ਆਈਆਈਟੀ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕਿਉਂ ਬਣ ਰਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ?
ਡਾ ਵਿਜੈ ਗਰਗ
ਸੀਬੀਐਸਈ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ: ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ, ਆਈਆਈਟੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਬਿਖਰੇ
ਡਾ ਵਿਜੈ ਗਰਗ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇੱਕ ਹੀ ਵੱਡਾ ਸੁਪਨਾ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ — ਆਈਆਈਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ, ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ, ਕੋਚਿੰਗ ਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ 2026 ਵਿੱਚ ਸੀਬੀਐਸਈ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਈਂਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਐਸੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਈਆਈਟੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਅਚਾਨਕ ਟੁੱਟਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ।
ਕਈ ਅਜੇਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੇਈਈ ਮੇਨ ਵਿੱਚ 95, 98 ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ 99 ਪਰਸੈਂਟਾਈਲ ਤੱਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਸੀਬੀਐਸਈ ਬੋਰਡ ਦੇ 75% ਲਾਜ਼ਮੀ ਮਾਪਦੰਡ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿ ਗਏ। ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਰਥ ਸੀ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਈਆਈਟੀ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਅਯੋਗ ਮੰਨੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨੇ ਦੂਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ?
ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਕ ਅਜੀਬ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਈਈ ਵਰਗੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕਠਿਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਨਤੀਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ।
ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਸਕੂਲ ਟੈਸਟਾਂ, ਪ੍ਰੀ-ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਕੋਚਿੰਗ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚੰਗੇ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਪਰ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਿਜ਼ਿਕਸ, ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਮੈਥਸ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ 20-30 ਅੰਕ ਘੱਟ ਆਏ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰਾ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਆਨ-ਸਕਰੀਨ ਮਾਰਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਬਣਿਆ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰ
ਸੀਬੀਐਸਈ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਉੱਤਰ ਪੱਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ “ਆਨ-ਸਕਰੀਨ ਮਾਰਕਿੰਗ” ਓਐਸਐਮ) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ। ਬੋਰਡ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਹੋਰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗਲਤੀ-ਰਹਿਤ ਬਣੇਗੀ।
ਪਰ ਨਤੀਜੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਕੀਤੇ। ਦੋਸ਼ ਲਗੇ ਕਿ:
ਸਕੈਨਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਜਵਾਬ ਛੁੱਟ ਗਏ।
ਡਾਇਗ੍ਰਾਮ ਜਾਂ ਮਾਰਜਿਨ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜਵਾਬ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖੇ।
ਸਟੈਪ ਮਾਰਕਿੰਗ ਘੱਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਸਕਰੀਨ ‘ਤੇ ਕਾਪੀਆਂ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਝ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ।
ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਇਹ ਤੱਕ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਜੇਈਈ ਮੇਨ ਵਿੱਚ 99 ਪਰਸੈਂਟਾਈਲ ਲਿਆਏ, ਪਰ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ 75% ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਰਹਿ ਗਏ। ਇਹ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ।
75% ਨਿਯਮ: ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ?
ਆਈਆਈਟੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਜੇਈਈ ਐਡਵਾਂਸਡ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਰੈਂਕ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਆਮ ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 75% ਅੰਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ।
ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਇਸ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਜੇਈਈ ਵਰਗੀ ਕਠਿਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਰਨਾ ਨਿਆਂਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਕਿ ਕੀ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਸਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ?
ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਟੁੱਟਦੇ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀ
ਸਾਇੰਸ ਸਟ੍ਰੀਮ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ‘ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਮਾਨਸਿਕ ਦਬਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਸਕੂਲ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕੋਚਿੰਗ ਅਤੇ ਰਾਤ ਤੱਕ ਸਵੈ-ਅਧਿਐਨ — ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੀਂਦ, ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੱਕ ਗਵਾ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਅਜੇਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਅੰਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਪੋਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਕਿ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਆਖ਼ਿਰ ਘੱਟ ਕਿੱਥੇ ਪੈ ਗਈ।
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਘੱਟ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਉਸ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਟੁੱਟਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਸਮਝਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਕਈ ਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬੋਰਡ ਬਨਾਮ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ: ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਨ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਤੇ ਜੇਈਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਈਈ ਧਾਰਣਾਤਮਕ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਜ਼ੈਂਟੇਸ਼ਨ, ਲਿਖਣ ਦੇ ਢੰਗ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਫਾਰਮੈਟ ‘ਤੇ ਵੱਧ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੇਈਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸਕਦੇ।
ਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੈ?
ਇਹ ਪੂਰਾ ਵਿਵਾਦ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਕੀ ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੋ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਵੱਖਰੀ ਦਿਖ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਕੀ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨੂੰ ਆਈਆਈਟੀ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰੱਖਣਾ ਠੀਕ ਹੈ?
ਕੀ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਸੀ?
ਕੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਰੀ-ਇਵੈਲੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭਵਿੱਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।
ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ
ਅਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋੜ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਟੌਪਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਮਾਨਸਿਕ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਮਾਪਦੰਡ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਾਹ
ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਰੀ-ਇਵੈਲੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਹਨ। ਸੀਬੀਐਸਈ ਨੇ ਮੁੜ ਜਾਂਚ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਈਈ ਐਡਵਾਂਸਡ ਅਤੇ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। (
ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਨ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ:
ਬੋਰਡ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਜਾਂਚ ਹੋਵੇ,
ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾਵੇ,
ਅਤੇ 75% ਨਿਯਮ ‘ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਨਤੀਜਾ
“ਸੀਬੀਐਸਈ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ: ਸਾਈਂਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ, ਆਈਆਈਟੀ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਬਿਖਰੇ” ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿਰਲੇਖ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਪੀੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਨਤੀਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਝੰਝੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਐਸੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰੇ।
ਡਾ ਵਿਜੈ ਗਰਗ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਕਾਲਮਨਵੀਸ਼ ਮਲੋਟ ਪੰਜਾਬ
