ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ: ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰਾਂ ਦੇ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸੋਧਾਂ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 17 ਸਤੰਬਰ 2025 ਨੂੰ 'ਪੰਜਾਬ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸਰਵਿਸ (ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ) ਗਰੁੱਪ-ਬੀ' ਦੇ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਆਮ ਕੈਡਰ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰ ਏਰੀਆ ਕੈਡਰ, ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

---

1. ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਖ਼ਬਰ: ਨਵਾਂ ਨਾਮਕਰਨ

ਇਸ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰਾਂ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ (ਨੋਟ 2) ਅਨੁਸਾਰ:

• ਜਿਹੜੇ ਮੌਜੂਦਾ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰ 'ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰ' ਵਾਲਾ ਪੇ-ਸਕੇਲ (Pay Scale) ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਤੋਂ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

2. ਨਿਯਮ 7 ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ (Rule 7 Omitted)

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਕੈਡਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 'ਨਿਯਮ 7' ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿਭਾਗੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

3. ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਲਚਕਤਾ (Equivalency)

ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 2 ਤੋਂ 18) ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ਰਤ ਜੋੜੀ ਗਈ ਹੈ:

• ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕੋਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਯੋਗਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਇਕੁਇਵਲੈਂਸੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (Equivalency Certificate) ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ UGC ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

4. ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧ (Appendix 'A')

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਧਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:

ਵਿਸ਼ਾ/ਸ਼੍ਰੇਣੀ	ਆਮ ਕੈਡਰ (ਨਵੀਂ ਗਿਣਤੀ)	ਬਾਰਡਰ ਕੈਡਰ (ਨਵੀਂ ਗਿਣਤੀ)
ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰ (ਸੀਰੀਅਲ 1-2)	17 (S1), 36 (S2)	22 (S2)
ਵਪਾਰ/ਕਾਮਰਸ (S5)	98	37
ਖੇਤੀਬਾੜੀ (S16)	103	50
ਹੋਮ ਸਾਇੰਸ (S17)	107	39

---

ਸਿੱਟਾ: ਇਹ ਸੋਧਾਂ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖਿਆ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਿਆਉਣਗੀਆਂ। ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨਾ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕਦਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਮਨੋਬਲ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਭਾਗੀ ਅਪਡੇਟਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਬਲੌਗ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹੋ!

 

ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ: ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਡੀ.ਈ.ਓ. ਦੇ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੋਧ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ 12 ਸਤੰਬਰ 2025 ਨੂੰ 'ਪੰਜਾਬ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸਰਵਿਸ (ਸਕੂਲ ਐਂਡ ਇੰਸਪੈਕਸ਼ਨ ਜਨਰਲ ਕੈਡਰ) ਗਰੁੱਪ-ਏ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮ, 2018' ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸੋਧਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਨਵਾਂ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਆਮ ਕੈਡਰ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰ ਏਰੀਆ ਕੈਡਰ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ 'ਏ' ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ।

---

1. 'ਅਧਿਆਪਕ' (Teacher) ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ

ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ 'ਅਧਿਆਪਕ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਾਰੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ:

• ਈ.ਟੀ.ਟੀ. (ETT), ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (HT) ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (CHT)
• ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਜੂਕੇਟਰ ਟੀਚਰ (ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ) ਅਤੇ ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟ ਟੀਚਰ
• ਮਾਸਟਰ/ਮਿਸਟ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰਾਰ
• ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ (BPEO)
• ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰ/ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ/ਹੈੱਡਮਿਸਟ੍ਰੈਸ

2. ਵਿਭਾਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ਰਤ (Departmental Examination)

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ:

• ਹਰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ (ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ) ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ (Deputy DEO) ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵਿਭਾਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।
• ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।

3. ਨਿਯੁਕਤੀ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਫਾਰਮੂਲਾ

ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਡੀ.ਈ.ਓ. ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਭਰਤੀ ਦਾ ਕੋਟਾ 25% ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਅਤੇ 75% ਤਰੱਕੀ (Promotion) ਰਾਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 75% ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੋਟੇ ਦੀ ਵੰਡ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗੀ:

ਸ਼੍ਰੇਣੀ	ਕੋਟਾ (%)	ਲੋੜੀਂਦਾ ਤਜਰਬਾ
ਲੈਕਚਰਾਰ (Lecturers)	70 ਫੀਸਦੀ	05 ਸਾਲ ਬਤੌਰ ਲੈਕਚਰਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਜਰਬਾ।
ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ/ਹੈੱਡਮਿਸਟ੍ਰੈਸ	20 ਫੀਸਦੀ	04 ਸਾਲ ਬਤੌਰ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਜਰਬਾ।
ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰ	10 ਫੀਸਦੀ	05 ਸਾਲ ਬਤੌਰ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਜਰਬਾ।

4. ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ

ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਡੀ.ਈ.ਓ. ਬਣਨ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕੋਲ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਯੋਗਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:

• ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ: ਆਰਟਸ, ਸਾਇੰਸ, ਕਾਮਰਸ ਜਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50% ਅੰਕਾਂ (ਰਾਖਵੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ 45%) ਨਾਲ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ।
• ਬੀ.ਐੱਡ. (B.Ed): ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਐੱਡ. ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ (ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ/ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ)।
• ਤਜਰਬਾ: ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ 'ਅਧਿਆਪਕ' 7 ਸਾਲ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਤਜਰਬਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
• ਭਾਸ਼ਾ: ਦਸਵੀਂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ਾ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

5. ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ

ਨਵੇਂ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

• ਜਨਰਲ ਕੈਡਰ: ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ 1439 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 1450 ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
• ਬਾਰਡਰ ਕੈਡਰ: ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ 491 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 495 ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

---

ਸਿੱਟਾ: ਇਹ ਸੋਧਾਂ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਤਿਆਰੀ ਮੁਕੰਮਲ ਰੱਖਣ।

ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹਰ ਛੋਟੀ-ਵੱਡੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਸਾਡੇ ਬਲੌਗ ਨੂੰ ਫਾਲੋ ਕਰਨਾ ਨਾ ਭੁੱਲਣਾ!

 

ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ: ਹੈੱਡਮਾਸਟਰਾਂ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰਾਰਾਂ ਦੇ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੋਧ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 17 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ 'ਪੰਜਾਬ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸਰਵਿਸ (ਸਕੂਲ ਐਂਡ ਇੰਸਪੈਕਸ਼ਨ) ਗਰੁੱਪ-ਬੀ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮ, 2018' ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੋਧਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਆਮ ਕੈਡਰ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰ ਏਰੀਆ ਕੈਡਰ, ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੇ।

---

1. 'ਅਧਿਆਪਕ' (Teacher) ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਹੁਦੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ:

• ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਟ੍ਰੇਂਡ ਟੀਚਰ (ETT) ਅਤੇ ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (HT/CHT)
• ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਜੂਕੇਟਰ ਟੀਚਰ (ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ)
• ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟ ਟੀਚਰ
• ਮਾਸਟਰ/ਮਿਸਟ੍ਰੈਸ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰਾਰ
• ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ (BPEO)
• ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਲੈਕਚਰਾਰ/ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਾਨ ਅਹੁਦੇ

2. ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ/ਹੈੱਡਮਿਸਟ੍ਰੈਸ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ

ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

• ਵਿਭਾਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ: ਹੁਣ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ/ਹੈੱਡਮਿਸਟ੍ਰੈਸ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ 'ਵਿਭਾਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ' ਪਾਸ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗੀ।
• ਭਰਤੀ ਕੋਟਾ: 25 ਫੀਸਦੀ ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ 75 ਫੀਸਦੀ ਤਰੱਕੀ (Promotion) ਰਾਹੀਂ।
• ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ: 75% ਕੋਟੇ ਵਿੱਚੋਂ 1% ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰਾਂ (BPEO) ਲਈ ਅਤੇ 74% ਮਾਸਟਰ/ਮਿਸਟ੍ਰੈਸ ਕੈਡਰ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੋਵੇਗਾ।
• ਤਜਰਬਾ: ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ 'ਅਧਿਆਪਕ' 6 ਸਾਲ ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਤਜਰਬਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਕੇਡਰ ਵਜੋਂ 6 ਸਾਲ ਜਾਂ BPEO ਵਜੋਂ 3 ਸਾਲ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ।

3. ਲੈਕਚਰਾਰ ਕੈਡਰ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰਾਂ ਲਈ ਹੁਣ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:

ਵਿਸ਼ਾ	ਲੋੜੀਂਦੀ ਯੋਗਤਾ
ਇਤਿਹਾਸ/ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ/ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ/ਭੂਗੋਲ	ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ 55% ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ M.A. + B.Ed. + ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾ 3 ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ।
ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ	M.A. (Economics/Applied Economics/Business Economics) 55% ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ + B.Ed.
ਕੈਮਿਸਟਰੀ/ਫਿਜ਼ਿਕਸ/ਬਾਇਓਲੋਜੀ	ਸਬੰਧਤ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ 55% ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ M.Sc. + B.Ed. (ਟੀਚਿੰਗ ਵਿਸ਼ਾ ਸਾਇੰਸ/ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ਾ)।
ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ (Physical Ed.)	55% ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ M.A. (Physical Ed.) + B.Ed. ਜਾਂ 55% ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ M.P.Ed.।

4. ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧ

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੈਕਚਰਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ 1406 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 1571 ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਕਚਰਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ 1544 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 1552 ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

---

ਨੋਟ: ਸਾਰੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਾਸ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ 'ਇਕੁਇਵਲੈਂਸੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ' ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ UGC ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਸਕਣ।

 

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰਾਂ (BPEO) ਦੇ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੋਧ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ 18 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ (BPEO) ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੈਡਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸੋਧਾਂ 'ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੈਡਰ) ਗਰੁੱਪ-ਬੀ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮ, 2018' ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

---

ਮੁੱਖ ਸੋਧਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ 'ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੈਡਰ) ਗਰੁੱਪ ਬੀ ਸੇਵਾ (ਦੂਜੀ ਸੋਧ) ਨਿਯਮ, 2025' ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

1. ਵਿਭਾਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ (Departmental Examination)

ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਵਿਭਾਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।

2. ਸੀਨੀਆਰਤਾ ਦਾ ਆਧਾਰ

ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਹਿਮ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਦਿਆਂ ਹੁਣ ਸੀਨੀਆਰਤਾ ਲਈ 'ਸਟੇਟ' ਦੀ ਬਜਾਏ 'ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ' (Respective District) ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।

3. ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਫ਼ਸਰ (BPEO) ਲਈ ਭਰਤੀ ਨਿਯਮ

BPEO ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤੀ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਗੀਆਂ:

• ਭਰਤੀ ਦਾ ਕੋਟਾ: 10 ਫੀਸਦੀ ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ 90 ਫੀਸਦੀ ਤਰੱਕੀ (Promotion) ਰਾਹੀਂ।
• ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਆਧਾਰ: ਤਰੱਕੀ ਉਸੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸੈਂਟਰ ਹੈੱਡ ਟੀਚਰਾਂ (CHT) ਵਿੱਚੋਂ 'ਸੀਨੀਆਰਤਾ-ਕਮ-ਮੈਰਿਟ' ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

4. ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਤਜਰਬਾ

BPEO ਬਣਨ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕੋਲ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਯੋਗਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:

• ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50% ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ।
• ਦੋ ਸਾਲਾ ETT/D.El.Ed. ਜਾਂ B.Ed. ਦੀ ਡਿਗਰੀ।
• ਦਸਵੀਂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ਾ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਤਜਰਬੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ:

ਮੌਜੂਦਾ ਅਹੁਦਾ	ਲੋੜੀਂਦਾ ਤਜਰਬਾ
ਸੈਂਟਰ ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (CHT)	02 ਸਾਲ
ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (HT)	04 ਸਾਲ
ETT ਅਧਿਆਪਕ / ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਜੂਕੇਟਰ (Primary)	08 ਸਾਲ
ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕ / PTI	12 ਸਾਲ

5. ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਾਰ ਅਹੁਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ

ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਲਈ 3 ਨਵੇਂ BPEO ਅਹੁਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਰਡਰ ਏਰੀਆ ਕੈਡਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਾਰ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਫੇਰਬਦਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

---

ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼: ਇਹ ਸੋਧਾਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਵਿਭਾਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਨਾਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਸੀਨੀਆਰਤਾ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਣਗੇ।

ਸਿੱਖਿਆ ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਖ਼ਬਰਾਂ ਲਈ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ!

 

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਸੇਵਾ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੋਧ: ਪੜ੍ਹੋ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਦੋਸਤੋ! ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਭਰਤੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ 18 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਟੀਚਿੰਗ ਕੈਡਰ) ਗਰੁੱਪ 'ਸੀ' ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸੋਧਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

---

ਮੁੱਖ ਸੋਧਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ (2025)

ਸਰਕਾਰ ਨੇ 'ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਟੀਚਿੰਗ ਕੈਡਰ) ਗਰੁੱਪ ਸੀ ਸਰਵਿਸ ਰੂਲਜ਼, 2018' ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਦਿਆਂ ਨਵੇਂ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਮਿਤੀ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਮੰਨੇ ਜਾਣਗੇ।

1. ਨਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਲਈ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਤਹਿਤ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਲਈ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ:

• ਸੈਂਟਰ ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (CHT): 23 ਅਹੁਦੇ
• ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (HT): 79 ਅਹੁਦੇ
• ETT ਅਧਿਆਪਕ: 537 ਅਹੁਦੇ

2. ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਨਿਯਮ (Appendix 'B')

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੋਟੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਹਨ:

ਅਹੁਦਾ	ਸਿੱਧੀ ਭਰਤੀ	ਤਰੱਕੀ (Promotion)
ਸੈਂਟਰ ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (CHT)	90 ਫੀਸਦੀ	10 ਫੀਸਦੀ
ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (HT)	10 ਫੀਸਦੀ	90 ਫੀਸਦੀ
ETT ਅਧਿਆਪਕ	90 ਫੀਸਦੀ	10 ਫੀਸਦੀ

3. ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਤਜਰਬਾ

• ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ: ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50% ਅੰਕਾਂ (ਰਾਖਵੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ 45%) ਨਾਲ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
• ETT ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਛੋਟ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ 10+2 ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ETT ਜਾਂ ਡੀ.ਐਲ.ਐਡ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 30 ਸਤੰਬਰ 2025 ਤੱਕ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
• ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ: ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

4. ਬਾਰਡਰ ਕੈਡਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਾਰਡਰ ਏਰੀਆ ਕੈਡਰ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਰਹੱਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ETT ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਹੁਣ 11,454 ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਜੂਕੇਟਰ (ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ) ਲਈ ਵੀ ਨਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮਿਲ ਸਕੇ।

---

ਸਿੱਟਾ: ਇਹ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਜਿੱਥੇ ਭਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਿਆਉਣਗੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਵੇਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਰਡਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਣਗੇ।

ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਅਪਡੇਟਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਬਲੌਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ!

ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਮਾਸਟਰ ਕੈਡਰ (ਗਰੁੱਪ-ਸੀ) ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸੋਧ: ਜਾਣੋ ਕੀ ਹਨ ਨਵੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ (ਟੀਚਿੰਗ ਕੈਡਰ) ਗਰੁੱਪ ਸੀ ਸਰਵਿਸ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੋਧਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ 10 ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਮੰਨੇ ਜਾਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਭਰਤੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

1. ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਕੋਟੇ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਬਦਲਾਅ

ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਸਟਰ ਕੈਡਰ ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਲਈ 25% ਕੋਟਾ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਭਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੀ ਵੰਡ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇਗੀ:

• 20% ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ: ਇਸ ਵਿੱਚ ETT (14%), ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (4%), ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਜੂਕੇਟਰ (1%) ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (1%) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
• 4% ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟ, ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਪੀ.ਟੀ.ਆਈ., ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
• 1% ਨਾਨ-ਟੀਚਿੰਗ ਸਟਾਫ ਲਈ: ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਨਾਨ-ਟੀਚਿੰਗ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ 1% ਕੋਟਾ ਰਾਖਵਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

2. ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ

ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ:

• ਹੋਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ: ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟ, ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ, ਪੀ.ਟੀ.ਆਈ. (ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ), ਸੰਗੀਤ, ਹੋਮ ਸਾਇੰਸ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਅਧਿਆਪਕ।
• ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕ: ETT, JBT, ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (HT), ਸੈਂਟਰ ਹੈੱਡ ਟੀਚਰ (CHT) ਅਤੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਜੂਕੇਟਰ (ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ)।

3. ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ (ਐਪੈਂਡਿਕਸ 'A')

ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਕੈਡਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ:

ਲੜੀ ਨੰਬਰ	ਪੁਰਾਣੀ ਗਿਣਤੀ	ਨਵੀਂ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਗਿਣਤੀ
1	4762	5613
2	3869	4676
6	7922	9124

4. ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ (Physical Education) ਲਈ ਯੋਗਤਾ

D.P.E. ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ:

• B.P.Ed. ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 55% ਅੰਕ (ਜਨਰਲ ਕੈਟੇਗਰੀ) ਅਤੇ 50% (SC/ST/OBC/PWD) ਹੋਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
• ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਜਾਂ ਸਟੇਟ ਪੱਧਰ ਦੇ ਖੇਡ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
• ਖਾਸ ਨੋਟ: 1955 ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਧੀਨ ਚੱਲ ਰਹੀ 'Physical Training Instructor' ਦੀ ਪੋਸਟ ਨੂੰ ਹੁਣ "Dying Cadre" (ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਕੈਡਰ) ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

5. ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ (Border Area) ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਬਾਰਡਰ ਏਰੀਆ ਕੈਡਰ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਿੱਟਾ

ਇਹ ਸੋਧਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਲਿਆਉਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਦੇ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਮਾਸਟਰ ਕੈਡਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੋਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਖਬਰਾਂ ਲਈ ਸਾਡੇ ਬਲੌਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ।

© 2026 Educational Resource Blog | Punjab Education Updates

Punjab Education Department Service Rules Amendments 2026: ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਨਵੇਂ ਸਰਵਿਸ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ,ਇੱਥੇ ਦੇਖੋ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ

ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ: ਨਵੇਂ ਸਰਵਿਸ ਨਿਯਮ (Service Rules) ਲਾਗੂ - ਇੱਥੇ ਦੇਖੋ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ

Punjab Education Department Service Rules Amendments 2026

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਡਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵਿਸ ਰੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸੋਧਾਂ (Amendments) ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਰੁੱਪਾਂ (Group A, B, and C) ਦੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਰੂਲਾਂ ਦੀਆਂ PDF ਫਾਈਲਾਂ ਦੇ ਲਿੰਕ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:

ਕਾਡਰ ਦਾ ਨਾਮ (Cadre Name)	ਡਾਊਨਲੋਡ ਲਿੰਕ
Group A Principal Rules — 4th Amendment	Click Here Read in detail
Group B Headmaster/Lecturer — 5th Amendment	Click Here Read in detail
Group B Vocational Lecturer — 2nd Amendment	Click Here Read in detail
Group B BPEO — 3rd Amendment	Click Here  Read in detail
Group C CHT/HT/ETT — 7th & 8th Amendment	Click Here Read in detail
Group C Master Cadre — 6th & 7th Amendment	Click Here  Read in detail

ਨੋਟ: ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਲ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਨਵੀਨਤਮ ਅਪਡੇਟਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਸਾਡੇ ਬਲੌਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ।

© 2026 PB Jobs of Today

Army College of Nursing Jalandhar Admission 2026-27: Prospectus and Guide

Are you looking for Army College of Nursing Jalandhar Admission 2026-27 details? The official ACN Jalandhar B.Sc Nursing prospectus 2026 PDF has been released, providing a golden opportunity for female wards of Army personnel to pursue a career in healthcare[cite: 4, 35]. This premier institute, recognized by the Indian Nursing Council (INC) and affiliated with BFUHS Faridkot, offers 100 seats for the upcoming academic session.

