ਜਮਾਤ : ਗਿਆਰਵੀਂ
ਵਿਸ਼ਾ : ਇਤਿਹਾਸ
ਸਮਾਂ : 3 ਘੰਟੇ
ਕੁੱਲ ਅੰਕ : 80
ਭਾਗ (ੳ) – ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ
- ਰਚਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ ਦੱਸੋ –
(i) ਰਿਗਵੇਦ (ii) ਸਾਮਵੇਦ (iii) ਯਜੁਰਵੇਦ (iv) ਅਥਰਵਵੇਦ
- (ੳ) (i)(ii)(iii)(iv)
- (ਅ) (ii)(i)(iv)(iii)
- (ੲ) (i)(iii)(iv)(ii)
- (ਸ) (ii)(iii)(i)(iv)
- (A) ਇਹ ਸਥਾਨ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੈ।
(B) ਇਸ ਸਥਾਨ ਦੀ ਖੋਜ ਡੀ.ਆਰ. ਸਾਹਨੀ ਨੇ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਸਥਾਨ ਹੈ –
- (ੳ) ਰੋਪੜ
- (ਅ) ਸੰਘੋਲ
- (ੲ) ਸਨੇਤ
- (ਸ) ਹੜੱਪਾ
- ਆਰੀਆ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸ ਸਬੰਧੀ ਕਿਹੜਾ ਜੋੜ ਠੀਕ ਹੈ?
- (ੳ) ਸਪਤ ਸਿੰਧੂ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ – ਸੰਪੂਰਨਾਨੰਦ
- (ਅ) ਤਿੱਬਤ – ਸਵਾਮੀ ਦਿਆਨੰਦ
- (ੲ) ਤਿੱਬਤ – ਸਵਾਮੀ ਦਿਆਨੰਦ
- (ਸ) ਯੂਰਾਲ ਪਰਬਤ – ਮੈਕਸਮੂਲਰ
- ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹੈ?
- (ੳ) ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ 23ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਰਿਸ਼ਭਦੇਵ ਸਨ।
- (ਅ) ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ 23ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਮਹਾਵੀਰ ਸਨ।
- (ੲ) ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ 23ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਵਿਮਲ ਸਨ।
- (ਸ) ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ 23ਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਗੌਤਮ ਸਨ।
- ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- (ੳ) ਸਮੇਰ ਸਭਿਆਚਾਰ
- (ਅ) ਹੜੱਪਾ ਸਭਿਆਚਾਰ
- (ੲ) ਕਾਸ਼ੀ ਸਭਿਆਚਾਰ
- (ਸ) ਵੇਦਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ
- ਮੌਰਿਆ ਕਾਲ ਸਬੰਧੀ ਸਹੀ ਕਥਨ ਦੱਸੋ –
- (ੳ) ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਤਕਸ਼ਸ਼ਿਲਾ ਸੀ।
- (ਅ) ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਥੁਰਾ ਸੀ।
- (ੲ) ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉਜੈਨ ਸੀ।
- (ਸ) ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਮੌਰਿਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਾਟਲੀਪੁਤਰ ਸੀ।
- ਗੁਪਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ ਦੱਸੋ –
(i) ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਪਹਿਲਾਂ (ii) ਸਮੁਦਰਗੁਪਤ (iii) ਸ਼੍ਰੀਗੁਪਤ (iv) ਚੰਦਰਗੁਪਤ ਦੂਜਾ
- (ੳ) (i)(ii)(iii)(iv)
- (ਅ) (ii)(i)(iv)(iii)
- (ੲ) (iii)(i)(ii)(iv)
- (ਸ) (ii)(iii)(i)(iv)
- ਜੋੜ ਮਿਲਾਓ :
1. ਸ਼ੁੰਗ – (i) ਗੌਤਮੀਪੁਤ੍ਰ ਸਾਤਕਰਣੀ
2. ਕੁਸ਼ਾਣ – (ii) ਪਸ਼ਯਮਿਤ੍ਰ
3. ਸਾਤਵਾਹਨ – (iii) ਮੌਰਿਆ
4. ਅਸ਼ੋਕ – (iv) ਕਣਿਸ਼ਕ- (ੳ) (iii)(iv)(i)(ii)
- (ਅ) (ii)(i)(iv)(iii)
- (ੲ) (i)(ii)(iii)(iv)
- (ਸ) (iv)(iii)(ii)(i)
- ਗਲਤ ਜੋੜ ਦੱਸੋ :
ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ – ਕੌਟਿਲਯ
ਮੁਦ੍ਰਾਰਾਕਸ਼ਸ – ਵਿਸਾਖਦੱਤ
ਨਾਗਾਨੰਦ – ਕਾਲੀਦਾਸ
ਹਰਸ਼ਚਰਿਤ – ਬਾਣਭੱਟ - ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ ਦੱਸੋ –
(i) ਖਿਲਜੀ ਵੰਸ਼ (ii) ਗੁਲਾਮ ਵੰਸ਼ (iii) ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼ (iv) ਤਖ਼ਲਕ ਵੰਸ਼
- (ੳ) (i)(ii)(iii)(iv)
- (ਅ) (ii)(i)(iv)(iii)
- (ੲ) (i)(iii)(iv)(ii)
- (ਸ) (ii)(iii)(i)(iv)
ਅੰਕ : 1×10 = 10
ਭਾਗ (ਅ) – ਛੋਟੇ ਉੱਤਰ
- ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਕਿਸ ਵੇਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਸੀ?
- ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ?
- ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕੀ ਨਾਮ ਸੀ?
- ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖੋ।
- ਭਾਰਤ ਦਾ ਨੇਪੋਲੀਅਨ ਕਿਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਪਾਲ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਕੌਣ ਸੀ?
- ਪ੍ਰਥਵੀਰਾਜ ਰਾਸੋ ਕਿਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ?
- ਕਨਿਸ਼ਕ ਕਿਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ?
- ਬਾਹਮਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੱਸੋ।
- ਵਿਜੇ ਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸੋ।
ਅੰਕ : 1×10 = 10
ਭਾਗ (ੲ) – ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਉੱਤਰ (30–35 ਸ਼ਬਦ)
ਕੋਈ ਪੰਜ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰੋ: ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਵਿਚੋਂ 2 ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ
(A)
- ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਦੱਸੋ।
- ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਮਿਤੀ ਤੇ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
- ਤ੍ਰੈ ਰਤਨ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
- ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਧੰਮ ਤੇ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
(B)
- ਹਿਊਨਸਾਂਗ ਕੌਣ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਕਿਸਦੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਆਇਆ?
- ਤ੍ਰਿਪੱਖੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੇ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
- ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨ ਤੇ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
- ਚਾਲੀਸਾ ਤੇ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
ਅੰਕ : 3×5 = 15
Follow Our WhatsApp Channels
Stay informed with the latest updates by joining our official WhatsApp channels.
PUNJAB NEWS ONLINE
Get real-time news and updates from Punjab directly on your phone.
Follow PUNJAB NEWS ONLINE
Department of School Education
Receive official announcements and information from the Department of School Education.
Follow Dept. of School Education
Please ensure you have the latest version of WhatsApp installed to access these channels. Links open in a new tab.
ਭਾਗ (ਸ) – ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਕੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਓ
ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਟੈਕਸਿਲਾ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ, ਥਾਨੇਸ਼ਵਰ, ਮਥੁਰਾ, ਅਯੁਧਿਆ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਕੇਸਾਤੀ, ਕਪਿਲਵਸਤੂ, ਬਨਾਰਸ, ਵੈਸ਼ਾਲੀ, ਗਯਾ ਆਦਿ ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤੂਪਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਤੂਪ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਅੱਜ ਕੁਝ ਹੀ ਸਤੂਪ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੰਡਰ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭੋਪਾਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਾਂਚੀ ਦਾ ਸਤੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਸਤੂਪ ਦੀ ਉਚਾਈ 77.5 ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਵਿਆਸ (diameter) 110 ਫੁੱਟ ਹੈ।ਇਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਕਿ ਪੱਥਰ ਦੀ ਛਤਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਸਥਾਨਾ ਉੱਤੇ ਕਈ ਚਿੱਤਰ ਅੰਕਿਤ ਹਨ, ਜੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਚੀ ਦਾ ਸਤੂਪ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਮਾਰਤੀ ਖੰਡਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਤੂਪ ਭਾਰਹੁਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਸ 68 ਫੁੱਟ ਸੀ। ਇਹ ਸਤੂਪ ਹੁਣ ਬਿਲਕੁਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।- ਸਾਂਚੀ ਦੇ ਸਤੂਪ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਵਿਆਸ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?
- ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਕਿੱਥੇ–ਕਿੱਥੇ ਸਤੂਪ ਬਣਵਾਏ?
- ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਇਮਾਰਤੀ ਖੰਡਰ ਕਿਹੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਤਪ ਕਿੱਥੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ?
- ਸਾਂਚੀ ਦਾ ਸਤੂਪ ਕਿਸ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ?
(B) ਸਲਤਨਤ ਕਾਲੀਨ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਨਗਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਗਰ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਸੁਨਾਮ। ਸੁਨਾਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਨਗਰ ਹੈ। ਪੁਰਾਣਾ ਨਗਰ ਸਾਇਦ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਸਲਤਨਤ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬੜਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਊਠ ਦੀ ਕੁਹਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ ਵੇਖਿਆ ਤਾ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾ ਸੁਨਾਮ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਨਾਮ ਅਰਬੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਊਠ ਦਾ ਕੁਹਾਨ। ਸੁਲਤਾਨ ਸ਼ਮਸ -ਉਦ-ਦੀਨ ਇਲਤੁਤਮਿਸ ਨੇ ਇਹ ਨਗਰ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਸੇਵਾਦਾਰ ਸੇਚ ਖ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗੀਰ ਵਜੋਂ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੇਰ ਖਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਉਪਰੰਤ ਗਿਆਸ - ਉਦ - ਦੀਨ ਬਲਬਨ ਨੇ ਸਮਾਣੇ ਸਮੇਤ ਇਹ ਨਗਰ ਤਿਮਰ ਖ਼ਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਬੁਗਰਾ ਖਾਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ ਦਿੱਤਾ । ਫੀਰੋਜਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਨੇ ਇੱਕ ਨਹਿਰ ਪੁਟਵਾਈ ਜਿਹੜੀ 1360 ਈ. ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦ ਅਤੇ ਮਨਸੂਰਪੁਰ ( ਛੋਟਾ ਵਾਲਾ ) ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ ਇਸ ਨਗਰ ਤੱਕ ਪੁੱਜਦੀ ਸੀ । 1398 ਈ. ਵਿੱਚ ਤੀਮੂਰ ਨੇ ਸੁਨਾਮ ਦਾ ਕਸਬਾ ਲੁੱਟਿਆ।
- ਸਾਨਾਮ ਕਿਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ?
- ਮਨਸੂਰਪੁਰ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?
- ਕਿਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਨਾਮ ਤਮੁਰ ਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ?
- ਫਿਰੋਜ਼ਸ਼ਾਹ ਤੁਗਲਕ ਨੇ ਕਿਹੜੀ ਨਹਿਰ ਪੁੱਟਵਾਈ ਸੀ?
- ਸ਼ੇਰ ਖਾਂ ਕਿਸ ਦਾ ਸੇਵਾਦਾਰ ਸੀ?
ਅੰਕ : 1×5 + 1×5 = 10
ਭਾਗ (ਹ) – ਲੰਮੇ ਉੱਤਰ (100–150 ਸ਼ਬਦ)
(A) ਕੋਈ ਦੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰੋ:
- ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਨਗਰ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
- ਅਸ਼ਟਮਾਰਗ ਤੇ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
- ਗੁਪਤ ਕਾਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੁਵਰਨ ਕਾਲ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਹਰਸ਼ਵਰਧਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ।
(B) ਕੋਈ ਦੋ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰੋ:
- ਸਾਮੰਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੱਸੋ।
- ਬਲਬਨ ਦੀ ਲਹੂ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
- ਅਲਾਉਦਦੀਨ ਖਿਲਜੀ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰੋ।
- ਵਿਜੇਨਗਰ ਸਾਮਰਾਜ ਅਧੀਨ ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ?
ਅੰਕ : 5+5 +5 +5 = 20
ਭਾਗ (ਕ) – ਮਾਨਚਿੱਤਰ ਕਾਰਜ
- ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਕੋਈ ਪੰਜ ਸਥਾਨ ਦਰਸਾਓ। (10 ਅੰਕ)
- ਦਰਸਾਏ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ 25–30 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ। (5 ਅੰਕ)
ਜਾਂ
- ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਦਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਰਸਾਓ। (10 ਅੰਕ)
- ਦਰਸਾਏ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ 25–30 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ। (5 ਅੰਕ)
