ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ: ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਡੀ.ਈ.ਓ. ਦੇ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੋਧ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ 12 ਸਤੰਬਰ 2025 ਨੂੰ 'ਪੰਜਾਬ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸਰਵਿਸ (ਸਕੂਲ ਐਂਡ ਇੰਸਪੈਕਸ਼ਨ ਜਨਰਲ ਕੈਡਰ) ਗਰੁੱਪ-ਏ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮ, 2018' ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸੋਧਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਨਵਾਂ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਆਮ ਕੈਡਰ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰ ਏਰੀਆ ਕੈਡਰ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ 'ਏ' ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ।
1. 'ਅਧਿਆਪਕ' (Teacher) ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ 'ਅਧਿਆਪਕ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਾਰੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ:
- ਈ.ਟੀ.ਟੀ. (ETT), ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (HT) ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (CHT)
- ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਜੂਕੇਟਰ ਟੀਚਰ (ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ) ਅਤੇ ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟ ਟੀਚਰ
- ਮਾਸਟਰ/ਮਿਸਟ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰਾਰ
- ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ (BPEO)
- ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰ/ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ/ਹੈੱਡਮਿਸਟ੍ਰੈਸ
2. ਵਿਭਾਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ਰਤ (Departmental Examination)
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ:
- ਹਰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ (ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ) ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ (Deputy DEO) ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵਿਭਾਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।
- ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
3. ਨਿਯੁਕਤੀ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਫਾਰਮੂਲਾ
ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਡੀ.ਈ.ਓ. ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਭਰਤੀ ਦਾ ਕੋਟਾ 25% ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਅਤੇ 75% ਤਰੱਕੀ (Promotion) ਰਾਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 75% ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੋਟੇ ਦੀ ਵੰਡ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗੀ:
| ਸ਼੍ਰੇਣੀ | ਕੋਟਾ (%) | ਲੋੜੀਂਦਾ ਤਜਰਬਾ |
|---|---|---|
| ਲੈਕਚਰਾਰ (Lecturers) | 70 ਫੀਸਦੀ | 05 ਸਾਲ ਬਤੌਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਜਰਬਾ। |
| ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ/ਹੈੱਡਮਿਸਟ੍ਰੈਸ | 20 ਫੀਸਦੀ | 04 ਸਾਲ ਬਤੌਰ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਜਰਬਾ। |
| ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰ | 10 ਫੀਸਦੀ | 05 ਸਾਲ ਬਤੌਰ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਜਰਬਾ। |
4. ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ
ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਡੀ.ਈ.ਓ. ਬਣਨ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕੋਲ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਯੋਗਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:
- ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ: ਆਰਟਸ, ਸਾਇੰਸ, ਕਾਮਰਸ ਜਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50% ਅੰਕਾਂ (ਰਾਖਵੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ 45%) ਨਾਲ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ।
- ਬੀ.ਐੱਡ. (B.Ed): ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਐੱਡ. ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ (ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ/ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ)।
- ਤਜਰਬਾ: ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ 'ਅਧਿਆਪਕ' 7 ਸਾਲ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਤਜਰਬਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
- ਭਾਸ਼ਾ: ਦਸਵੀਂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ਾ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
5. ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ
ਨਵੇਂ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
- ਜਨਰਲ ਕੈਡਰ: ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ 1439 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 1450 ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
- ਬਾਰਡਰ ਕੈਡਰ: ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ 491 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 495 ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸਿੱਟਾ: ਇਹ ਸੋਧਾਂ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਤਿਆਰੀ ਮੁਕੰਮਲ ਰੱਖਣ।
ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਰ ਛੋਟੀ-ਵੱਡੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਸਾਡੇ ਬਲੌਗ ਨੂੰ ਫਾਲੋ ਕਰਨਾ ਨਾ ਭੁੱਲਣਾ!