In this guide, we cover the Army College of Nursing Jalandhar fee structure 2026, Army BSc Nursing admission 2026 eligibility, and the ACN Jalandhar OAT 2026 syllabus. To ensure your success in the Army College of Nursing Jalandhar Admission 2026-27 process, follow the steps below carefully.

---

Table of Contents

• 1. Army College of Nursing Jalandhar Admission 2026-27 Overview
• 2. Important Dates for ACN OAT 2026 Exam
• 3. Eligibility for Army BSc Nursing Admission 2026
• 4. Army College of Nursing Jalandhar Fee Structure 2026
• 5. ACN Jalandhar OAT 2026 Syllabus & Exam Pattern
• 6. How to Apply for ACN Jalandhar Nursing 2026 Online
• 7. Frequently Asked Questions (FAQs)

---

1. Army College of Nursing Jalandhar Admission 2026-27 Overview

The Army College of Nursing Jalandhar Admission 2026-27 cycle is conducted under the aegis of the Army Welfare Education Society (AWES). The B.Sc. (Nursing) course is an eight-semester program focused on developing high-level professional competence and a spirit to serve humanity[cite: 46, 69]. It is important to note that the nursing course at ACN Jalandhar does not guarantee a job in the Military Nursing Service (MNS), though students are encouraged to prepare for those exams.

1. Army College of Nursing Jalandhar Admission 2026-27 Overview

Army College of Nursing Jalandhar Admission 2026-27 ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੁਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ Army Welfare Education Society (AWES) ਦੇ ਅਧੀਨ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੌਜੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਨਰਸਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ACN Jalandhar ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।

• Course Name: B.Sc. (Nursing) - ਇਹ 4 ਸਾਲਾਂ ਦਾ (8 ਸੈਮੇਸਟਰ) ਡਿਗਰੀ ਕੋਰਸ ਹੈ।
• Total Seats: ਇਸ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ ਲਈ ਕੁੱਲ 100 ਸੀਟਾਂ ਉਪਲਬਧ ਹਨ।
• Affiliation: ਇਹ ਕਾਲਜ Baba Farid University of Health Sciences (BFUHS), Faridkot ਨਾਲ ਐਫੀਲੀਏਟਿਡ ਹੈ ਅਤੇ INC ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।
• Parent Hospital: ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ Military Hospital (MH) Jalandhar Cantt ਮੁੱਖ ਹਸਪਤਾਲ ਹੈ।

2. Important Dates for ACN OAT 2026 Exam

Army College of Nursing Jalandhar Admission 2026-27 ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਤਰੀਕਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ (Table) ਵਿੱਚ ਮਹੱਵਪੂਰਨ ਤਰੀਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ:

Event (ਵੇਰਵਾ)	Scheduled Date (ਮਿਤੀ)
Online Registration Start Date	21 April 2026
Last Date of Registration & Payment	31 May 2026
Download Admit Cards	08 June 2026 onwards
Online Admission Test (OAT) Date	14 June 2026 (Sunday)
Result Declaration	30 June 2026

3. Eligibility for Army BSc Nursing Admission 2026

Army BSc Nursing admission 2026 eligibility ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਰਸ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸ਼ਰਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ:

• Who can Apply: ਇਹ ਕੋਰਸ ਸਿਰਫ Female Dependent Wards (ਲੜਕੀਆਂ) ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਜਾਂ ਰਿਟਾਇਰਡ ਫੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ।
• Educational Qualifications:
  • ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੇ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ (10+2) ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ (First Attempt) ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
  • ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ Physics, Chemistry, Biology ਅਤੇ English ਹੋਣੇ ਜਰੂਰੀ ਹਨ।
  • PCB (Physics, Chemistry, Biology) ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 45% marks ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
• Age Limit: ਉਮਰ 31 ਦਸੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 17 ਸਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
• Special Reservations: ਇੱਥੇ Navy ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ 1 ਸੀਟ ਅਤੇ Air Force ਲਈ 3 ਸੀਟਾਂ ਰਾਖਵੀਆਂ ਹਨ।
• Health Status: ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤ (Physically and mentally fit) ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

4. Army College of Nursing Jalandhar Fee Structure 2026

Army College of Nursing Jalandhar Admission 2026-27 ਲਈ ਫੀਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰ ਸਕੋ। ਇਹ ਫੀਸ ਸਿਰਫ ਆਨਲਾਈਨ ਮੋਡ ਰਾਹੀਂ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ www.acn.co.in 'ਤੇ ਭਰੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

First Semester Fee Breakdown (ਪਹਿਲੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਫੀਸ)

Fee Component (ਫੀਸ ਦਾ ਵੇਰਵਾ)	Amount (ਰੁਪਏ)
Tuition Fee and College Charges	71,200/-
Hostel Charges and Running Expenses	12,750/-
University Charges (Counselling & Registration)	9,250/-
One-Time Admission Fee & Security Deposit	29,000/-
Total First Semester Fee (Approx)	1,22,200/-

• Security Deposit: ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹੋਸਟਲ ਦੀ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਫੀਸ (Rs 25,000) ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵਾਪਸ (Refundable) ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• Mess Charges: ਮੈੱਸ ਦਾ ਖਰਚਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਰੇਟ ਮੁਤਾਬਕ Rs 110/- ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਹੈ।
• Mode of Payment: ਫੀਸਾਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਸਿਰਫ ਡਿਜੀਟਲ ਮੋਡ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

5. ACN Jalandhar OAT 2026 Syllabus & Exam Pattern

Army College of Nursing Jalandhar Admission 2026-27 ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ Online Admission Test (OAT) ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Exam Pattern Summary

• Format: ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 100 Objective Type (MCQs) ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣਗੇ।
• Duration: ਪੇਪਰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ 2 ਘੰਟੇ (120 ਮਿੰਟ) ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
• Negative Marking: ਹਰ ਗਲਤ ਉੱਤਰ ਲਈ 0.25 ਅੰਕ ਕੱਟੇ ਜਾਣਗੇ।
• Distribution of Marks (ਹਰ ਵਿਸ਼ਾ 20 ਅੰਕ ਦਾ):
  • Aptitude for Nursing: ਨਰਸਿੰਗ ਪੇਸ਼ੇ ਪ੍ਰਤੀ ਤੁਹਾਡੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਅਤੇ ਸਮਝ।
  • Physics: 11ਵੀਂ ਅਤੇ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਟੌਪਿਕਸ।
  • Chemistry: ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਿਧਾਂਤ।
  • Biology: ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ (Botany & Zoology)।
  • English: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਸਮਝ (Grammar & Comprehension)।

Syllabus Level: ਪੇਪਰ ਦਾ ਪੱਧਰ PSEB/CBSE ਦੇ 10+2 (Science Stream) ਦੇ ਸਿਲੇਬਸ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਚੰਗੇ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ NCERT ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਅਧਾਰ ਬਣਾਓ। ਪ੍ਰਾਸਪੈਕਟਸ ਡਾਉਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।

6. How to Apply for ACN Jalandhar Nursing 2026 Online

Army College of Nursing Jalandhar Admission 2026-27 ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਲ ਹੈ, ਪਰ ਫਾਰਮ ਭਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਨਰਸਿੰਗ (AIN) ਗੁਹਾਟੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

1. Official Portal: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ www.ainguwahati.org 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ 'Online Registration' ਲਿੰਕ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
2. Personal Details: ਆਪਣਾ ਨਾਮ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ, ਰੈਂਕ ਅਤੇ ਸਰਵਿਸ ਨੰਬਰ ਵਰਗੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਭਰੋ।
3. Document Uploading: ਆਪਣੀ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਸਪੋਰਟ ਸਾਈਜ਼ ਫੋਟੋ ਅਤੇ ਦਸਤਖਤ (Signature) ਸਕੈਨ ਕਰਕੇ ਅਪਲੋਡ ਕਰੋ।
4. Eligibility Certificates: Prospectus ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ Certificate 1 ਤੋਂ 4 ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਪਲੋਡ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
5. Application Fee: ਆਪਣੀ ਫੀਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਸਿਰਫ ਆਨਲਾਈਨ (Debit/Credit Card ਜਾਂ Net Banking) ਰਾਹੀਂ ਕਰੋ।
6. Final Submission: ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'Submit' ਬਟਨ ਦਬਾਓ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਫਾਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਟ ਆਊਟ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੋ।

7. Frequently Asked Questions (FAQs)

Army College of Nursing Jalandhar Admission 2026-27 ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਵਿਧਾ ਨਾ ਰਹੇ:

ਕੀ ਸਿਵਲੀਅਨ ਬੱਚੇ ਇਸ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਨਹੀਂ, ਇਹ ਕਾਲਜ ਸਿਰਫ Army, Navy ਅਤੇ Air Force ਦੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਜਾਂ ਰਿਟਾਇਰਡ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਲਈ ਹੈ।

ਕੀ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ?

ਹਾਂ, ACN Jalandhar ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ (Compulsory) ਹੈ।

ਪ੍ਰੀਖਿਆ (OAT) ਵਿੱਚ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿੰਨੇ ਅੰਕ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ?

ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋਣ ਵਾਸਤੇ Online Admission Test ਵਿੱਚ 50th Percentile ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।

ਕੀ ਅਸੀਂ ਫਾਰਮ ਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

ਫਾਈਨਲ ਸਬਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਚੈੱਕ ਕਰ ਲਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

PUNJAB WEATHER UPDATE: ਮੌਸਮ ਦਾ ਮਿਜ਼ਾਜ ਬਦਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ: ਅਗਲੇ 4 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ‘ਯੈਲੋ’ ਅਤੇ ‘ਓਰੇਂਜ’ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ

 

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਦਾ ਮਿਜ਼ਾਜ ਬਦਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ: ਅਗਲੇ 4 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ‘ਯੈਲੋ’ ਅਤੇ ‘ਓਰੇਂਜ’ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ( ਜਾਬਸ ਆਫ ਟੁਡੇ) : ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮੌਸਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਗਰਜ਼-ਚਮਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

---

ਮੌਸਮ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (27 ਅਪ੍ਰੈਲ - 1 ਮਈ)

1. ਅੱਜ ਦਾ ਹਾਲ (27 ਅਪ੍ਰੈਲ): ਹਲਕੀ ਹਲਚਲ

ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ (ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਮੁਕਤਸਰ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ) ਵਿੱਚ 'ਯੈਲੋ ਅਲਰਟ' ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 40-50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਸੂਬਾ ਫਿਲਹਾਲ ਹਰੇ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

2. 28 ਅਪ੍ਰੈਲ: ਸਭ ਤੋਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਦਿਨ (ਓਰੇਂਜ ਅਲਰਟ)

ਮੰਗਲਵਾਰ, 28 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਾਬ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ (ਮੋਗਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਬਰਨਾਲਾ, ਸੰਗਰੂਰ, ਪਟਿਆਲਾ ਆਦਿ) ਲਈ 'ਓਰੇਂਜ ਅਲਰਟ (Be Prepared)' ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।

• ਹਵਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ: 50-60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• ਖਤਰਾ: ਗਰਜ਼-ਚਮਕ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਅੰਧੜ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

3. 29 ਅਤੇ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ: ਉੱਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਸਰ

ਬੁੱਧਵਾਰ ਅਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉੱਤਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ (ਪਠਾਨਕੋਟ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ) ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਰਹੇਗਾ। 29 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 'ਓਰੇਂਜ ਅਲਰਟ' ਰਹੇਗਾ, ਜਦਕਿ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ‘ਯੈਲੋ ਅਲਰਟ’ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ। ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇਗਾ।

4. 1 ਮਈ: ਮੌਸਮ ਸਾਫ਼

ਮਈ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੁਖਦ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 1 ਮਈ ਲਈ ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ (Green Zone) ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਮੌਸਮ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

---

ਮੁੱਖ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ

* ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੱਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।
* ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟਾਈ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣ।
* ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਅਤੇ ਤਾਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੋ।

ਸਰੋਤ: ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।

PSTET 2 HOME SCIENCE ANSWER KEY UNOFFICIAL APRIL 2026

91. Which of the following is a body-building nutrient? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸਰੀਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਹੈ?

• a) Carbohydrate
• b) Protein
• c) Fat
• d) Vitamin

Correct Answer: b) Protein

92. Which of the following is NOT an artificial fibre? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਨਕਲੀ ਰੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ?

• a) Rayon
• b) Dacron
• c) Polyester
• d) Hemp

Correct Answer: d) Hemp

93. Which social ability do children primarily develop through social behaviour? ਬੱਚੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਰਾਹੀਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਸਮਾਜਿਕ ਯੋਗਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ?

• a) Social regression
• b) To behave according to social norms and acceptance
• c) Aggressive behaviour
• d) Authoritarian behaviour

Correct Answer: b) To behave according to social norms and acceptance

94. Cleanliness, physical exercise, rest and sleep are part of: ਸਫ਼ਾਈ, ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ, ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਕਿਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ?

• a) Environmental Hygiene
• b) Social Hygiene
• c) Emotional Hygiene
• d) Personal Hygiene

Correct Answer: d) Personal Hygiene

95. Which one of the following is NOT a bacterial disease? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਜਨਿਤ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?

• a) Tuberculosis
• b) Cholera
• c) Dengue
• d) Diphtheria

Correct Answer: c) Dengue

96. The World Health Day is celebrated on: ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਦਿਵਸ ਕਦੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

• a) 7th April
• b) 15th July
• c) 1st December
• d) 14th February

Correct Answer: a) 7th April

97. Small holes formed by germs attacking the teeth are known as: ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦੰਦਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਬਣੇ ਛੋਟੇ ਟੋਏ ਕਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ:

• a) Marks
• b) Cavities
• c) Spots
• d) Fractures

Correct Answer: b) Cavities

98. The vitamin synthesized by bacteria in the intestine is: ਅੰਤੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸਲੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਹੈ:

• a) Vitamin A
• b) Vitamin C
• c) Vitamin K
• d) Vitamin D

Correct Answer: c) Vitamin K

99. Which of the following is a communicable disease? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਛੂਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ?

• a) Hypertension
• b) Malaria
• c) Diabetes
• d) Cancer

Correct Answer: b) Malaria

100. A person suffering from Scurvy should consume which of the following? ਸਕਰਵੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

• a) Meat
• b) Milk
• c) Cereals
• d) Citrus Fruits

Correct Answer: d) Citrus Fruits

101. Goitre affects which of the following organs? ਘੱਘਾ ਰੋਗ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

• a) Thyroid Gland
• b) Heart
• c) Lungs
• d) Liver

Correct Answer: a) Thyroid Gland

102. Which organism is responsible for causing Tuberculosis? ਤਪਦਿਕ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਸੂਖਮ ਜੀਵ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ?

• a) Protozoa
• b) Fungus
• c) Virus
• d) Bacteria

Correct Answer: d) Bacteria

103. Which of the following is the most characteristic symptom of Typhoid? ਟਾਈਫਾਈਡ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?

• a) High fever and stomach pain
• b) Skin rashes
• c) Neck swelling
• d) Running nose

Correct Answer: a) High fever and stomach pain

104. Lack of specific nutrients over a long period of time causes: ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖਾਸ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ:

• a) Genetic diseases
• b) Communicable diseases
• c) Deficiency diseases
• d) Infectious diseases

Correct Answer: c) Deficiency diseases

105. Deficiency of which vitamin causes excessive bleeding during an injury? ਕਿਸ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਸੱਟ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੂਨ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ?

• a) Vitamin K
• b) Vitamin B
• c) Vitamin A
• d) Vitamin C

Correct Answer: a) Vitamin K

106. Which of the following can prevent deficiency diseases? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਮੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?

• a) Eating only fruits
• b) Eating only vegetables
• c) Prolonged cooking
• d) Eating food with good nutritional value

Correct Answer: d) Eating food with good nutritional value

107. The form of Vitamin A that functions as a visual pigment is called: ਵਿਟਾਮਿਨ A ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੰਜਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ:

• a) Folic Acid
• b) Retinal
• c) Thiamine
• d) Riboflavin

Correct Answer: b) Retinal

108. The process of 'Growth' in child development refers to: ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ 'ਵਾਧੇ' ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੈ?

• a) Qualitative changes in functioning
• b) Social and emotional maturity
• c) Quantitative changes in size, height and weight
• d) Permanent change in behaviour

Correct Answer: c) Quantitative changes in size, height and weight

109. 'Development' in child development refers to: ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ 'ਵਿਕਾਸ' ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੈ?

• a) Only physical changes
• b) Changes that stop at maturity
• c) Holistic changes including physical, social, emotional and cognitive aspects
• d) Measurable quantitative aspects only

Correct Answer: c) Holistic changes including physical, social, emotional and cognitive aspects

110. The stage of human development occurring between 2 to 6 years of age is: ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਜੇ 2 ਤੋਂ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ:

• a) Early Childhood
• b) Later Childhood
• c) Infancy
• d) Adolescence

Correct Answer: a) Early Childhood

111. The stage characterized by rapid physical growth and primary social interaction with parents is termed as: ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੇਜ ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਨਾਲ ਮੁੱਢਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਪਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ:

• a) Infancy
• b) Childhood
• c) Adolescence
• d) Old age

Correct Answer: a) Infancy

112. Which of the following stages is known as the 'Period of Storm and Stress? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਨੂੰ 'ਤੂਫਾਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਦੌਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

• a) Infancy
• b) Early Childhood
• c) Later Childhood
• d) Adolescence

Correct Answer: d) Adolescence

113. A conducive home environment primarily helps the child's: ਘਰ ਦਾ ਅਨੁਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਕਿਸ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ?

• a) Knowledge of household chores
• b) Financial status
• c) Emotional and psychological well-being
• d) Height and weight only

Correct Answer: c) Emotional and psychological well-being

114. The prime responsibility of parents regarding a child's education is: ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੀ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ:

• a) To provide resources and encourage a positive attitude towards learning
• b) To do the child's homework for them
• c) To choose a career for the child at an early age
• d) To strictly monitor the child 24/7

Correct Answer: a) To provide resources and encourage a positive attitude towards learning

115. Tetanus Toxoid (TT) vaccination is given to a pregnant woman because: ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਟੈਟਨਸ ਟੌਕਸਾਇਡ (TT) ਟੀਕਾ ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

• a) It prevents malaria
• b) It prevents both the mother and child from tetanus
• c) It increases the mother's appetite
• d) It helps the baby sleep better

Correct Answer: b) It prevents both the mother and child from tetanus

116. Which of the following is a healthy practice for a pregnant woman? ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਭਿਆਸ ਹੈ?

• a) To avoid all physical activity
• b) Consuming alcohol
• c) To eat a variety of calcium and iron-rich foods
• d) Skipping breakfast to avoid morning sickness

Correct Answer: c) To eat a variety of calcium and iron-rich foods

117. The first milk of the mother, rich in antibodies and protecting the baby from diseases, is called: ਮਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੁੱਧ, ਜੋ ਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

• a) Colostrum
• b) Formula milk
• c) Diluted milk
• d) Skimmed milk

Correct Answer: a) Colostrum

118. The main objective of Home-Based Newborn Care (HBNC) is: (HBNC) ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ:

• a) To provide babies with expensive toys
• b) To prepare the baby for school
• c) To teach the baby how to walk
• d) To improve newborns' survival through early detection of health issues

Correct Answer: d) To improve newborns' survival through early detection of health issues

119. Which of the following is a social function of a family? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ਹੈ?

• a) Providing food and shelter
• b) Providing financial security
• c) Socialization of children
• d) Procreation

Correct Answer: c) Socialization of children

120. Protein fibre is also known as: ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਰੇਸ਼ੇ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

• a) Cotton
• b) Jute
• c) Silk
• d) Rayon

Correct Answer: c) Silk

121. Home Science deals with: ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੈ?

• a) The study of housework only.
• b) The art and science of managing a home and family.
• c) The subject for professional chefs.
• d) The learning about cleaning the environment.

