📄 ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ
ਸੈਂਪਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ – ਇਤਿਹਾਸ
ਕਲਾਸ: +2 (XII)
ਸਤੰਬਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ 2025
ਵਿਸ਼ਾ: ਇਤਿਹਾਸ
ਸਮਾਂ: 3 ਘੰਟੇ
ਅਧਿਕਤਮ ਅੰਕ: 80
ਨਿਰਦੇਸ਼ (Instructions for Candidates):
ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 6 ਭਾਗ (A ਤੋਂ F ਤੱਕ) ਹਨ।
ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
ਭਾਗ–A ਵਿੱਚ 10 ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ 1 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ।
ਭਾਗ–B ਵਿੱਚ 5 ਬਹੁ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ 1 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ।
ਭਾਗ–C ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 10 ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ। ਭਾਗ A ਵਿੱਚੋਂ 5 ਅਤੇ ਭਾਗ B ਵਿੱਚੋਂ 5 ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ। ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 3–3 ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ 3 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ।
ਭਾਗ–D ਵਿੱਚ 2 ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ/ਸਰੋਤ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ 6 ਉਪ-ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ।
ਭਾਗ–E ਵਿੱਚ 4 ਵੱਡੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਨ (ਭਾਗ A ਦੇ 2 ਅਤੇ ਭਾਗ B ਦੇ 2)। ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 100% ਆਭਿਆਂਤਰਿਕ ਚੋਣ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ 5 ਅੰਕ ਦਾ ਹੈ।
ਭਾਗ–F ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 100% ਆਭਿਆਂਤਰਿਕ ਚੋਣ ਹੈ। ਕੁੱਲ 15 ਅੰਕ (5 + 5 + 5) ਹਨ .
ਉੱਤਰ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਲਿਖੋ।
ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਆਉਟਲਾਈਨ ਮੈਪ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
ਭਾਗ – A (10 × 1 = 10 ਅੰਕ)
(ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ – ਸਭ ਕਰਨੇ ਹਨ)
-
“ਪੰਜਾਬ” ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
(ਅ) ਦੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ
(ਬ) ਤਿੰਨ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ
(ਸ) ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ
(ਦ) ਸੱਤ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ -
ਰਿਗਵੈਦਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ?
(ਅ) ਆਰਯਾਵਰਤ
(ਬ) ਸਪਤ-ਸਿੰਧੂ
(ਸ) ਤ੍ਰਿਗਰਟਾ
(ਦ) ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤ -
ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਕਿਸ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ?
(ਅ) ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ
(ਬ) ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ
(ਸ) ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ
(ਦ) ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ -
ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਕਿਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ?
(ਅ) ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ
(ਬ) ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ
(ਸ) ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ
(ਦ) ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ -
ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਕਿਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ?
(ਅ) ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ
(ਬ) ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ
(ਸ) ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ
(ਦ) ਸੰਤ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਜੀ -
ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਕੁੱਲ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਲਿਖੀਆਂ?
(ਅ) 20
(ਬ) 39
(ਸ) 40
(ਦ) 49 -
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਕਿਹਨੂੰ ਬਣਾਇਆ?
(ਅ) ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ
(ਬ) ਭਾਈ ਜੇਠਾ ਜੀ
(ਸ) ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ
(ਦ) ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ -
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਕਿੱਥੇ ਹੋਈ?
(ਅ) ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
(ਬ) ਲਾਹੌਰ
(ਸ) ਦਿੱਲੀ
(ਦ) ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ -
ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹੜੀ ਪ੍ਰਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ?
(ਅ) ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਥਾ
(ਬ) ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ
(ਸ) ਲੰਗਰ ਪ੍ਰਥਾ
(ਦ) ਮੰਜੀ ਪ੍ਰਥਾ -
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿੱਥੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿੱਤੀ?
(ਅ) ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
(ਬ) ਦਿੱਲੀ
(ਸ) ਪਟਨਾ
(ਦ) ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ
ਭਾਗ – B (5 × 1 = 5 ਅੰਕ)
(ਬਹੁ ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ – ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਾਕ)
-
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਕੌਣ ਸਨ?
-
ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਸੀ?
-
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਆਰੰਭਿਕ ਨਾਮ ਕੀ ਸੀ?
-
ਕਿਸ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਵਾਇਆ?
-
“ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਬਾਬਾ” ਕਿਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਭਾਗ – C (6 × 3 = 18 ਅੰਕ)
(ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ – ਭਾਗ A ਤੋਂ 3 ਅਤੇ ਭਾਗ B ਤੋਂ 3, ਹਰ ਇੱਕ 20–25 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ)
ਭਾਗ A
16. ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਿਆਨ ਕਰੋ।
17. ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਬਾਰੇ ਛੋਟਾ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
18. ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਇਸਤਰੀ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਲਿਖੋ।
19. ਉਦਾਸੀ ਮੱਤ ਬਾਰੇ ਛੋਟਾ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
20. ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰੋ।
ਭਾਗ B
21. ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ ਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਛੋਟਾ ਨੋਟ।
22. ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
23. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
24. ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ।
25. ਗੁਰੂ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਬਾਰੇ ਛੋਟਾ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
ਭਾਗ – D (2 × 6 = 12 ਅੰਕ)
(ਸਰੋਤ/ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ – ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ 6 ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ, 1 ਅੰਕ ਪ੍ਰਤੀ)
26. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ:
“ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸੰਕਲਨ 1721 ਈ. ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਮਣੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ, ਅਕਾਲ ਉਸਤਤ, ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ, ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਪੱਤਰ ਹੈ।”
ਪ੍ਰਸ਼ਨ:
(i) ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੰਕਲਨ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ?
(ii) ਕਿਹੜੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਕਲਨ ਹੋਇਆ?
(iii) ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਦੋ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸੋ।
(iv) ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ ਕੀ ਹੈ?
(v) ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਕੀ ਹੈ?
(vi) ਜ਼ਫਰਨਾਮਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ?
ਭਾਗ – E (4 × 5 = 20 ਅੰਕ)
(ਵੱਡੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ – ਭਾਗ A ਤੋਂ 2 ਅਤੇ ਭਾਗ B ਤੋਂ 2, ਹਰ ਇੱਕ 80–100 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ)
ਭਾਗ A
27. 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
ਜਾਂ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
-
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
ਜਾਂ
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
ਭਾਗ B
29. ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
ਜਾਂ
ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
-
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
ਜਾਂ
ਗੁਰੂ ਹਰ ਰਾਏ ਜੀ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
ਭਾਗ – F (ਨਕਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ = 15 ਅੰਕ)
(5 + 5 + 5 = 15)
-
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ’ਤੇ ਦਰਸਾਓ:
(a) ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ 4 ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨ (5 ਅੰਕ)
(b) ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀਆਂ 4 ਲੜਾਈਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨ (5 ਅੰਕ)
(c) ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 3 ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ 10–15 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੋ (5 ਅੰਕ)
📌 ਕੁੱਲ = 80 ਅੰਕ
