ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਡ-ਡੇ ਮੀਲ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਕੁੱਕ-ਕਮ-ਹੈਲਪਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਮਾਣਭੱਤਾ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ , 27 ਨਵੰਬਰ 2024 ( ਜਾਬਸ ਆਫ ਟੁਡੇ) ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਮਿਡ-ਡੇ ਮੀਲ ਸਕੀਮ (PM POSHAN) ਅਧੀਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਕ-ਕਮ-ਹੈਲਪਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਮਾਣਭੱਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਣਭੱਤਾ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੁੱਕ-ਕਮ-ਹੈਲਪਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ 12,000 ਰੁਪਏ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਕਮ 12,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੈ।
ਸੂਬਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਕ-ਕਮ-ਹੈਲਪਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 7,000 ਰੁਪਏ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ 3,700 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 3,000 ਰੁਪਏ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁੱਕ-ਕਮ-ਹੈਲਪਰਾਂ ਨੂੰ 2,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਕਮ 2,500 ਰੁਪਏ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਾਣਭੱਤਾ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੁੱਕ-ਕਮ-ਹੈਲਪਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 1,000 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਸਿੱਕਿਮ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮਣੀਪੁਰ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ, ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਵੀ 1,000 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਾਣਭੱਤਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 1.14 ਲੱਖ ਕੁੱਕ-ਕਮ-ਹੈਲਪਰ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 1.70 ਲੱਖ ਹੈ।
ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Disparity in Honorarium for Cook-cum-Helpers under PM POSHAN Scheme Across India
A recent reply by the Ministry of Education in the Lok Sabha on November 25, 2024, has revealed a significant disparity in the honorarium paid to Cook-cum-Helpers employed under the PM POSHAN (formerly Mid-Day Meal) Scheme across states and Union Territories (UTs) in India. The honorarium, provided to support meal preparation in schools, varies widely, reflecting differences in state priorities and financial capabilities.
Key Details of the Report
1. States with Minimum Honorarium
Several states and UTs, including Jammu & Kashmir, Ladakh, Sikkim, Manipur, Arunachal Pradesh, Goa, Andaman & Nicobar Islands, and Lakshadweep, provide the lowest honorarium of ₹1,000 per month.
2. States Offering Slightly Higher Honorarium
States such as Bihar and Odisha offer modest increases, paying ₹1,650 and ₹1,400 per month, respectively.
3. Mid-Tier Payments
States like Uttar Pradesh, Madhya Pradesh, and Jharkhand provide ₹2,000 per month, while Rajasthan offers ₹1,742. Gujarat and Tripura have improved payments of ₹2,500.
4. Relatively High Payouts
Some states provide significantly better compensation:
- Himachal Pradesh, Punjab, and Andhra Pradesh pay ₹3,000 per month.
- Telangana matches this amount.
- Delhi pays ₹3,500, and Karnataka offers ₹3,700.
5. States with the Highest Payments
- Kerala leads the chart, offering ₹12,000 per month, the highest flat rate in the country.
- Tamil Nadu provides a variable honorarium between ₹4,100 and ₹12,500, making it one of the most generous states in terms of compensation.
- Puducherry follows closely, paying ₹10,000 per month.
- Dadra and Nagar Haveli & Daman and Diu (DNHDD) provides ₹4,408, which is notable compared to most states.
Observations
The disparities in honorariums highlight the inequities faced by Cook-cum-Helpers under the PM POSHAN scheme. While some states, like Kerala and Tamil Nadu, have prioritized higher payments, others, particularly in northeastern and smaller UTs, remain at the baseline of ₹1,000.
Experts have called for standardizing these honorariums to ensure fairness and adequate compensation for those who play a crucial role in improving children’s nutrition and education.
This revelation emphasizes the urgent need for state governments and policymakers to reassess their commitments to the welfare of these essential workers.
```
