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਤਖ਼ਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗ੍ਰਾਫ ਬਣਾਓ :

ਵਰਗ ਦੀ ਭੁਜਾ (ਸੈ.ਮੀ.) : 3, 5, 6, 8
ਪਰਿਮਾਪ (ਸੈ.ਮੀ.) : 12, 20, 24, 32

ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੀ ਤਸਵੀਰ 60000 ਗੁਣਾ ਵੱਡੀ ਕਰਨ ‘ਤੇ 3 ਸੈ.ਮੀ. ਲੰਬੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ 10000 ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਕਿੰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ?

ਜਾਂ

ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 36 ਮਸ਼ੀਨਾਂ 54 ਦਿਨ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹੀ ਉਤਪਾਦ 81 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ?

ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਆਰੇਖ ਵਿੱਚ PQRS ਇੱਕ ਰੋਮਭ ਹੈ। x ਅਤੇ y ਦਾ ਮੂਲ ਲੱਭੋ।

ਜਾਂ

ਸਮਾਂਤਰ ਚਤੁਰਭੁਜ ਦੇ ਲੱਗਦੇ ਦੋ ਕੋਣ 3 : 7 ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਕੋਣਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਲੱਭੋ।

────────────────────────────
ਭਾਗ – D

ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1,50,000 ਹੈ। ਸਾਲਾਨਾ ਜਨਮ ਦਰ 5% ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਰ 3% ਹੈ। 2 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲੱਭੋ।

ਜਾਂ

60 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚੋਂ 40% ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, 15% ਕੈਰਮ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਖੇਡਾਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਭੋ।

ਇੱਕ ਰੋਡ ਰੋਲਰ ਇੱਕ ਸੜਕ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰਨ ਲਈ 950 ਪੂਰੇ ਚੱਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਰੋਲਰ ਦਾ ਵਿਅਾਸ 48 ਸੈ.ਮੀ. ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ 1 ਮੀਟਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮਤਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੜਕ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲੱਭੋ।

ਜਾਂ

ਇੱਕ ਰੋਮਭ ਦੀ ਭੁਜਾ 5 ਸੈ.ਮੀ. ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲੰਬ 4.8 ਸੈ.ਮੀ. ਹੈ। ਜੇ ਇੱਕ ਕਰਣ 8 ਸੈ.ਮੀ. ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਕਰਣ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲੱਭੋ।

ਜਮਾਤ ਅੱਠਵੀਂ ਦੇ 40 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਕ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ :

18, 8, 12, 6, 8, 16, 12, 5, 23, 16, 2, 23, 7, 12, 20, 16, 9, 7, 5, 6, 5, 3, 13, 21, 13, 20, 15, 7, 1, 21, 20, 18, 13, 23, 15, 18, 7, 17, 16, 3

15–20 ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰਗ ਮੰਨ ਕੇ ਆਵ੍ਰਿਤੀ ਵੰਡ ਤਿਆਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹਿਸਟੋਗ੍ਰਾਮ ਬਣਾਓ।

ਜਾਂ

ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਡਾਟਾ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਰਚਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ :

ਵਸਤੂ : ਖਾਣਾ, ਕੱਪੜੇ, ਕਿਰਾਇਆ, ਸਿੱਖਿਆ, ਹੋਰ
ਖਰਚ (₹ ਵਿੱਚ) : 4000, 2000, 1500, 1500, 1000

ਉਪਰੋਕਤ ਡਾਟਾ ਨੂੰ ਪਾਈ ਚਾਰਟ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਓ।

────────────────────────────

– ਉੱਤਰ ਕੁੰਜੀ (Answer Key Only, ਛੋਟੇ ਹੱਲ ਸਮੇਤ)
Paper Code: 808

────────────────────────────
ਭਾਗ – A (1 × 20 = 20)
────────────────────────────

(i) b
(ii) d
(iii) b
(iv) c
(v) a
(vi) c
(vii) b
(viii) a
(ix) d
(x) d
(xi) b
(xii) a
(xiii) a
(xiv) c
(xv) b
(xvi) d
(xvii) d
(xviii) b
(xix) a
(xx) b

────────────────────────────
ਭਾਗ – B (2 ਅੰਕ)
────────────────────────────

2187 = 3⁷ ⇒ ਪੂਰਨ ਘਨ ਲਈ 3 ਨਾਲ ਭਾਗ ਕਰੋ ⇒ ਉੱਤਰ: 1
5² × 5⁻³ × 5⁶ = 5^(2−3+6) = 5⁵
x² + xy + 6x + 6y
= x(x+y) + 6(x+y)
= (x+6)(x+y)
3 × (−7/9) = −7/3
ਪਰਸਪਰ = −3/7
ਖੇਤਰਫਲ = ½ × 7.5 × 12 = 45 ਸੈ.ਮੀ²
ਛੂਟ = 791 − 678 = ₹113
ਛੂਟ % ≈ 14.29%
ਸੁਰ = 5, ਕੁੱਲ ਅੱਖਰ = 26
ਸੰਭਾਵਨਾ = 5/26

────────────────────────────
ਭਾਗ – C (4 ਅੰਕ)
────────────────────────────

x² − x − 42
= (x − 7)(x + 6)
ਭਾਗਫਲ = x − 7
61² − 39²
= (61+39)(61−39)
= 100 × 22 = 2200
1100 ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੂਰਨ ਵਰਗ = 34² = 1156
ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੌਦੇ = 1156 − 1100 = 56
ਅਬਦੁਲ = 8 ਸਾਲ
ਪ੍ਰੀਤ = 14 ਸਾਲ

ਜਾਂ

15(a−4) −2(a−9) +5(a+6)=0
18a−12=0 ⇒ a = 2/3

ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ ਗ੍ਰਾਫ (ਰੇਖੀ ਸੰਬੰਧ)
ਲੰਬਾਈ = 0.5 ਸੈ.ਮੀ.

