ਸਮਾਜਿਕ ਸਿੱਖਿਆ - ਸੈੱਟ 3 (ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ)
ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਅਗਲੇ 30 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ।
1. ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਤੀਖਣ ਬਿੰਦੂ (Hot-spots) ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਇਹ ਉਹ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਜੈਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 4 ਮੁੱਖ ਹੌਟ-ਸਪੋਟ ਹਨ।
2. ਚਰਨੋਬੇਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਕਾਂਡ ਕਿੱਥੇ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ?
ਚਰਨੋਬੇਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਕਾਂਡ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ।
3. 'ਆਰਥਿਕ ਵਾਧਾ' (Economic Growth) ਕੀ ਹੈ?
ਇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ।
4. 'ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ' (Economic Development) ਕੀ ਹੈ?
ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਗੁਣਾਤਮਕ (ਸਮਾਜਿਕ, ਨੈਤਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ) ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
5. HYV ਸੀਡਜ਼ (Seeds) ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
HYV ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ 'ਹਾਈ ਯੀਲਡਿੰਗ ਵੈਰਾਇਟੀ' (High Yielding Variety) ਭਾਵ ਵੱਧ ਝਾੜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬੀਜ।
6. ਚਾਹ ਅਤੇ ਕੌਫ਼ੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹਨ?
ਇਹ ਪੇਅ ਪਦਾਰਥ (Beverage) ਅਤੇ ਨਕਦ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹਨ।
7. ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਟਸਨ ਉਤਪਾਦਕ ਇਲਾਕਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਸੁੰਦਰਬਨ (ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ) ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਟਸਨ ਉਤਪਾਦਕ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।
8. ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸਨਅਤਾਂ (Basic Industries) ਕਿਹੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਉਹ ਸਨਅਤਾਂ ਜੋ ਅਜਿਹਾ ਮਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦੂਜੀਆਂ ਸਨਅਤਾਂ ਲਈ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਹਾ ਅਤੇ ਇਸਪਾਤ ਉਦਯੋਗ।
9. BHEL ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?
BHEL ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ 'ਭਾਰਤ ਹੈਵੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਲਿਮਟਿਡ' (Bharat Heavy Electricals Limited) ਹੈ।
10. ਈਕੋਟੋਨ (Ecotone) ਕਿਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਦੋ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਤਬਦੀਲੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਈਕੋਟੋਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
11. ਲੋਹੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਿਸਮ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?
ਮੈਗਨੇਟਾਈਟ (Magnetite) ਲੋਹੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 70% ਤੱਕ ਲੋਹ ਅੰਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12. ਸਰਵਜਨਕ ਵਿੱਤ (Public Finance) ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਇਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਖਰਚ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13. ਰਾਜਕੋਸ਼ੀ ਨੀਤੀ (Fiscal Policy) ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ, ਖਰਚ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜਕੋਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
14. ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਖੇਤਰ (Primary Sector) ਦੀਆਂ ਦੋ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿਓ।
ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਖਾਣਾਂ ਖੋਦਣਾ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਹਨ।
15. 'ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਤਰਭੁੱਜ' (Golden Quadrilateral) ਕੀ ਹੈ?
ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ (ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ, ਚੇਨੱਈ, ਕੋਲਕਾਤਾ) ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਛੇ ਮਾਰਗੀ ਹਾਈਵੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ।
16. 'ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੂਹਰਾ' (Ruhr of India) ਕਿਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਦਮੋਦਰ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੂਹਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
17. ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨੀਂਹ ਕਿਸਨੇ ਰੱਖੀ?
ਬਹਿਲੋਲ ਖਾਂ ਲੋਧੀ ਨੇ 1451 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਲੋਧੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਸੀ।
18. ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ।
ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਵਾਰ ਆਸਾ, ਵਾਰ ਮਲ੍ਹਾਰ ਅਤੇ ਵਾਰ ਮਾਝ।
19. ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬਾਉਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਿਸਨੇ ਕਰਵਾਇਆ?
ਤੀਜੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ 1559 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਵਾਇਆ।
20. 'ਤਿੱਕੜੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ' ਦਾ ਕਾਲ ਕਿਹੜਾ ਸੀ?
1792 ਤੋਂ 1797 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਤਿੱਕੜੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ (ਰਾਜ ਕੌਰ, ਸਦਾ ਕੌਰ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਲਖਪਤ ਰਾਏ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
21. ਭੈਰੋਵਾਲ ਦੀ ਸੰਧੀ ਕਦੋਂ ਹੋਈ?
ਭੈਰੋਵਾਲ ਦੀ ਸੰਧੀ 16 ਦਸੰਬਰ 1846 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ।
22. ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 'ਮਾਲਵਾ' ਖੇਤਰ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਦਰਿਆ ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਘੱਗਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਮਾਲਵਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
23. ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖਤਾ (Secularism) ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
24. ਸੰਸਦੀ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਸ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਸੰਸਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
25. ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ ਕਿੰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ 25 ਸਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
26. ਸਮਵਰਤੀ ਸੂਚੀ (Concurrent List) ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਇਹ ਉਹ ਸੂਚੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੋਵੇਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
27. 'ਗੁੱਟ ਨਿਰਲੇਪਤਾ' (Non-Alignment) ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੈਨਿਕ ਗੁੱਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਉਣ ਨੂੰ ਗੁੱਟ ਨਿਰਲੇਪਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
28. ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਕੁੱਲ 15 ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (5 ਸਥਾਈ ਅਤੇ 10 ਅਸਥਾਈ)।
29. ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ 'ਅਭਿਲੇਖਾ ਅਦਾਲਤ' ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਲਈ ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
30. ਲੋਕ ਮੱਤ (Public Opinion) ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਲੋਕ ਮੱਤ ਤੋਂ ਭਾਵ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੀ ਉਹ ਰਾਇ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹੋਵੇ।
