ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੰਕਟ: ਨੀਟ ਨੂੰ ਜੇਈਈ ਨਾਲੋਂ ਲੀਕ ਕਰਨਾ ਕਿਉਂ ਸੌਖਾ ਹੈ: ਡਾ ਵਿਜੈ ਗਰਗ

 ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੰਕਟ: ਨੀਟ ਨੂੰ ਜੇਈਈ ਨਾਲੋਂ ਲੀਕ ਕਰਨਾ ਕਿਉਂ ਸੌਖਾ ਹੈ

ਡਾ ਵਿਜੈ ਗਰਗ 

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਮਤਿਹਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਇਹ ਲੱਖਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ, ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਬਣਨ ਲਈ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਹਨ — ਨੀਟ (ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਲਿਜ਼ਬਿਲਟੀ ਕਮ ਐਂਟ੍ਰੈਂਸ ਟੈਸਟ) ਅਤੇ ਜੇਈਈ (ਜਾਇੰਟ ਐਂਟ੍ਰੈਂਸ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨੇਸ਼ਨ)।

ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਲੱਖਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਜਦੋਂ ਵੀ “ਪੇਪਰ ਲੀਕ” ਜਾਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਘਪਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਨੀਟ ਦਾ ਨਾਮ ਵੱਧ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਜੇਈਈ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਸੰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਢਾਂਚੇ, ਤਕਨੀਕੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਵਿਵਸਥਾ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਮੋਡ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਦਬਾਅ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵੱਧਦਾ ਦਬਾਅ

ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ।

ਅੱਜ:

ਨੀਟ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ 22 ਤੋਂ 25 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।

ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਟਾਂ ਸੀਮਿਤ ਹਨ।

ਕੋਚਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਸੀਟ ਲਈ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨਾਲ:

ਸਮਾਜਕ ਮਾਣ,

ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ,

ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਫੀਸ ਜੁੜੀ ਹੋਵੇ,

ਤਾਂ ਗਲਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਵਧਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਨੀਟ ਅਤੇ ਜੇਈਈ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ

1. ਨੀਟ ਅਜੇ ਵੀ ਆਫਲਾਈਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੈ

ਨੀਟ ਪੈਨ-ਪੇਪਰ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ:

ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਛਪਦੇ ਹਨ,

ਲੱਖਾਂ ਕਾਪੀਆਂ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ,

ਸਟੋਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ,

ਫਿਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਜਟਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਹਰ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ:

ਕੋਈ ਪੈਕੇਟ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ,

ਫੋਟੋ ਖਿੱਚ ਸਕਦਾ ਹੈ,

ਵਟਸਐਪ ਜਾਂ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ,

ਜਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵੇਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਭੌਤਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ “ਲੀਕ” ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

2. ਜੇਈਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੈ

ਜੇਈਈ ਮੈਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਬੇਸਡ ਟੈਸਟ  ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ:

ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਰਵਰ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ,

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਹੀ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਖੁਲ੍ਹਦੇ ਹਨ,

ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਛਪਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ,

ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਨਾਲ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਪੇਪਰ — ਨੀਟ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ

ਨੀਟ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ:

ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ,

ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਿਫਟ,

ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ: ਜੇ ਇੱਕ ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਜੇਈਈ ਵਿੱਚ:

ਕਈ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ,

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,

ਨਾਰਮਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਕਾਰਨ ਜੇ ਇੱਕ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ ਹੋਵੇ ਵੀ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ

ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰਾਂ ਦੀ ਛਪਾਈ ਅਤੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ

ਨੀਟ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ:

ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਦੇ ਹਨ,

ਸੀਲਬੰਦ ਪੈਕੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,

ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ:

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,

ਕਈ ਏਜੰਸੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ,

ਮਨੁੱਖੀ ਦਖ਼ਲ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਦਖ਼ਲ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਗੁਪਤਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਦਬਾਅ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ, ਇਕ ਸਮਾਜਕ ਪਛਾਣ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਕਾਰਨ:

ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ,

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਾਲਾਂ ਕੋਚਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ,

ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ “ਡਰਾਪ” ਲੈ ਕੇ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ,

ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸੀਟ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਖੋਜਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਥੋਂ “ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਮਾਫੀਆ” ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕੋਚਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌੜ

ਕੋਟਾ, ਦਿੱਲੀ, ਪਟਨਾ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਚਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ:

ਟਾਪਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ,

ਰੈਂਕ ਅਤੇ ਚੋਣ ਦਰ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ,

ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ:

ਕੁਝ ਗਿਰੋਹ ਪੇਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਵਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ,

ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਦੇ ਬਦਲੇ “ਗਾਰੰਟੀ” ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੇ ਕੋਚਿੰਗ ਸੰਸਥਾਨ ਅਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌੜ ਕਈ ਵਾਰ ਗਲਤ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਤਕਨੀਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ

ਜੇਈਈ ਵਿੱਚ:

ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਐਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ,

ਰੈਂਡਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨ,

ਆਨਲਾਈਨ ਮਾਨੀਟਰਿੰਗ,

ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕ੍ਰਮ

ਵਰਗੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜਦਕਿ ਨੀਟ ਵਿੱਚ:

ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਪੇਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,

ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਛਪੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,

ਅਤੇ ਉਹ ਭੌਤਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੀਕ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨੀਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ?

ਇਹ ਸਵਾਲ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਜਵਾਬ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ:

ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ,

ਕਈਆਂ ਕੋਲ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,

ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਜੇ ਨੀਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਬੀਟੀ ਮੋਡ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ:

ਲੱਖਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਚਾਹੀਦੇ ਹੋਣਗੇ,

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ,

ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ:

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਦੇ ਪੇਪਰਾਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲਤਾ ‘ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ,

ਨਾਰਮਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ

ਇੱਕ ਪਾਸੇ:

ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਟੈਸਟ ਦੇ ਆਦੀ ਹਨ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ:

ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।

ਇਸ ਕਾਰਨ ਨੀਤੀ ਨਿਰਧਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ: ਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਸਭ ਲਈ ਸਮਾਨ ਮੌਕਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ 

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਿਸਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਉਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ।

ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ:

ਕਿਸੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ,

ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਲਗਾਇਆ,

ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਸਮਾਜਕ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।

ਅਤੇ ਫਿਰ:

ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਆ ਜਾਵੇ,

ਨਤੀਜੇ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ,

ਜਾਂ ਮੁੜ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲੇ।

ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਕ ਨਹੀਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਵੀ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ।

ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਅਸਰ

ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ:

ਚਿੰਤਾ,

ਡਰ,

ਅਸੁਰੱਖਿਆ,

ਨਿਰਾਸ਼ਾ

ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲੋਂ “ਸਿਸਟਮ” ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹੱਲ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?

1. ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੀਬੀਟੀ ਮੋਡ ਵੱਲ ਬਦਲਾਅ

ਨੀਟ ਨੂੰ ਕਦਮਬੰਦ ਢੰਗ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

2. ਕਈ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆ

ਇੱਕੋ ਪੇਪਰ ਦੀ ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਿਫਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

3. ਏਆਈ ਅਧਾਰਿਤ ਨਿਗਰਾਨੀ

ਸੰਦੇਹਜਨਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਣ ਲਈ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

4. ਕੜੀ ਸਜ਼ਾ

ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਮਾਫੀਆ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਵੇ।

5. ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੱਧ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼

ਨੀਟ ਨੂੰ ਜੇਈਈ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਲੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ:

ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਆਫਲਾਈਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੈ,

ਇਸ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,

ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,

ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਦਖ਼ਲ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੇਈਈ ਦੀ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੇਪਰ ਲੀਕ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਪਰ ਅਸਲ ਹੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਤਕਨੀਕ ਨਹੀਂ। ਲੋੜ ਹੈ:

ਇਮਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ,

ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੁਰੱਖਿਆ,

ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ,

ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ।

ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਡਾ ਵਿਜੈ ਗਰਗ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਲਮਨਵੀਸ਼ ਮਲੋਟ ਪੰਜਾਬ