ਪੰਜਾਬ ਬਜਟ 2026-27 ਦਾ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ : ਸਬਸਿਡੀਆਂ, ਤਨਖਾਹਾਂ, ਬਕਾਏ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੀ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਰਿਪੋਰਟ

💰 ਪੰਜਾਬ ਬਜਟ 2026-27 ਦਾ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ: ਪੈਸਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਗਾ?

ਸਬਸਿਡੀਆਂ, ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ, ਬਕਾਏ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖੀ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਰਿਪੋਰਟ

ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਲਈ ਕੁੱਲ ਬਜਟ: 2,60,437 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ

📈 ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਰੋਤ (Money Comes: ਪੈਸਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਵੇਗਾ?)

ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ (Total Revenue Receipts) 1,26,190 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

• ਆਪਣਾ ਟੈਕਸ ਮਾਲੀਆ (Own Tax Revenue): 70,851 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (ਸੂਬੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਟੈਕਸ ਆਮਦਨ)
• ਕੇਂਦਰੀ ਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ (Central Tax Share): 30,464 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (16ਵੇਂ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ)
• ਗੈਰ-ਟੈਕਸ ਮਾਲੀਆ (Non-Tax Revenue): 15,687 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ
• ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਗ੍ਰਾਂਟ (Grant-in-Aid): 9,188 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ
• ਜੀ.ਐਸ.ਟੀ. ਮਾਲੀਆ (GST Revenue): ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ 32,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵੱਡਾ ਟੀਚਾ ਮਿਥਿਆ ਹੈ।
• ਸਟੈਂਪ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ: ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ 9,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ।
• ਆਬਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ (Excise & Mining): ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਆਬਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ 53,122 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਈਨਿੰਗ ਦੀ ਆਮਦਨ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਕੇ 500 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

📉 ਖਰਚੇ ਅਤੇ ਅਲਾਟਮੈਂਟ (Money Goes: ਪੈਸਾ ਕਿੱਥੇ ਖਰਚ ਹੋਵੇਗਾ?)

1. ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਅਤੇ ਬਕਾਏ (Salaries & Arrears)

• ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੇਵੇਂ ਤਨਖਾਹ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਬਕਾਏ (6th Pay Commission Arrears) ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਲਈ ਵੱਡਾ ਪੈਸਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਪੈਂਡਿੰਗ 14,191 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਦੇਣਦਾਰੀ ਨੂੰ ਕਲੀਅਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਵਿੱਚ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਰਾਂ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।

2. ਸਬਸਿਡੀਆਂ (Subsidies & Direct Cash Transfers)

• ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਮੁਫ਼ਤ ਬਿਜਲੀ: ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ 300 ਯੂਨਿਟ ਮੁਫ਼ਤ ਬਿਜਲੀ ਲਈ 7,715 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
• ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਕਦ ਸਹਾਇਤਾ (Cash Transfer): 'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਾਵਾਂ-ਧੀਆਂ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਜਨਾ' ਤਹਿਤ ਹਰ ਔਰਤ ਨੂੰ 1000/1500 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਦੇਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਜਟ 9,300 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਸਬਸਿਡੀ: ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਸਤੀ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਰਿਆਇਤਾਂ ਲਈ 500 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਮੁਫ਼ਤ ਬੱਸ ਸਫ਼ਰ: ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸਬਸਿਡੀ ਲਈ 600 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
• ਪਰਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਬਸਿਡੀ: ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਲੀ ਸਾਂਭਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ 'ਤੇ 50-80% ਸਬਸਿਡੀ ਦੇਣ ਲਈ 600 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ।

3. ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ (Loans & Debt Management)

• ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਬੋਝ ਘਟਾਇਆ: ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ-ਜੀ.ਐਸ.ਡੀ.ਪੀ. (Debt-to-GSDP) ਅਨੁਪਾਤ ਮਾਰਚ 2022 ਦੇ 48.25% ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ ਹੁਣ 44.47% ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
• ਕਰਜ਼ਾ ਮੋੜਨ ਲਈ ਫੰਡ (Sinking Funds): ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਸੋਲੀਡੇਟਿਡ ਸਿੰਕਿੰਗ ਫੰਡ (CSF) ਵਿੱਚ 1,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਗਾਰੰਟੀ ਰਿਡੈਂਪਸ਼ਨ ਫੰਡ (GRF) ਵਿੱਚ ਵੀ 1,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ।

4. ਪੂੰਜੀਗਤ ਖਰਚੇ (Capital Expenditure/Infrastructure)

• ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਕੂਲ, ਹਸਪਤਾਲ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਵਰਗੇ ਪੱਕੇ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ (Capital Expenditure) ਲਈ 18,381 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚੇ ਜਾਣਗੇ।
• ਸਿੱਖਿਆ ਖੇਤਰ: 19,279 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ।
• ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ: 6,879 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ।
• ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ: 15,377 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ।

💡 ਸਿੱਟਾ: ਇਸ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਆਮਦਨ (GST, ਐਕਸਾਈਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਈਨਿੰਗ) ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਰਚਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬਸਿਡੀਆਂ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਨਕਦ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਬਕਾਏ ਚੁਕਾਉਣ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਹੈ!