________________________________________
ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ 2009 ਕੀ ਹੈ? RTE ਐਕਟ 2009 ਕੀ ਹੈ?
ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ, 2009 ਰਾਜ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ 6 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਐਕਟ 2005 ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਬਿੱਲ ਦਾ ਸੋਧਿਆ ਰੂਪ ਹੈ। ਸਾਲ 2002 ਵਿੱਚ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 86ਵੀਂ ਸੋਧ ਦੁਆਰਾ, ਧਾਰਾ 21ਏ ਦੇ ਭਾਗ 3 ਦੁਆਰਾ 6 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
,
• RTE ਐਕਟ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
• ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ 86ਵੀਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਦੁਆਰਾ 2002 ਵਿੱਚ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਦੇਸ਼- ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ 2009 ਦਾ ਉਦੇਸ਼ 6 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 12 ਦਸੰਬਰ 2002 ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ 86ਵੀਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਾਰਾ 21ਏ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਅਨੁਛੇਦ 21-ਏ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
• 20 ਜੁਲਾਈ 2009 ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 4 ਅਗਸਤ 2009 ਨੂੰ, ਆਰਟੀਈ ਐਕਟ ਬਿੱਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
• 26 ਅਗਸਤ 2009 ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ RTE ਐਕਟ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਹ ਐਕਟ ਬਣ ਗਿਆ.
ਆਰਟੀਈ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਾਮ - ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮੁਫਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਐਕਟ 2009 (ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ 2009)
ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ 2009 ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
Q1. ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਲਈ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ ਕਿੰਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ?
- (a) 40 ਘੰਟੇ
- (b) 45 ਘੰਟੇ
- (C) 50 ਘੰਟੇ
- (d) 55 ਘੰਟੇ
ਉੱਤਰ: (b)
ਸਵਾਲ 2. “ਮੁਫ਼ਤ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ”, ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?
- (a) ਲੋਕ ਸਭਾ
- (b) ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ
- (c) ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ
- (d) ਉਪਰੋਕਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ
ਉੱਤਰ: (c)
Q3. ਆਰਟੀਈ ਐਕਟ 2009 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਵੀ (1 ਤੋਂ 8) ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਖਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
- (a) 10%
- (b) 20%
- (c) 25%
- (d) 30%
ਉੱਤਰ: (a)
Q4. ਆਰ.ਟੀ.ਈ. ਐਕਟ 2009 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਸੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕੰਮ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ?
- (a) ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ
- (b) ਜਨਗਣਨਾ
- (c) ਪਲਸ ਪੋਲੀਓ ਮੁਹਿੰਮ
- (ਡੀ. ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ
ਉੱਤਰ: (c)
Q5. RTE ਐਕਟ 2009 ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਅਧਿਆਏ ਅਤੇ ਭਾਗ ਹਨ?
- (a) ਅਧਿਆਇ 7, ਸੈਕਸ਼ਨ 35 ਏ ਅਨੁਸੂਚੀ
- (b) ਅਧਿਆਇ 7, ਸੈਕਸ਼ਨ 38 ਏ ਅਨੁਸੂਚੀ
- (c) ਅਧਿਆਇ 8, 38 ਸੈਕਸ਼ਨ 2 ਅਨੁਸੂਚੀ
- (d) ਅਧਿਆਇ 8, 35 ਸੈਕਸ਼ਨ 2 ਅਨੁਸੂਚੀ
ਉੱਤਰ: (b)
Q6. RTE ਐਕਟ 2009 ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਧਾਰਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ TC ਦੇਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ?
- (a) ਸੈਕਸ਼ਨ 3
- (b) ਸੈਕਸ਼ਨ 4
- (c) ਸੈਕਸ਼ਨ 5
- (d) ਸੈਕਸ਼ਨ 6
ਉੱਤਰ: (c)
Q7. ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- (a) ਸੈਕਸ਼ਨ 19
- (b) ਸੈਕਸ਼ਨ 20
- (c) ਸੈਕਸ਼ਨ 21
- (d) ਕੋਈ ਨਹੀਂ
ਉੱਤਰ: (c)
Q8. ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮੰਗ ਕਿਸਨੇ ਕੀਤੀ?
- (a) ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ
- (b) ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ
- (c) ਦਾਦਾਭਾਈ ਨਰੋਜੀ
- (d) ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ
ਉੱਤਰ: (d)
Q9. ਸੈਕਸ਼ਨ 25 ਅਧੀਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਅਨੁਪਾਤ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
- (a) 1 ਸਾਲ ਵਿੱਚ
- (b) 2 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ
- (c) 3 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ
- (d) 4 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ
ਉੱਤਰ: (c)
Q10. RTE 2009 ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
- (a) ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੈਲੰਡਰ
- (b) 14 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਿਆ
- (c) ਖਾਨਾਬਦੋਸ਼ ਬੱਚੇ ਦਾ ਦਾਖਲਾ
- (d) ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ
ਉੱਤਰ: (b)
Q11. ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਕੁੱਲ 62 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਰਟੀਈ ਐਕਟ 2009 ਅਨੁਸਾਰ ਕਿੰਨੇ ਅਧਿਆਪਕ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣੇ ਪੈਣਗੇ।
- (a) 3 ਅਧਿਆਪਕ
- (b) 5 ਅਧਿਆਪਕ
- (c) 2 ਅਧਿਆਪਕ
- (d) ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ
ਉੱਤਰ: (a)
ਸਵਾਲ 12. ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ RTE ਐਕਟ ਕਦੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
- (a) 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 2009
- (b) 19 ਜੂਨ 2009
- (c) 20 ਜੁਲਾਈ 2009
- (d) 19 ਜੁਲਾਈ 2009
ਉੱਤਰ: (c)
Q13. 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਕੀ ਹੈ?
- (a) ਅੰਦਰਲੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣਾ
- (b) ਸਾਰੇ ਪੜ੍ਹੇ, ਸਾਰੇ ਵਧੇ
- (c) ਬੋਝ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਖਿਆ
- (d) ਸ਼ਬਦ ਯੋਜਨਾ ਸੋਸਾਇਟੀ
ਉੱਤਰ: (a)
Q14. RTE 2009 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀਟਾਂ ਰਾਖਵੀਆਂ ਹਨ।
- (a) 20%
- (b) 25%
- (c) 10%
- (d) ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ
ਉੱਤਰ: (b)
Q15. ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਤਹਿਤ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਕੀ ਹੈ?
- (a) 2:30
- (b) 1:20
- (c) 1:15
- (d) 1:30
ਉੱਤਰ: (d)