Correct Answer: b) The art and science of managing a home and family.

122. The study of human development is mainly focused on: ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ?

• a) Building of robots.
• b) Learning about ancient human civilizations.
• c) The physical, mental and emotional growth of an individual from birth onwards.
• d) To improve communication among the individuals.

Correct Answer: c) The physical, mental and emotional growth of an individual from birth onwards.

123. Living in a well-managed home implies that: ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ:

• a) Dependence on others for all tasks.
• b) Good health, happiness and healthy family relationships.
• c) No time for hobbies.
• d) Increased stress and confusion.

Correct Answer: b) Good health, happiness and healthy family relationships.

124. Which of the following vitamins is essential for maintaining good eyesight and skin? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਚੰਗੀ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

• a) Vitamin A
• b) Vitamin B1
• c) Vitamin D
• d) Vitamin C

Correct Answer: a) Vitamin A

125. Which of the following components of food does not provide any nutrients but is essential for the smooth elimination of waste? ਭੋਜਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕੋਈ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਪਰ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਸੁਚਾਰੂ ਨਿਕਾਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

• a) Roughage
• b) Water
• c) Fats
• d) Minerals

Correct Answer: a) Roughage

126. In a 'Patrilocal family', the newly married couple resides: 'ਪਿਤ੍ਰਿਸਥਾਨਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

• a) With the wife's family.
• b) With the husband's family.
• c) In a new, separate house.
• d) With the maternal uncle.

Correct Answer: b) With the husband's family.

127. The family life cycle stage characterized by the departure of children from the home is called: ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਦੀ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ:

• a) Empty nest stage
• b) Expanding stage
• c) Contracting stage
• d) Dissolution stage

Correct Answer: a) Empty nest stage

128. The deficiency of which vitamin causes 'Scurvy'? ਕਿਸ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ 'ਸਕਰਵੀ' ਰੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

• a) Vitamin A
• b) Vitamin B
• c) Vitamin C
• d) Vitamin D

Correct Answer: c) Vitamin C

129. The rich source of Roughage is: ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਸਰੋਤ ਹੈ:

• a) Meat
• b) Milk
• c) Egg
• d) Whole grains and vegetables

Correct Answer: d) Whole grains and vegetables

130. The process of converting fibres into yarn is termed as: ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ:

• a) Weaving
• b) Knitting
• c) Spinning
• d) Ginning

Correct Answer: c) Spinning

131. Home Science is an interdisciplinary field because: ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ:

• a) It teaches about cooking and sewing.
• b) It is a branch of Physics.
• c) It is the integration of principles of Science, Arts and Humanities.
• d) It deals with the food value.

Correct Answer: c) It is the integration of principles of Science, Arts and Humanities.

132. Home Science contributes to the economic stability of a family by: ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ?

• a) Encouraging impulsive buying.
• b) Effective budget planning and consumer awareness.
• c) Teaching how to avoid paying taxes.
• d) Focusing on high-end luxury goods.

Correct Answer: b) Effective budget planning and consumer awareness.

133. The correct sequential order of the management process is: ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕ੍ਰਮ ਹੈ:

• a) Planning → Organizing → Controlling → Evaluating
• b) Planning → Controlling → Organizing → Evaluating
• c) Organizing → Planning → Evaluating → Controlling
• d) Evaluating → Planning → Organizing → Controlling

Correct Answer: a) Planning → Organizing → Controlling → Evaluating

134. A balanced diet is one which contains: ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇ:

• a) Only fats
• b) Only proteins
• c) Only carbohydrates
• d) All essential nutrients in the right proportion

Correct Answer: d) All essential nutrients in the right proportion

135. Protective and Regulatory foods are: ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਭੋਜਨ ਹਨ:

• a) Carbohydrates and Fats
• b) Proteins and Carbohydrates
• c) Vitamins and Minerals
• d) Fats and Water

Correct Answer: c) Vitamins and Minerals

136. The rich source of starch is: ਸਟਾਰਚ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਸਰੋਤ ਹੈ:

• a) Honey and Fruits
• b) Rice and Potatoes
• c) Sugar
• d) Milk and Cheese

Correct Answer: b) Rice and Potatoes

137. Which of the following minerals is vital for the production of thyroid hormones? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਥਾਈਰਾਇਡ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?

• a) Calcium
• b) Iron
• c) Iodine
• d) Magnesium

Correct Answer: c) Iodine

138. Energy-giving food nutrients are: ਊਰਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਹਨ:

• a) Proteins
• b) Carbohydrates and Fats
• c) Vitamins
• d) Minerals

Correct Answer: b) Carbohydrates and Fats

139. The best source of 'Plant Proteins' in a vegetarian diet is: ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ 'ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ' ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਰੋਤ ਹੈ:

• a) Milk
• b) Rice
• c) Legumes (Pulses)
• d) Butter

Correct Answer: c) Legumes (Pulses)

140. The primary function of vitamins and minerals is: ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਅਤੇ ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹੈ:

• a) To provide instant energy.
• b) To build muscles.
• c) To protect the body against diseases and regulate body functions.
• d) To insulate the body.

Correct Answer: c) To protect the body against diseases and regulate body functions.

141. Which of the following methods does NOT increase the nutritional value of food? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਧਾਉਂਦੀ?

• a) Germination
• b) Roasting
• c) Fermentation
• d) Sprouting

Correct Answer: b) Roasting

142. Which of the following is a branch of Home Science? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ?

• a) Mechanical Engineering
• b) Food and Nutrition
• c) Ancient History
• d) Metaphysics

Correct Answer: b) Food and Nutrition

143. Which mineral is responsible for the formation of Haemoglobin in the blood? ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਖਣਿਜ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ?

• a) Iron
• b) Calcium
• c) Iodine
• d) Phosphorus

Correct Answer: a) Iron

144. A family consisting of parents and their biological children only is called: ਕੇਵਲ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੈਵਿਕ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

• a) Nuclear family
• b) Joint family
• c) Extended family
• d) Patriarchal family

Correct Answer: a) Nuclear family

145. The smallest unit of society with reference to Home Science is: ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਇਕਾਈ ਹੈ:

• a) Family
• b) Community
• c) Neighbourhood
• d) Individual

Correct Answer: a) Family

146. Which of the following fibres burns with the burning smell of hair? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸੜਨ ਵਰਗੀ ਗੰਧ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਹੈ?

• a) Linen
• b) Pure Wool
• c) Rayon
• d) Cotton

Correct Answer: b) Pure Wool

147. The stage between childhood and adulthood is termed as: ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਬਾਲਗਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਕਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ:

• a) Infancy
• b) Adolescence
• c) Old age
• d) Embryonic stage

Correct Answer: b) Adolescence

148. The second stage of the 'Family Life Cycle' is: 'ਪਰਿਵਾਰ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ' ਦੀ ਦੂਜੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ:

• a) Expanding stage
• b) Establishing stage
• c) Contracting stage
• d) Retirement stage

Correct Answer: a) Expanding stage

149. Which of the following solvents is used in dry cleaning? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਘੋਲਕ ਡਰਾਈ ਕਲੀਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

• a) Hydrogen Peroxide
• b) Potassium Permanganate
• c) Carbon Tetrachloride
• d) Oxalic Acid

Correct Answer: c) Carbon Tetrachloride

150. The protein present in wool is: ਉੱਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੈ:

• a) Fibrin
• b) Keratin
• c) Ceresin
• d) Fibrinogen

Correct Answer: b) Keratin

PSTET 1 SET C FULL ANSWER KEY UNOFFICIAL) DOWNLOAD HERE

Q. No.	Question and Options	Correct Option
1	What did Rina enjoy doing every evening? a) Playing games b) Reading books c) Watching TV d) Drawing	b
2	Where did Rina usually sit while reading? a) In the garden b) On the bed c) Near the window d) In school	c
3	What was the book about that Rina found? a) Space b) Jungle animals c) Ocean d) Mountains	c
4	What did the ocean book describe? a) Birds and trees b) Cars and roads c) Fish and sea creatures d) Planets	c
5	What did Rina decide after reading the book? a) To travel b) To stop reading c) To learn more about marine life d) To write a book	c
6	Choose the correct plural form of "child": a) Childs b) Children c) Childes d) Childrens	b
7	Fill in the blank: She ______ going to school. a) are b) is c) am d) be	b
8	Choose the correct preposition: The cat is sitting ______ the table. a) in b) on c) under d) at	c
9	Identify the noun in the sentence: "The boy is playing." a) Playing b) Boy c) Is d) The	b
10	Choose the correct past tense of "go": a) goed b) gone c) went d) going	c
11	Choose the correct article: ______ apple a day keeps the doctor away. a) A b) An c) The d) No article	b
12	Identify the adjective: "She has a red dress." a) She b) Has c) Red d) Dress	c
13	Fill in the blank: They ______ playing in the park. a) is b) are c) am d) be	b
14	Choose the correct synonym of "happy": a) Sad b) Angry c) Joyful d) Tired	c
15	Choose the correct antonym of "big": a) Huge b) Large c) Small d) Tall	c
16	The main aim of teaching English at primary level is: a) Memorization b) Communication skills c) Grammar rules d) Writing essays	b
17	Which method focuses on learning by doing? a) Lecture method b) Grammar translation c) Activity-based learning d) Rote learning	c
18	Which is the best way to teach vocabulary to young learners? a) Memorization b) Dictionary use only c) Use of pictures and activities d) Writing 10 times	c
19	Listening and speaking skills are: a) Productive skills b) Receptive skills c) Writing skills d) Secondary skills	b
20	Reading and listening are: a) Productive skills b) Receptive skills c) Oral skills d) Writing skills	b
21	Which approach emphasizes communication? a) Grammar translation b) Direct method c) Communicative approach d) Lecture method	c
22	Error correction in class should be: a) Immediate and harsh b) Ignored c) Supportive and constructive d) Punitive	c
23	The role of teacher in modern classroom is: a) Authority b) Facilitator c) Dictator d) Examiner only	b
24	Which activity develops speaking skills? a) Dictation b) Role play c) Silent reading d) Copy writing	b
25	Continuous assessment means: a) Final exam only b) Year-end test c) Ongoing evaluation d) Monthly test only	c
26	Which skill is developed first in language learning? a) Writing b) Reading c) Listening d) Speaking	c
27	Phonics method is used to teach: a) Writing b) Grammar c) Reading d) Speaking	c
28	Which is an example of formative assessment? a) Final exam b) Unit test c) Classroom observation d) Board exam	c
29	Which technique helps improve pronunciation? a) Silent reading b) Loud reading c) Writing practice d) Grammar exercises	b
30	Storytelling in classroom helps in: a) Memorization only b) Language development c) Discipline d) Homework	b