ਜਾਂ

ਮਸ਼ੀਨਾਂ = 24

ਕੋਣ = 54°, 126°, 54°, 126°

────────────────────────────
ਭਾਗ – D (6 ਅੰਕ)
────────────────────────────

150000 × 1.02² = 1,56,060

ਜਾਂ

ਸ਼ਤਰੰਜ = 24
ਕੈਰਮ = 9
ਹੋਰ = 27

ਖੇਤਰਫਲ ≈ 1431.84 ਮੀ²

ਜਾਂ

ਦੂਜੀ ਕਰਣ = 6 ਸੈ.ਮੀ.

(ਆਵ੍ਰਿਤੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਹਿਸਟੋਗ੍ਰਾਮ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ)

ਜਾਂ

ਕੋਣ:
ਖਾਣਾ = 144°
ਕੱਪੜੇ = 72°
ਕਿਰਾਇਆ = 54°
ਸਿੱਖਿਆ = 54°
ਹੋਰ = 36°

────────────────────────────

JOBS OF TODAY

Labels

📘 PSEB

कक्षा – 7वीं (द्वितीय भाषा)

हिंदी – अनुमानित प्रश्न-पत्र (Set–2)

🔹 भाग–क

प्रश्न–1 : बहुविकल्पीय तथा वस्तुनिष्ठ प्रश्न (20 अंक)

(I) सही विकल्प चुनकर लिखिए – (6×1=6)

(II) कविता आधारित प्रश्न – (2×1=2)

(III) शब्दार्थ – (2×1=2)

(IV) पद्यांश पढ़कर उत्तर दीजिए – (4×1=4)

(V) निर्देशानुसार उत्तर दीजिए – (3×1=3)

(VI) निम्नलिखित में से किन्हीं तीन के उत्तर दीजिए – (3×1=3)

🔹 भाग–ख (पाठ्य-पुस्तक) – 24 अंक

प्रश्न–2

प्रश्न–3

प्रश्न–4

🔹 भाग–ग

प्रश्न–5 : अनुवाद (4 अंक)

🔹 भाग–घ

प्रश्न–6 : अपठित गद्यांश (6 अंक)

🔹 भाग–ङ

प्रश्न–7

🔹 भाग–च

प्रश्न–8 : पत्र लेखन (7 अंक)

प्रश्न–9 : निबंध लेखन (8 अंक)

प्रश्न–10 : शब्द-रचना / शब्द प्रयोग (5 अंक)

📘 PSEB

कक्षा – 7वीं (द्वितीय भाषा)

हिंदी – अनुमानित प्रश्न-पत्र (Set–1)

🔹 भाग–क

प्रश्न–1 : बहुविकल्पीय तथा वस्तुनिष्ठ प्रश्न (20 अंक)

(I) सही विकल्प चुनकर लिखिए – (6×1=6)

(II) कविता आधारित प्रश्न – (2×1=2)

(III) शब्दार्थ – (2×1=2)

(IV) पद्यांश पढ़कर उत्तर दीजिए – (4×1=4)

(V) निर्देशानुसार उत्तर दीजिए – (3×1=3)

(VI) निम्नलिखित में से किन्हीं तीन के उत्तर दीजिए – (3×1=3)

🔹 भाग–ख (पाठ्य-पुस्तक) – 24 अंक

प्रश्न–2

प्रश्न–3

प्रश्न–4

🔹 भाग–ग

प्रश्न–5 : अनुवाद (4 अंक)

🔹 भाग–घ

प्रश्न–6 : अपठित गद्यांश (6 अंक)

🔹 भाग–ङ

प्रश्न–7

🔹 भाग–च

प्रश्न–8 : पत्र लेखन (7 अंक)

प्रश्न–9 : निबंध लेखन (8 अंक)

प्रश्न–10 : शब्द-रचना / शब्द प्रयोग (5 अंक)

📘 PSEB

कक्षा – 6वीं (द्वितीय भाषा)

हिंदी – अनुमानित प्रश्न-पत्र (Set–2)

🔹 भाग–क

प्रश्न–1 : बहुविकल्पीय तथा वस्तुनिष्ठ प्रश्न (20 अंक)

(I) सही विकल्प चुनकर लिखिए – (6×1=6)

(II) कविता आधारित प्रश्न – (2×1=2)

(III) शब्दार्थ – (2×1=2)

(IV) पद्यांश पढ़कर उत्तर दीजिए – (4×1=4)

(V) निर्देशानुसार उत्तर दीजिए – (3×1=3)

(VI) निम्नलिखित में से किन्हीं तीन के उत्तर दीजिए – (3×1=3)

🔹 भाग–ख (पाठ्य-पुस्तक) – 24 अंक

प्रश्न–2

प्रश्न–3

प्रश्न–4

🔹 भाग–ग

प्रश्न–5 : अनुवाद (4 अंक)

🔹 भाग–घ

प्रश्न–6 : अपठित गद्यांश (6 अंक)

🔹 भाग–ङ

प्रश्न–7

🔹 भाग–च

प्रश्न–8 : पत्र लेखन (7 अंक)

प्रश्न–9 : निबंध लेखन (8 अंक)

प्रश्न–10 : शब्द खोज / शब्द प्रयोग (5 अंक)

📘 PSEB

कक्षा – 6वीं (द्वितीय भाषा)

हिंदी – Guess प्रश्न-पत्र 2025–26