ਪ੍ਰੀ-ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਜਨਵਰੀ - 2026
ਵਿਸ਼ਾ: ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (ਸੈੱਟ-ਸੀ)
ਹਦਾਇਤਾਂ: ਸਾਰੇ ਭਾਗ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਾਈ ਦੇ ਅੰਕ ਵੱਖਰੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਭਾਗ-ੳ (ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ) | 10 ਅੰਕ
1. ਕਿਹੜੀ ਧਾਤ ਨਰਮ ਅਤੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਗਨੀ ਤੇ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?
2. ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸਾਧਨ 'ਮੌਜੂਦ' ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਇਆ?
3. 'ਗਰਮ ਦਲ' ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ?
4. ਕਿਸ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?
5. ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਕਬੀਲੇ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਸੀ?
6. ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
7. ਸਿਵਿਲ ਮੁਕੱਦਮੇ ਕਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
8. ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੇ 'ਸਿਵਿਲ ਨਾ-ਫਰਮਾਨੀ' ਅੰਦੋਲਨ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ?
9. ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੌਫੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬਾਗ ਕਿਸ ਸਾਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ?
10. ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮਸੌਦਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਕੁੱਲ ਕਿੰਨੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ?
ਭਾਗ-ਅ (ਵਸਤੂਨਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸ਼ਨ) | 10 ਅੰਕ
i. ਖਾਲੀ ਥਾਂ: ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਜੈਂਤੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਗਾਰੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੱਕ ______ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ।
ii. ਸਹੀ/ਗਲਤ: ਵਾਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਦੂਜੀ ਜੰਗ-ਏ-ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ( )
iii. ਖਾਲੀ ਥਾਂ: ______ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸੂਚਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
iv. ਇੱਕ ਵਾਕ: ਮੱਕੀ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਈ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ।
v. ਖਾਲੀ ਥਾਂ: ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਕਰਜ਼ੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ______ ਬੈਂਕ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ।
vi. ਸਹੀ/ਗਲਤ: ਕਾਨੂੰਨ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ( )
vii. ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਫੈਕਟਰੀ ਕਿੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ?
viii. ਖਾਲੀ ਥਾਂ: ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ______ਵੀਂ ਸੋਧ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ix. ਸਹੀ/ਗਲਤ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ( )
x. ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?
ii. ਸਹੀ/ਗਲਤ: ਵਾਰ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਦੂਜੀ ਜੰਗ-ਏ-ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ( )
iii. ਖਾਲੀ ਥਾਂ: ______ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸੂਚਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
iv. ਇੱਕ ਵਾਕ: ਮੱਕੀ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਈ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੋ।
v. ਖਾਲੀ ਥਾਂ: ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਕਰਜ਼ੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ______ ਬੈਂਕ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ।
vi. ਸਹੀ/ਗਲਤ: ਕਾਨੂੰਨ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਯਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ( )
vii. ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਫੈਕਟਰੀ ਕਿੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ?
viii. ਖਾਲੀ ਥਾਂ: ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ______ਵੀਂ ਸੋਧ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ix. ਸਹੀ/ਗਲਤ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ( )
x. ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ਼ ਵੇਲਜ਼ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?
ਭਾਗ-ੲ (ਛੋਟੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ) | 18 ਅੰਕ
1. ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
2. ਮਹਾਂਮਾਰੀ (Epidemic) ਵਰਗੀ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਉਪਾਅ ਲਿਖੋ।
3. ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕਿਵੇਂ ਸਹਾਇਕ ਹਨ?
4. ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਸੀ?
5. ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।
6. ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਨ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖੋ।
2. ਮਹਾਂਮਾਰੀ (Epidemic) ਵਰਗੀ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਉਪਾਅ ਲਿਖੋ।
3. ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕਿਵੇਂ ਸਹਾਇਕ ਹਨ?
4. ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਸੀ?
5. ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।
6. ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਨ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖੋ।
ਭਾਗ-ਸ (ਵੱਡੇ ਉੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ) | 20 ਅੰਕ
1. ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਦੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
ਜਾਂ
ਮੁੱਕਣਯੋਗ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਸੰਕੋਚ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਜਾਂ
ਮੁੱਕਣਯੋਗ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਸੰਕੋਚ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
2. ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬਾਈਕਾਟ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਸਨ?
ਜਾਂ
ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰੋ।
ਜਾਂ
ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰੋ।
3. ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨੋਟ ਲਿਖੋ।
ਜਾਂ
ਗੁੱਟ ਨਿਰਲੇਪਤਾ (Non-Alignment) ਦੀ ਨੀਤੀ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
ਜਾਂ
ਗੁੱਟ ਨਿਰਲੇਪਤਾ (Non-Alignment) ਦੀ ਨੀਤੀ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
4. ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ (RTE) ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲਿਖੋ।
ਜਾਂ
ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਗਿਰਾਵਟ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਾਰਨ ਲਿਖੋ।
ਜਾਂ
ਸੰਸਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਗਿਰਾਵਟ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਾਰਨ ਲਿਖੋ।
ਭਾਗ-ਹ (ਸਰੋਤ ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਨ) | 12 ਅੰਕ
ਪੈਰ੍ਹਾ: ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ—ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਨ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਕੋਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕਮੀ। ਇਹ ਅਸਮਾਨਤਾ ਸਿਰਫ ਆਮਦਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮਗਨਰੇਗਾ (MGNREGA) ਅਤੇ ਮੁਫਤ ਅਨਾਜ ਵਰਗੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਰਥਿਕ ਨਿਆਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
1. ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ? (2)
2. ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹੜੀਆਂ ਦੋ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੇ ਹਨ? (2)
3. 'ਆਰਥਿਕ ਨਿਆਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਸੰਭਵ ਹੈ'—ਇਸ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? (2)
1. ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਤਣਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ? (2)
2. ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਰਥਿਕ ਅਸਮਾਨਤਾ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹੜੀਆਂ ਦੋ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲਿਖੇ ਹਨ? (2)
3. 'ਆਰਥਿਕ ਨਿਆਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਸੰਭਵ ਹੈ'—ਇਸ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? (2)
ਪੈਰ੍ਹਾ: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਢਾਂਚਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਨੂੰ "ਕਲੈਕਟਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਉੱਚ ਵਰਗ ਨੂੰ ਹੀ ਫਾਇਦਾ ਮਿਲਿਆ।
1. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ? (2)
2. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ? (2)
3. ਕਲੈਕਟਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਕੀ ਸਨ? (2)
1. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ? (2)
2. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ? (2)
3. ਕਲੈਕਟਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਕੀ ਸਨ? (2)
ਭਾਗ-ਕ (ਨਕਸ਼ਾ ਕਾਰਜ) | 10 ਅੰਕ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੇਖਾ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ 7 ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਾਨ ਦਰਸਾਓ:
- ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਖੇਤਰ
- ਚਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਾਜ
- ਮੈਗਨੀਜ਼ ਉਤਪਾਦਕ ਖੇਤਰ
- ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ
- ਜਲੌਢੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਮੈਦਾਨ
- ਬਾਕਸਾਈਟ ਉਤਪਾਦਕ ਰਾਜ
- ਪਟਸਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੇਖਾ ਨਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ 3 ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਦਰਸਾਓ:
- ਸਥਾਈ ਬੰਦੋਬਸਤ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਰਾਜ
- ਮੇਰਠ
- ਪੂਨਾ
- ਕਟਕ