Q. No.	Question and Options (Bilingual)	Correct Option
31	Which factor mainly explains individual differences in children's development and learning outcomes in classroom situations? ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅੰਤਰਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ? a) Heredity only b) Environment only c) Interaction of heredity and environment d) Schooling only	c
32	What is the term used for the debate regarding whether development is influenced more by genetic factors or environmental factors? ਵਿਕਾਸ 'ਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? a) Intelligence debate b) Nature-nurture debate c) Learning theory d) Cognitive conflict	b
33	Which biological unit is primarily responsible for transmitting hereditary characteristics from parents to offspring? ਕਿਹੜੀ ਜੈਵਿਕ ਇਕਾਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਤੋਂ ਔਲਾਦ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਗੁਣ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ? a) Chromosome b) Gene c) Cell d) Tissue	b
34	Which stage of cognitive development allows children to think logically but only about concrete objects and real-life situations? ਬੋਧਾਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਅਵਸਥਾ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਕਪੂਰਨ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਕੇਵਲ ਠੋਸ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਾਰੇ? a) Pre-operational b) Formal operational c) Concrete operational d) Sensorimotor	c
35	What does the Zone of Proximal Development mainly describe in the context of children's learning? 'ਸਮੀਪਵਰਤੀ ਵਿਕਾਸ ਖੇਤਰ' ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਣ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ? a) Independent performance b) Memorization ability c) Learning with guidance d) Physical growth	c
36	Which IQ level is generally considered as the cutoff for identifying children with intellectual disability? ਬੌਧਿਕ ਅਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹੜੇ IQ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕੱਟ-ਆਫ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? a) Below 90 b) Below 80 c) Below 70 d) Below 60	c
37	What is the term used for the transmission of physical and psychological traits from parents to children? ਮਾਂ-ਪਿਉ ਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? a) Environment b) Adaptation c) Heredity d) Growth	c
38	Which characteristic best describes a mentally healthy individual in terms of behavior and adjustment? ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲਨ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਣਨ ਕਿਹੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ? a) Rigid behavior b) Poor adjustment c) Adaptability d) Isolation	c
39	Which psychological factor is closely linked with learning and significantly influences students' thinking and understanding? ਕਿਹੜਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਕ ਸਿੱਖਣ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਸਮਝ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ? a) Emotion b) Height c) Age d) Gender	a
40	Which internal factor mainly contributes to differences in learning styles among students in a classroom? ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਾਰਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ? a) Uniform curriculum b) Thinking strategies c) School building d) Examination pattern	b
41	Which aspect of development is also assessed along with academic performance in continuous and comprehensive evaluation? ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਪਹਿਲੂ ਦਾ ਵੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? a) Economic b) Political c) Emotional and social d) Cultural	c
42	Which domain of development focuses on thinking, reasoning, and problem-solving abilities of children? ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਖੇਤਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚਣ, ਤਰਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ? a) Physical b) Emotional c) Cognitive d) Moral	c
43	Which classroom activity best promotes active engagement and understanding rather than passive listening? ਕਿਹੜੀ ਕਲਾਸਰੂਮ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਸੁਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਝ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ? a) Lecture b) Dialogue c) Dictation d) Reading	b
44	What skill should teachers develop in learners to make them independent in managing their own learning processes? ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਬਣ ਸਕਣ? a) Memorization b) Self-monitoring c) Copying d) Listening	b
45	Which learning approach suggests that knowledge is actively constructed by learners through experiences? ਕਿਹੜੀ ਸਿੱਖਣ-ਪਹੁੰਚ ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨ ਤਜਰਬਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? a) Behaviorism b) Constructivism c) Conditioning d) Memorization	b
46	Which classroom condition negatively affects students' cognitive performance and reduces their learning efficiency? ਕਿਹੜੀ ਕਲਾਸਰੂਮ ਸਥਿਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਬੋਧਾਤਮਕ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਣ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ? a) Encouragement b) Shame and fear c) Support d) Interaction	b
47	Which learning condition improves conceptual understanding by linking ideas instead of presenting disconnected information? ਕਿਹੜੀ ਸਿੱਖਣ ਸਥਿਤੀ ਅਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਸੰਕਲਪਾਤਮਕ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ? a) Isolated learning b) Connected learning c) Passive learning d) Mechanical learning	b
48	Which characteristic makes a teaching aid effective in enhancing students' understanding of abstract concepts? ਕਿਹੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਿਸੇ ਅਧਿਆਪਨ ਸਹਾਇਕ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਅਮੂਰਤ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ? a) Attractiveness b) Sensory engagement c) Cost d) Size	b
49	Which teaching method encourages interaction and participation among learners in small classroom groups? ਕਿਹੜੀ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿਧੀ ਛੋਟੇ ਕਲਾਸਰੂਮ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ? a) Lecture b) Discussion c) Dictation d) Demonstration	b
50	Learning is influenced by ______ factors such as motivation, health, teaching strategies, and emotions. ਸਿੱਖਣਾ ______ ਕਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰੇਰਣਾ, ਸਿਹਤ, ਅਧਿਆਪਨ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ। a) single b) limited c) multiple d) fixed	c
51	Which level of arousal is considered optimal for effective learning and performance in classroom situations? ਕਲਾਸਰੂਮ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਪੱਧਰ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? a) Very low b) Moderate c) Very high d) None	b
52	What is it called when previously learned knowledge is applied to new situations in learning contexts? ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? a) Transfer of learning b) Reinforcement c) Conditioning d) Memorization	a
53	Which cognitive process helps learners organize information and enhances higher-order thinking abilities? ਕਿਹੜੀ ਬੋਧਾਤਮਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਸੋਚ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ? a) Concept formation b) Memory c) Writing d) Reading	a
54	Which type of learning strategy requires students to actively participate, collaborate, and engage in meaningful tasks? ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਿੱਖਣ ਰਣਨੀਤੀ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਭਾਗ ਲੈਣ, ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? a) Passive b) Silent c) Active d) Individual	c
55	Which teaching approach focuses on learners' active participation and construction of knowledge rather than teacher-centered instruction? ਕਿਹੜੀ ਅਧਿਆਪਨ ਪਹੁੰਚ ਅਧਿਆਪਕ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਿਰਮਾਣ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ? a) Traditional b) Learner-centered c) Lecture-based d) Rote	b
56	Continuous evaluation focuses on assessing students regularly rather than only at the end of the course. ਨਿਰੰਤਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੋਰਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। a) regularly b) once c) rarely d) annually	a
57	Which type of factors include learners' abilities, interests, and motivation influencing their learning outcomes? ਕਿਹੜੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯੋਗਤਾਵਾਂ, ਰੁਚੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ? a) Social b) Environmental c) Cultural d) Personal	d
58	Which type of discipline focuses on guiding students and reinforcing positive behavior rather than using punishment? ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ? a) Positive b) Strict c) Fear-based d) Traditional	a
59	Teacher expectations influence students' self-belief and affect their performance in learning situations. ਅਧਿਆਪਕ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। a) fear b) discipline c) punishment d) self-belief	d
60	Which type of classroom environment reduces anxiety and enhances confidence among learners? ਕਿਹੜੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਾਤਾਵਰਨ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਘਟਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ? a) Supportive b) Fearful c) Strict d) Silent	a

Q. No.	Question and Options (Punjabi)	Correct Option
61	"ਸ਼ਿੰਗਾਰ-ਦਾਨ" ਦੇਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ? a) ਸਜਾਵਟ ਲਈ b) ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ c) ਤੋਹਫ਼ਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ d) ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ	b
62	"ਸੁਰਮਚੂਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ" ਦਾ ਭਾਵ ਕੀ ਹੈ? a) ਸੁਰਮਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ b) ਸੁਰਮਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ c) ਸੁਰਮਾ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ d) ਸੁਰਮਾ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ	c
63	ਸੁਰਮਾ ਰਗੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲੰਬੀ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ? a) ਰਿਵਾਜ ਕਰਕੇ b) ਇਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਰੀਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ c) ਰੰਗ ਬਦਲਣ ਲਈ d) ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਲਈ	b
64	“ਮੂਧਾ ਮਾਰ ਕੇ" ਦਾ ਭਾਵ ਕੀ ਹੈ? a) ਉਲਟਾ ਕਰਕੇ b) ਤੋੜ ਕੇ c) ਸਾਫ ਕਰਕੇ d) ਗਰਮ ਕਰਕੇ	a
65	"ਕੁਝ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ" ਵਿੱਚ "ਕੁਝ" ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ? a) ਨਾਂਵ b) ਕਿਰਿਆ c) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ d) ਨਿਪਾਤ	c
66	"ਰਗੜਦੀਆਂ ਸਨ" ਕਿਹੜਾ ਕਾਲ ਹੈ? a) ਵਰਤਮਾਨ b) ਭੂਤਕਾਲ c) ਭਵਿੱਖ d) ਆਗਿਆ	b
67	"ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦਾ ਖਾਸ ਹਿੱਸਾ" ਵਿੱਚ "ਖਾਸ" ਕਿਹੜਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹੈ? a) ਗੁਣਵਾਚਕ b) ਸੰਖਿਆਵਾਚਕ c) ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ d) ਸੰਬੰਧਕ	a
68	“ਰੰਗਲੇ, ਤਿੱਲੇਦਾਰ ਪਰਾਂਦੇ" ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀ ਕਿਸਮ ਹੈ? a) ਸੰਖਿਆਵਾਚਕ b) ਗੁਣਵਾਚਕ c) ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ d) ਸੰਬੰਧਕ	b
69	"ਤਰਜੀਹ" ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? a) ਇਨਕਾਰ b) ਗਲਤੀ c) ਰੋਕ d) ਪਹਿਲ	d
70	ਲੰਮੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸੁਰਮੇ ਨੂੰ ਪੂਛਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਰਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। a) ਲੰਮੀਆਂ ਲੜੀਆਂ b) ਕੱਜਲ ਰੇਖਾ c) ਲੰਮੀਆਂ ਧਾਰਾਂ d) ਡਲੀਆਂ	c
71	ਪੈਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਔਰਤਾਂ ਕਿਸ ਮੌਕੇ ਖੁਦ ਕੱਜਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ? a) ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ b) ਵਿਸਾਖੀ 'ਤੇ c) ਦੁਸਹਿਰੇ ਵਾਲੀ ਰਾਤ d) ਦਿਵਾਲੀ ਵਾਲੀ ਰਾਤ	d
72	ਫੁੱਲ-ਟੁੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੈ? a) ਸੁਰਮਚੂ b) ਸੁਰਮੇਦਾਨੀ c) ਪਰਾਂਦੇ d) ਰਿਬਨ ਜਾਂ ਰਬੜ ਦੇ ਛੱਲੇ	c
73	"ਹੋਣੀ ਚੜ੍ਹੀ ਜੁ ਚੜ੍ਹਦਿਉਂ" ਵਿੱਚ "ਹੋਣੀ" ਦਾ ਭਾਵ ਕੀ ਹੈ? a) ਕਿਸਮਤ/ਅਟੱਲ ਘਟਨਾ b) ਮੌਸਮ c) ਰਾਜਨੀਤੀ d) ਸਮਾਂ	a
74	“ਪੋਠੋਹਾਰ ਨੂੰ ਖੁਰੀਂ ਮਧੋਲਦੀ" ਵਿੱਚ "ਮਧੋਲਦੀ" ਦਾ ਸਹੀ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ? a) ਸਜਾਉਣਾ b) ਰੌਂਦਣਾ/ਕੁਚਲਣਾ c) ਬਚਾਉਣਾ d) ਵੰਡਣਾ	b
75	“ਟਾਪਾਂ ਦੀ ਵਾਜ” ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਕੀ ਹੈ? a) ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ b) ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੀਕ c) ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ d) ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼	d
76	“ਵਧੇ ਫੁੱਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵਧੀ ਵੀ ਘੱਟ ਗਈ" ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? a) ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ b) ਅਚਾਨੇਕ ਤਬਾਹੀ ਅਤੇ ਪਤਨ c) ਸਥਿਰਤਾ d) ਵਿਕਾਸ	b
77	“ਧੁਖਦੀ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰੀ" ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਅਲੰਕਾਰ ਹੈ? a) ਉਪਮਾ b) ਰੂਪਕ c) ਚਿੱਤਰ d) ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ	d
78	"ਸੂਹੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਲਿਸ਼ਕੀਆਂ" ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਚਿੱਤਰ ਕੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ? a) ਖੁਸ਼ੀ b) ਅੱਗ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ c) ਮੀਂਹ d) ਹਨੇਰਾ	b
79	ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ (Language learning) ਵਿੱਚ ‘ਸਿੱਖਣ’ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹੈ? a) ਸਿੱਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਥਾਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ b) ਸਿੱਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਆਪਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ c) ਸਿੱਖਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ d) ਸਿੱਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਤਾਬੀ ਗਿਆਨ ਹੈ	c
80	ਰਚਨਾਵਾਦ (Constructivism) ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀ ਹੈ? a) ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਾ b) ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ c) ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਖੁਦ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ d) ਸਿਰਫ਼ ਨਕਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ	c
81	ਪਿਆਜੇ (Piaget) ਅਨੁਸਾਰ 'ਸਿੱਖਣਾ' ਕੀ ਹੈ? a) ਨਕਲ b) ਵਿਕਾਸਾਤਮਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ c) ਰਟਨ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ d) ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ	b
82	ਵਿਹਾਰਵਾਦ (Behaviorism) ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਕੀ ਹੈ? a) ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ b) ਸਿਰਜਨਾਤਮਕਤਾ c) ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਹਿਸਾਸ d) ਪੁਨਰ-ਬਲ (Reinforcement)	d
83	ਵਾਇਗੋਤਸਕੀ (Vygotsky) ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲਸੀ (mediation) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ: a) ਵਿਆਕਰਨ ਅਧਿਆਪਨ b) ਤਕਨੀਕੀ ਗਿਆਨ c) ਅਭਿਆਸ d) ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਣਾ	d
84	ਉਪਚਾਰਾਤਮਕ ਅਧਿਆਪਨ (Remedial teaching) ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ: a) ਮਦਦਗਾਰ b) ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ c) ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ d) ਅਨੁਵਾਦਕ	a
85	ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਖੁਦ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ... ਇਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ? a) ਸਧਾਰਨ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ b) ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ c) ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ d) ਪਰ-ਨਿਰਭਰ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ	c
86	ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਰਥ-ਗ੍ਰਹਿਣ (Comprehension) ਕਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ: a) ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਣ ਯੋਗਤਾ b) ਸਮਝਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ c) ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਣ ਯੋਗਤਾ d) ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨਾ	b
87	ਬੋਲ ਕੌਸ਼ਲ (Speaking skill) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਤ ਕੀ ਹੈ? a) ਵਿਆਕਰਨਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ b) ਅਨੁਵੰਸ਼ਕਤਾ c) ਅਨੁਵਾਦ ਯੋਗਤਾ d) ਸੰਚਾਰ	d
88	ਪੜ੍ਹਨ ਕੌਸ਼ਲ (Reading skill) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: a) ਅਰਥ ਬੋਧ b) ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹਨਾ c) ਲਿਖ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨਾ d) ਬੋਲ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨਾ	a
89	ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲੇ ਕਲਾਸਰੂਮ (diverse classroom) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਕੀ ਹੈ? a) ਪਾਠਕ੍ਰਮ b) ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਕਰਣ c) ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰਾ ਪਿਛੋਕੜ d) ਕੇਵਲ ਮੁਲੰਕਣ	c
90	ਭਾਸ਼ਾਈ ਗਲਤੀਆਂ (Language errors) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? a) ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ b) ਅਣਡਿੱਠ ਕਰ ਦੇਣਾ c) ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ d) ਸਿੱਖਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ	d

Q. No.	Question and Options (Bilingual)	Correct Option
91	Which part of the plant is responsible for preparing food using sunlight, water and carbon dioxide? ਪੌਦੇ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਭਾਗ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ? a) Root b) Stem c) Leaf d) Flower	c
92	The process by which green plants manufacture their own food using sunlight is called: ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਹਰੇ ਪੌਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: a) Respiration b) Transpiration c) Digestion d) Photosynthesis	d
93	Carrot and radish are examples of which type of root? ਗਾਜਰ ਅਤੇ ਮੂਲੀ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ? a) Fibrous root b) Aerial root c) Tap root d) Breathing root	c
94	Malaria is spread by the bite of which mosquito? ਮਲੇਰੀਆ ਕਿਸ ਮੱਛਰ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ? a) Aedes mosquito b) Culex mosquito c) Female Anopheles mosquito d) Housefly	c
95	The skeleton of an adult human being is made up of: ਇੱਕ ਬਾਲਗ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਿੰਜਰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? a) 198 bones b) 206 bones c) 212 bones d) 226 bones	b
96	Silk is produced from: ਰੇਸ਼ਮ ਕਿੱਥੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? a) Cocoon of silk moth b) Nest of honeybee c) Secretion of lac insect d) Shell of snail	a
97	Which vitamin is essential for maintaining good eyesight? ਚੰਗੀ ਨਜ਼ਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਵਿਟਾਮਿਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ? a) Vitamin B b) Vitamin C c) Vitamin D d) Vitamin A	d
98	In the cactus plant, water is stored in the: ਕੈਕਟਸ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਕਿੱਥੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? a) Leaves b) Spines c) Flowers d) Stem	d
99	The human backbone is made up of how many small bones called vertebrae? ਮਨੁੱਖੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਰੱਡੀ ਕਿੰਨੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ (ਵਰਟੀਬਰੇ) ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ? a) 26 b) 33 c) 42 d) 52	b
100	Which of the following is an example of a plant with fibrous roots? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ? a) Carrot b) Radish c) Grass d) Beetroot	c
101	The gas that humans exhale during normal breathing is: ਸਾਧਾਰਨ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੌਰਾਨ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹੜੀ ਗੈਸ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹਨ? a) Oxygen b) Nitrogen c) Hydrogen d) Carbon dioxide	d
102	Which nutrient is primarily responsible for building and repairing body tissues? ਕਿਹੜਾ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ? a) Fat b) Carbohydrate c) Protein d) Mineral	c
103	Dengue fever is caused by the bite of: ਡੇਂਗੂ ਬੁਖ਼ਾਰ ਕਿਸਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? a) Female Anopheles mosquito b) Aedes mosquito c) Culex mosquito d) Housefly	b
104	Approximately three-fourths of the Earth's surface is covered with: ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹਿ ਦਾ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਭਾਗ ਕਿਸ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? a) Deserts b) Ice c) Forests d) Water	d
105	The transfer of pollen grains from the anther of a flower to the stigma of another flower is known as: ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਦੇ ਪਰਾਗਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਫੁੱਲ ਦੇ ਵਰਤਿਕਾਗ੍ਰ ਤੱਕ ਪਰਾਗ-ਕਣਾਂ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? a) Germination b) Fertilisation c) Pollination d) Transpiration	c
106	Which of the following correctly represents a food chain? ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਭੋਜਨ ਲੜੀ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ? a) Grass -> Frog -> Grasshopper -> Snake b) Grass -> Grasshopper -> Frog -> Snake c) Snake -> Frog -> Grasshopper -> Grass d) Frog -> Grasshopper -> Grass -> Snake	b
107	Water hyacinth is an example of: ਜਲਕੁੰਭੀ (Water Hyacinth) ਕਿਸ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ? a) Fixed aquatic plant b) Underwater plant c) Terrestrial plant d) Free floating aquatic plant	d
108	Iron in our diet is important for: ਸਾਡੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ (Iron) ਕਿਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ? a) Formation of haemoglobin in blood b) Strong bones and teeth c) Good eyesight d) Energy production	a
109	Pine trees grow on hills and are characterised by their: ਪਹਾੜੀਆਂ 'ਤੇ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਪਾਈਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਕੀ ਹੈ? a) Spreading umbrella shape b) Conical shape with needle-shaped leaves c) Cylindrical shape d) Irregular spreading shape with broad leaves	b
110	Which of the following statements about insects is CORRECT? ਕੀੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹੈ? a) All insects have four pairs of legs b) All insects have two pairs of wings c) All insects have three pairs of legs (six legs) d) Insects have an internal bony skeleton	c
111	According to NCF 2005, the primary aim of EVS at the primary stage is to: NCF 2005 ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਧਿਐਨ (EVS) ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ? a) Help children memorise scientific facts b) Teach science and social science as separate c) Develop sensitivity through personal experiences d) Focus on textbook completion	c
112	Teaching strategy for 'food chains' for Class 4 students: ਕਲਾਸ 4 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 'ਭੋਜਨ ਲੜੀ' ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਰਣਨੀਤੀ: a) Copy diagrams b) Memorise list c) Homework reading d) Role play	d
113	A scrapbook with pictures of 'Plants Around Us' is BEST described as: 'ਸਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪੌਦੇ' ਦੀ ਸਕ੍ਰੈਪਬੁੱਕ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ? a) Portfolio-based formative assessment b) Standardised assessment c) Summative assessment d) Diagnostic assessment	a
114	Response to: 'Plants eat soil to make food': ਜਦੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ 'ਪੌਦੇ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ': a) Correct immediately b) Ignore it c) Use as teaching opportunity with guided questions d) Ask peers to correct	c
115	CCE (Continuous and Comprehensive Evaluation) in EVS aims to: EVS ਵਿੱਚ CCE (ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਮੁਲਾਂਕਣ) ਦਾ ਉਦੇਸ਼: a) Rank students b) Holistic evaluation throughout the year c) Written tests focus d) Compare students	b
116	'Integration' in EVS at primary level means: ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ EVS ਵਿੱਚ 'ਏਕੀਕਰਨ' ਦਾ ਅਰਥ: a) Separate subjects b) Exam only topics c) Connecting concepts with lived experiences d) One single lesson	c
117	Which is NOT a recommended assessment practice? ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਪ੍ਰਥਾ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ? a) Field observation b) Portfolio c) Lengthy written exam as sole method d) Group projects	c
118	A field trip to a nearby pond promotes: ਛੱਪੜ 'ਤੇ ਖੇਤਰੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ? a) Rote memorisation b) Experiential learning c) Competitive spirit d) Scientific terminology	b
119	'Children should see environment as curriculum' reflects: 'ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਾਠ-ਕ੍ਰਮ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ': a) Child-centred experiential approach b) Textbook-centred c) Teacher-centred d) Exam-focused	a
120	NCF 2005: Role of EVS teacher is: NCF 2005 ਅਨੁਸਾਰ EVS ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ: a) Strict examiner b) Transmitter of knowledge c) Facilitator d) Authoritative expert	c

Q. No.	Question and Options (Bilingual)	Correct Option
121	The place value of 7 in the numeral 4,72,365 is: ਅੰਕ 4,72,365 ਵਿੱਚ 7 ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਮੁੱਲ ਕੀ ਹੈ? a) 700 b) 7,000 c) 70,000 d) 7,00,000	c
122	What is 1/4 of 240? 240 ਦਾ 1/4 ਕੀ ਹੈ? a) 40 b) 50 c) 60 d) 80	c
123	A rectangle has length 15 cm and breadth 9 cm. Its perimeter is: ਆਇਤ ਦਾ ਪਰਿਮਾਪ ਕਿੰਨਾ ਹੈ? a) 24 cm b) 48 cm c) 135 cm d) 135 sq cm	b
124	Which of the following numbers is divisible by BOTH 4 and 9? ਕਿਹੜਾ 4 ਅਤੇ 9 ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? a) 124 b) 216 c) 148 d) 162	b
125	4.25 + 3.75 = ? a) 7.00 b) 7.50 c) 8.00 d) 8.25	c
126	1,365 students, 5 per bench. Benches needed? ਬੈਂਚਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿੰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ? a) 270 b) 272 c) 273 d) 275	c
127	Which fraction is equivalent to 4/5? 4/5 ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਿਹੜਾ ਭਿੰਨ ਹੈ? a) 8/12 b) 12/15 c) 16/25 d) 6/8	b
128	Area of a square with side 11 cm is: ਵਰਗ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਕੀ ਹੈ? a) 44 sq cm b) 121 sq cm c) 22 sq cm d) 111 sq cm	b
129	Which of the following is a PRIME number? ਕਿਹੜਾ ਅਭਾਜ ਸੰਖਿਆ ਹੈ? a) 27 b) 33 c) 41 d) 49	c
130	4 kg apples (80/kg) + 2 kg mangoes (120/kg). Total? ਉਸਨੇ ਕੁੱਲ ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਅਦਾ ਕੀਤੇ? a) 480 b) 520 c) 560 d) 600	c
131	What is 20% of 350? 350 ਦਾ 20% ਕੀ ਹੈ? a) 80 b) 60 c) 50 d) 70	d
132	Which of the following fractions is the SMALLEST? ਕਿਹੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ? a) 5/8 b) 2/3 c) 3/5 d) 7/10	c
133	Train at 80 km/h. Distance in 2.5 hours? ਕਿੰਨੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ? a) 180 km b) 200 km c) 220 km d) 240 km	b
134	What is the LCM of 6, 8 and 12? ਲਘੁਤਮ ਸਾਂਝਾ ਗੁਣਜ (LCM) ਕੀ ਹੈ? a) 16 b) 48 c) 24 d) 96	c
135	Cost Price 360, Selling Price 450. Profit %? ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਕੀ ਹੈ? a) 18% b) 25% c) 22% d) 20%	b
136	The number 1,00,00,000 is read as: 1,00,00,000 ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? a) Ten lakh b) One hundred lakh c) Ten crore d) One crore	d
137	What is the HCF of 36 and 48? ਮਹੱਤਮ ਸਾਂਝਾ ਭਾਜਕ (HCF) ਕੀ ਹੈ? a) 6 b) 9 c) 12 d) 16	c
138	0.375 expressed as a fraction in lowest terms is: 0.375 ਦਾ ਸਰਲ ਭਿੰਨ ਕੀ ਹੈ? a) 37/100 b) 3/8 c) 7/16 d) 375/1000	b
139	38°C dropped by 6°C. Evening temp? ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਕੀ ਸੀ? a) 44°C b) 34°C c) 32°C d) 30°C	c
140	8,000 litres tank, 5,625 used. Remaining? ਕਿੰਨੇ ਲੀਟਰ ਬਚੇ ਹਨ? a) 2,275 b) 2,375 c) 2,475 d) 2,575	b
141	NCF 2005 'narrow aim' of mathematics: ਗਣਿਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ 'ਸੰਕੁਚਿਤ ਉਦੇਸ਼' ਕੀ ਹੈ? a) Logical reasoning b) Creativity c) All branches d) Numeracy - basic arithmetic	d
142	Student writes 12 as '21'. Reason & Response: ਵਿਦਿਆਰਥੀ 12 ਨੂੰ '21' ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਨ: a) Handwriting b) Digit reversal/place value confusion c) Spectacles d) Inattentive	b
143	Best way to introduce fractions to Class 3: ਭਿੰਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਤਰੀਕਾ: a) Definition b) Drill practice c) Memorise tables d) Concrete materials	d
144	'Mathematisation of thinking' means: 'ਸੋਚ ਦਾ ਗਣਿਤੀਕਰਨ' ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? a) Arithmetic skills b) Teaching all chapters c) Precise, logical thinking d) Expert in geometry	c
145	'Error analysis' approach reflects: 'ਗਲਤੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ' ਪਹੁੰਚ ਕੀ ਹੈ? a) Red cross marking b) Reducing difficulty c) Redoing answers d) Analysing patterns to find gaps	d
146	Use of sticks, coins and pebbles for 'tens and ones': ਡੰਡੀਆਂ, ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਕੰਕਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: a) Rote learning b) Concrete manipulatives c) Formative assessment d) Standardised testing	b
147	Constructivist approach to maths teaching: ਗਣਿਤ ਅਧਿਆਪਨ ਦੀ ਰਚਨਾਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ: a) Algorithm practice b) Active exploration/discussion c) Drill d) Final answers	b
148	'Zero multiplied by any number gives same number': ਜ਼ੀਰੋ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਹੀ ਸੰਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ: a) Agree b) Ignore c) Correct rule d) Activity to help discovery	d
149	Best assessment strategy as per CCE: ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਲਾਂਕਣ ਰਣਨੀਤੀ: a) Annual ranking b) Objective tests c) Combination of methods d) Surprise tests	c
150	'Word problems' are valuable because: 'ਸ਼ਬਦ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਕਿਉਂ ਹੈ? a) Simple to evaluate b) Connect math to real-life c) Test language d) Memorise formulas	b